ايەلدەر سۇلۋ بولۋ ءۇشىن ءتۇرلى سۇمدىق قادامدارعا بارعان

    Nazerke Musa
    ايەلدەر سۇلۋ بولۋ ءۇشىن ءتۇرلى سۇمدىق قادامدارعا بارعان

       قاي زاماندا بولماسىن ايەل ادامدار ءۇشىن ادەمى بولۋ، سىمباتتى بولىپ ءجۇرۋ – ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعان. «سۇلۋلىق قۇرباندىقتى تالاپ ەتەدى» دەمەكشى، وسى جولدا تالاي قۇرباندىقتارعا بارۋعا دايىن بولعان، ءتىپتى سول قۇرباندىقتارىنىڭ كەسىرىنەن زارداپ تا شەككەن.  جانە سونداي قۇرباندىقتارىنىڭ ىشىندە ادام شوشىرلىق، جاعا ۇستاتارلىقتارى دا قانشاما..

    قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى سۇلۋلىقتىڭ  وتكەن عاسىرلارداعى ستاندارتتارى تۋرالى قىزىقتى دەرەكتەر ۇسىنادى.

    ماڭداي قىرۋ

    رەنەسسانس (قايتا ورلەۋ) داۋىرىندە قىرىلعان ماڭداي مەن ماڭدايدىڭ كەڭ بولۋى سانگە اينالعان. وسىعان بايلانىستى قىزداردىڭ كوپشىلىگى ماڭدايىن قىرىپ جۇرەتىن بولعان. ياعني، ماڭدايداعى شاشتاردى الىپ تاستاپ وتىرعان. سونىمەن بىرگە، كىرپىكتىڭ بولماۋى دا- سۇلۋلىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە ەسەپتەلگەن.

    شۇلىق سالۋ

    ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا كەيبىر ەلدەردە ايەلدىڭ اياعىن جالاڭاشتاپ ءجۇرۋى – ەرسى قىلىق رەتىندە قابىلدانعان. شۇلىق الۋدى قالتاسى كوتەرمەگەن ايەلدەر اياقتارىنا بوياۋ جاعىپ يلليۋزيا جاساعان. بوياۋدان تەرىلەرىنە اللەرگيا بەرگەن كەزدەر دە كوپ ورىن العان ەكەن.

    اياقتى بايلاۋ

    تاباننىڭ كىشىلىگى –جۇڭگو داستۇرىندە سۇلۋلىقتىڭ بەلگىسى بولىپ ەسەپتەلگەن.  XIII عاسىردىڭ وزىندە قىزداردىڭ تاباندارىن 5 جاستارىنان باستاپ بايلاپ تاستاپ وتىرعان. ونىڭ ناتيجەسىندە تابان سۇيەگى دۇرىس وسپەي، دەفورماسياعا ۇشىراعان. ءتىپتى، قىزدار جۇرە الماي قالاتىنداي دارەجەگە جەتكەن. الايدا سۇلۋ بولۋ مەن تۇرمىسقا شىعۋ – ماڭىزدىراق بولعان.

    تىرناق ءوسىرۋ

    ەجەلگى قىتايدا ادامنىڭ تىرناعى قانشالىقتى ۇزىن بولسا، ول ادام سونشالىقتى اقىل مەن پاراساتقا يە دەپ ەسەپتەگەن. تىرناقتارى ارقىلى قۇدايمەن سويلەسۋگە مۇمكىندىك الادى دەگەن سەنىم بولعان دەسەدى.

    قوسىلعان قاس

    قالىڭ قاستار- اريستوكراتتىق تەكتى بىلدىرگەن. بۇل ەجەلگى گرەكيادا پايدا بولعان ۇعىم.  ايەلدەردىڭ كوپشىلىگى قاس سىزىپ، كەيبىرەۋلەرى قۇستىڭ مامىعىن جابىستىرىپ الاتىن بولعان.

    ءتىس ەگەۋ

    قايتا ورلەۋ كەزەڭىندە ايەلدەر تەك ماڭداي قىرۋمەن عانا ەمەس، ءتىس ەگەۋمەن دە ەرەكشەلەنگەن. الدىڭعى تىستەرى ءتۇزۋ بولۋ ءۇشىن تىستەرىن ەگەگەن.

    قال/مەڭ قويۋ

    جاساندى قالدار قويۋ ايەلدەر اراسىندا كەڭىنەن قولدانىلعان. سالىنعان قالدارى ارقىلى ايەل ادامنىڭ الەۋمەتتىك دەڭگەيىن بىلۋگە بولاتىن.

    سول جاق بەتىندەگى قال – جەسىر ايەل. ۇستىڭگى ەرنىندەگى قال- باسى بوس دەگەندى اڭعارتسا كەرەك.

       قارا تىستەر

    جاپونيادا 5 عاسىر بويى (XIII–XVIII) تۇرمىستاعى ايەلدەر تىستەرىن قاراعا بوياپ جۇرەتىن بولعان.

    سويلەيتىن قاستار

    قىتايدا قىزدار قاستارىن تەرىپ، جۇلىپ تاستاپ ورنىنا بوياۋ جاعىپ قوياتىن بولعان. ءقازىر دە مۇنداي دۇنەلەردى كۇندەلىكتى ومىردە كەزدەستىرۋگە بولادى. ال قىتايلىق قىزداردىڭ قاس سالۋداعى ەرەكشەلىكتەرى- ءار كۇنى قاستارى ءار ءتۇرلى فورما (قالىپتا) سالىناتىن بولعان. كوڭىل-كۇيگە بايلانىستى قاس قالپى دا وزگەرىپ وتىرعان.

      ارينە، سۇلۋ بولۋدىڭ، سىمباتتى بولىپ ءجۇرۋدىڭ سان ءتۇرلى جولدارى بار. الايدا تابيعي سۇلۋلىققا ەشتەڭە جەپەيتىنىن، ەشتەڭە تەڭ كەلمەيتىنىن مويىنداۋ قاجەت.

    قاتىستى ماقالالار