اۋىر ونكوگەماتولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان ناۋقاستار تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى اياسىنداعى امبۋلاتوريالىق تىزىمگە كىرەتىن دارىلىك زاتتاردىڭ جاڭارتىلۋىن كۇتۋدە دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى «گەموبلاستوزبەن اۋىراتىن مۇگەدەك ناۋقاستاردىڭ قاۋىمداستىعى» رقب سىلتەمە جاساپ.
كوپتىك ميەلوماعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ «گەموبلاستوزبەن اۋىراتىن مۇگەدەكتەر قاۋىمداستىعىنا»، دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە، وڭىرلەردەگى اكىمدىكتەرگە جانە دە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پروكۋراتۋراسىنا ءوتىنىش جولداۋىنا بايلانىستى وسى ناۋقاستاردىڭ زاماناۋي امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ تاسىلدەرىنە قول جەتكىزۋى وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر.
قان تۇزەتىن ۇلپالاردا تۋىندايتىن ونكولوگيالىق اۋرۋ – كوپتىك ميەلوما پلازمالىق جاسۋشالاردىڭ توقتاۋسىز جىلدام وسۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇل پلازمالىق جاسۋشالار قالىپتى قان جاسۋشالارىنىڭ تۇزىلۋىنە كەدەرگى جاساپ، جامباس سۇيەك، ومىرتقا، قابىرعا، باس سۇيەكتىڭ بۇزىلۋىنا اكەلىپ، بۇيرەككە زاقىم كەلتىرۋى مۇمكىن. وسى اۋرۋدىڭ اسقىنۋىنان ناۋقاستار سۇيەكتىڭ سىنۋى، جۇقپالى اۋرۋلاردى ءجيى جۇقتىرۋ، قان ازدىق، بۇيرەك جەتىسپەۋشىلىگى سەكىلدى سەبەپتەردەن قايتىس بولادى. قازىرگى تاڭدا كوپتىك ميەلوما - تارالۋ دەڭگەيى جاعىنان ەكىنشى ورىندا تۇرعان قان وبىرى. ونىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن ءولىم-جىتىم دەڭگەيى دە وتە جوعارى بولادى، وسى كۇنگە شەيىن ناۋقاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ورتاشا ەسەپپەن العاندا 4 جىلدى قۇراپ كەلدى.
ستاتيستيكا كورسەتىپ وتىرعانداي، ونكوگەماتولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان ناۋقاستاردىڭ 25%-ى دياگنوز قويىلعاننان كەيىنگى ءبىر جىل ىشىندە كوز جۇمادى. جوعارى ءتيىمدى دارىلىك كومەككە قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولماعاندىقتان، گەموبلاستوزدان تۋىندايتىن ءولىم-جىتىم جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر.
وسىعان دەيىن ەمدەلۋى مۇمكىن ەمەس دەپ ەسەپتەلىنىپ كەلگەن بۇل دەرتتىڭ بەتىن ءقازىر قايتارۋعا بولادى. كوپتىك ميەلوما جاعدايىندا تيىمدىلىگى جوعارى تەراپيا رەتىندە گەموپوەتيكالىق وزەك جاسۋشالارىن ترانسپلانتتاۋ ءادىسى، سونداي-اق، يممۋنومودۋلياتور (لەناليدوميد) جانە پروتەاسوم ينگيبيتورى (بورتەزوميب) سەكىلدى يننوۆاسيالىق دارىلىك پرەپاراتتار قولدانىلادى. ەمدەۋدىڭ وسى ادىستەرىن كلينيكالىق تاجىريبەگە كەڭىنەن ەندىرۋ ارقاسىندا ناۋقاستاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 6-7 جىلعا دەيىن، ال كەيبىر جاعدايلاردا ءتىپتى 15-20 جىلعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىرمىز.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى گەموبلاستوزدى ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ءارى ءتيىمدى ادىستەرىن كەڭىنەن تاجىريبەگە ەندىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. وسى ءۇشىن ناۋقاستار ۇلكەن العىس بىلدىرەدى.
الايدا ستاسيوناردا جانە امبۋلاتوريادا ەمدەۋ اراسى بىر-بىرىمەن قيىسپاي، ساباقتاستىق ساقتالماي وتىر.
ءبىر جاعىنان العاندا، ءبىرىڭعاي ديستريبيۋتور تىزىمىنە كوپتىك ميەلومانى ەمدەۋگە ارنالعان پرەپاراتتاردىڭ (بورتەزوميب جانە لەناليدوميد) ەنگىزىلۋى ارقاسىندا ناۋقاستار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ستاسيونارلاردا تەگىن ەم الۋعا مۇمكىندىگى بار. ەكىنشى جاعىنان، تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى اياسىنداعى امبۋلاتوريالىق تىزىمدە (786-بۇيرىق) كوپتىك ميەلومانى ەمدەۋگە ارنالعان قر-دا تىركەلگەن پرەپاراتتاردىڭ بىردە بىرەۋى جوق.
ناتيجەسىندە سيرەك كەزدەسەتەىن اۋرۋلار جانە پرەپاراتتار ءتىزىمى اياسىندا عانا وڭىرلىك بيۋدجەت ەسەبىنەن ستاسيوناردان تىس ەمدەلۋگە بولادى. كوپتەگەن ناۋقاستار اۋرۋحانادان شىققان سوڭ يننوۆاسيالىق پرەپاراتتاردان قول ءۇزىپ قالادى، ويتكەنى ايماقتىق بيۋدجەتتە بۇل دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋعا قارجى قاراستىرىلماعان.
بورتەزوميب پرەپاراتى تەك ينەكسيا تۇرىندە عانا شىعارىلادى، سوندىقتان وسى دارىمەن ەمدەگەن جاعدايدا ناۋقاستى تۇراقتى تۇردە اۋرۋحانا جاتقىزىپ تۇرۋ قاجەتتىلىگىن وسى سەبەپپەن تۇسىندىرۋگە بولادى. الايدا لەناليدوميد (ريەۆليميد) پرەپاراتى كاپسۋلا تۇرىندە شىعارىلادى. سوندىقتان وسى تۇستا قاراما-قايشى جاعداي تۋىندايدى: كاپسۋلا تۇرىندەگى لەناليدوميد پرەپاراتى امبۋلاتوريادا ەمدەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، الايدا وسى ءدارى كومەگىمەن وبىرعا قارسى تەراپيادان ءوتۋ ءۇشىن ناۋقاستى اي سايىن 21 كۇنگە ستاسيونارعا جاتقىزۋ قاجەت بولادى. الايدا ستاسيونارعا تەك وسىعان شىنىمەن دە مۇقتاج ناۋقاستاردى جاتقىزۋعا بولار ەدى. وسىنىڭ سالدارىنان مەملەكەت ناۋقاستاردى كۇتۋ ءۇشىن قوسىمشا شىعىنداردى كوتەرۋگە ءماجبۇر، سونداي-اق، بۇل جاعداي ناۋقاستاردىڭ قالىپتى ءومىر ءسۇرىپ، جۇمىس جاساۋىنا كەدەرگى جاسايتىندىقتان، ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا دا ايتارلىقتاي نۇقسان كەلتىرۋدە.
لەناليدوميد يممۋنومودۋلياتورى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2014 جىلى تىركەلىپ، 2015 جىلدان باستاپ سيرەك كەزدەسەتىن پرەپاراتتار تىزىمىنە، ال 2016 جىلدان بەرى قازاقستان ۇلتتىق دارىلىك زاتتار فورمۋليارىنا ەنگىزىلگەن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، لەناليدوميد – كوپتىك ميەلوما قايتالانىپ تۋىنداعان جاعدايدا، سونداي-اق، جاناما اسەرلەردىڭ سالدارىنان باسقا ەمدەۋ ادىستەرىن قولدانۋ مۇمكىن بولماعاندا نەمەسە ءتيىمسىز بولىپ شىققاندا، ناۋقاستارعا كومەكتەسەتىن يننوۆاسيالىق ءدارى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كوپتىك ميەلومامەن 380-گە تارتا ادام اۋىرادى. 2016 جىلى قايتالانبالى نەمەسە رەفراكتەرلىك كوپتىك ميەلوماعا شالدىققان 65 ناۋقاستىڭ ىشىنەن تورتەۋى عانا ايماقتىق بيۋدجەت ەسەبىنەن لەناليدوميدپەن امبۋلاتوريادا ەم قابىلداي الدى، ولاردىڭ ۇشەۋى قاۋىمداستىق ماڭعىستاۋ وبلىسى پروكۋراتۋراسىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەننەن كەيىن عانا وسى مۇمكىندىككە قول جەتكىزە الدى. اقتوبە وبلىسىندا عانا بۇل ماسەلە جۇمىس بارىسىندا شەشىمىن تاپتى.
قالعان ايماقتار بۇل ماقسات ءۇشىن قارجىمىز جوق دەپ جاۋاپ بەردى نەمەسە قاۋىمداستىقتىڭ كومەككە جۇگىنۋىن ءتىپتى ەش جاۋاپسىز قالدىردى.
قاۋىمداستىق لەناليدوميد پرەپاراتىنا جانە ودان باسقا دارى-دارمەكتەرگە مۇقتاج ناقتى ناۋقاستاردى كورسەتە وتىرىپ، وسى دارىلىك زاتتاردى تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى اياسىنداعى امبۋلاتوريالىق تىزىمگە ەنگىزۋ تۋرالى ءوتىنىشىن تۇراقتى تۇردە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە جولداپ وتىرادى. سونداي-اق، بۇل وتىنىشتەر وسىعان دەيىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىنا، ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنا، اكىمدىكتەرگە، تاعى دا باسقا قۇزىرەتتى ورگاندارعا جولدانعان بولاتىن.
وسى تۇستا لەناليدوميد باتىس ەۋروپا مەن اقش-دا دارى-دارمەك قۇنىن وتەۋ باعدارلاماسى اياسىندا تەراپيانىڭ ەكىنشى جولى رەتىندە كەڭىنەن قولدانىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىنىڭ ارقاسىندا ناۋقاستاردىڭ ءومىر ساپاسىن جوعارى دەڭگەيدە ساقتاي وتىرىپ، اۋرۋدىڭ بەتىن قايتارۋعا مۇمكىندىك الىنىپ وتىر، ناتيجەسىندە ناۋقاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ايتارلىقتاي ۇلعايۋدا.
دەر كەزىندە تيىمدىلىگى جوعارى پرەپاراتتارمەن ۇزاق مەرزىمدى تەراپيا جۇرگىزۋ ارقاسىندا كوپتىك ميەلوما تولىعىمەن اۋىزدىقتاۋعا بولاتىن اۋرۋعا اينالىپ وتىر. ناتيجەسىندە ناۋقاس ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ، تولىققاندى جۇمىس جاساۋعا مۇمكىندىك الادى. دەي تۇرعانمەن، پرەپاراتتاردى قابىلداۋ ۇزىلگەن جاعدايدا، بۇل دارىگە دەگەن توزىمدىلىكتى تۋىنداتىپ، اۋرۋدىڭ قايتالانىپ، اسقىنۋىنا اكەلىپ سوعاتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
كوپتىك ميەلومانى ەمدەۋگە ارنالعان پرەپاراتتاردى (لەنوليدوميد جانە بورتەزاميب) تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدى كولەمى اياسىنداسى امبۋلاتوريا دەڭگەيىندە تەگىن قامتاماسىز ەتىلەتىن دارىلىك زاتتار تىزىمىنە ەنگىزۋ وسى ماسەلەنى شەشۋگە كومەكتەسپەك. ءبىر جاعىنان، بۇل ايماقتاردىڭ بيۋدجەتىنە تۇسەتىن سالماقتى الىپ تاستاسا، ەكىنشى جاعىنان، ناۋقاستاردىڭ يننوۆاسيالىق پرەپاراتتارعا قول جەتكىزۋىنە، ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.