تاعىلىمى تاڭداي قاقتىرار بۇل عاجاپ وقيعا ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان بۇگىنگى زاماندا قاسيەتتى سيريا جەرىندە بولعان دەيدى. بۇل مۇسىلمان مەملەكەتىندە بۇگىنگى كوڭىل قۇلازىتار الاساپىران سوعىستىڭ باستالماعان شاعى بولسا كەرەك. سول اراب ەلدەرىندە ءدىن ءبىلىمىن الىپ كەلگەن جىگىتتەردىڭ اۋزىنان ەستىگەن وسى وقيعانى وقىرماندارىمىزعا بايانداپ وتكەندى ءجون سانادىق...
داماسك قالاسىندا ءبىر تاقۋادار كەيۋانا تۇرادى ەكەن. ءبىر كۇنى سول ايەل ءوزىنىڭ بالاسىنا:
– ۇلىم! ەلىمىزدە ءدىني ءبىلىمى مەن كورگەنى مول قانداي عالىمدى بىلەسىڭ؟ ەگەر بار بولسا، سونىڭ ءبىرىن ماعان الىپ كەلسەڭ. سۇرايتىن ءبىر ماڭىزدى ماسەلەم بار ەدى، – دەپ ءوتىنىش ايتادى. اناسىنىڭ بۇل ءسوزىن ەستىگەن ۇلىنىڭ ەسىنە تەك سيرياعا ەمەس، كۇللى مۇسىلمان الەمىنە اتى جايىلعان رامازان ءال-بۋتيدىڭ ەسىمى ساپ ەتىپ كەلە قالادى. بۇل اتاقتى عۇلامانىڭ وڭباعان سودىرلاردىڭ قولىنان قازا تاپپاعان كەزى ەكەن.
سودان الگى جىگىت اناسىنىڭ وتىنىشىمەن ءال-بۋتيدىڭ الدىنا بارىپتى:
– مەنىڭ قارت انام بار ەدى. ەلىمىزدەگى ەڭ ءبىلىمدى عالىمدى الىپ كەلسەڭ دەپ ءوتىنىش جاسادى. ءوزى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى سىرتقا شىعا المايدى. قالامىزدا سىزدەن اسقان عالىمدى كورە الماعاسىن، الدىڭىزعا كەلىپ وتىرمىن، – دەپ ءمان-جايدى جايىپ سالادى.
رامازان ءال-بۋتي كوپ ويلانباستان كەلىسىم بەرىپ، ەكەۋى قارت كەيۋانانىڭ ۇيىنە باس سۇعىپتى.
– ءبىر سۇراق مەنى بىرنەشە كۇننەن بەرى مازالاپ ءجۇر. سونىڭ جاۋابىن وزىڭىزدەن سۇراپ كورەيىن دەپ ارنايى شاقىرتىپ وتىرمىن، – دەيدى ايەل عالىمعا، – مەن جاستىق شاعىمنان باستاپ قازىرگى كۇنگە دەيىن كۇن سايىن تۇسىمدە پايعامبارىمىزدى (س.ع.س.) كورىپ كەلەمىن. ءبىر ءتۇنىم دە تۇسىمدە ونى كورمەي وتكەن ەمەس. الايدا، سوڭعى بىرنەشە كۇن راسۋلاللا (س.ع.س.) تۇسىمە ەنبەي قويدى. وسى جايت مازامدى الىپ ءجۇر. ءومىر بويى ونى تۇسىمدە كورىپ كەلىپ، ەندى نەلىكتەن كورە الماي قالدىم؟ وسىنىڭ جاۋابىن ايتا الاسىز با؟ – دەيدى.
بۇنى ەستىگەن رامازان ءال-بۋتي كوز جاسىنا ەرىك بەرىپ، جىلاپ جىبەرگەن ەكەن. ايەلدىڭ اڭگىمەسىنە تەبىرەنگەن ول:
– ءبىز ءوزىمىزدى ءدىن سالاسىندا، اللانىڭ جولىندا، اللانىڭ اسىل ءدىنىن ۋاعىزداپ ءجۇرمىز دەيمىز. ءبىراق، ءسىز سەكىلدى اللانىڭ ەلشىسىن (س.ع.س.) ءار ءتۇن سايىن تۇسىمىزدە كورە المادىق. ءسىز باقىتتى جان ەكەنسىز. ءبىز سىزدەي بولا الماعان ەكەنبىز، – دەيدى ول، – الايدا، بۇل ساۋالىڭىز تىم اۋىر، مەن ءسىزدىڭ بۇل سۇراعىڭىزعا جاۋاپ بەرە المايدى ەكەم، – دەپ اعىنان جارىلادى.
...ەرتەسىنە ءوزى ۇستازدىق ەتەتىن مەدرەسەدە رامازان ءال-بۋتي ساباق ۇستىندە شاكىرتتەرىنە وسى ايەل تۋرالى ايتىپ بەرەدى. «ءومىر بويى كۇن سايىن تۇسىندە پايعامبارىمىزدى (س.ع.س.) كورىپتى» دەگەن جايت شاكىرتتەردىڭ دە قاتتى قىزىعۋشىلىعىن وياتادى. ساباق سوڭىندا ەكى شاكىرت ورىندارىنان تۇرىپ:
– ۇستاز، رۇقسات بولسا، سول ايەل كىسىنىڭ مەكەن-جايىن بىزگە بەرسەڭىز. ءبىز وعان بارىپ جولىعىپ، كۇن سايىن تۇسىندە پايعامباردى (س.ع.س.) قالاي كوردى، ونداي باقىتقا جەتۋ ءۇشىن نە ىستەدى، سونىڭ ءمانىسىن سۇراپ بىلەيىك دەپ ەدىك، – دەيدى. ءال-بۋتي شاكىرتتەرىنە ايەلدىڭ مەكەن-جايىن بەرەدى.
سودان مەدرەسەنىڭ قوس شاكىرتى تاقۋادار ايەلدىڭ ۇيىنە باس سۇعادى. ول تۋرالى ۇستازدارىنان ەستىگەنىن، بۇعان قاتتى تاڭىرقاعاندارىن جانە مۇمكىن بولسا، سونىڭ سەبەبىن بىلمەككە كەلىپ تۇرعاندارىن جاسىرماي ايتادى.
– بالاقايلار، مۇنى بىلمەك بولساڭدار، ەرتەڭ تاڭەرتەڭ وسىندا بولىڭدار. تەك كەلەردە تاماق ىشپەي، اشقارىن كەلىڭدەر، – دەيدى ايەل دە قارسىلىعى جوق ەكەنىن اڭعارتىپ.
شاكىرتتەردىڭ دە كۇتكەنى سول ەمەس پە، ەرتەسىنە تاڭ ازاننان اشقارىن كۇيى ايەلدىڭ شاڭىراعىنا ات باسىن تىرەيدى. كەيۋانا بولسا، ەكى شاكىرتتى ءۇيدىڭ ءبىر بولمەسىنە وتىرعىزىپ قويىپ:
– وسىندا بولىڭدار، مەن ءوزىم ايتپاعانشا وسى بولمەدەن ەشقايدا شىقپاڭدار، – دەپ بۇيىرادى.
شايتاننىڭ پايعامبار بەينەسىندە ادامنىڭ تۇسىنە كىرە المايتىنىن، ياعني تۇسىڭدە راسۋلاللانى (س.ع.س.) كورسەڭ، ونىڭ ءوزىن شىنىمەن كورگەندىگىڭ بولاتىنىن جاقسى بىلەتىن ەكى شاكىرت وسى باقىتقا جەتۋگە ىنتىعىپ، ايەلدىڭ بۇيرىعىن ەكى ەتپەي ورىندايدى. ءۇي يەسى قاشان ەسىگىمىزدى اشىپ، بىزگە ۋاعىز-ناسيحاتىن ايتار دەپ كۇتىپ وتىرا بەرەدى. ءبىراق، كەلەتىن ايەل جوق. ۋاقىت سىرعىپ وتە بەردى. ءبىر ۋاقىتتا ءتۇس مەزگىلى جەتىپ، كەيۋانا ەكەۋىنە تۇسكى تاماق الىپ ىشكە كىرەدى. الايدا، ولارعا ەش نارسە ايتپاستان، تاماقتارىن الدارىنا قويىپ، قايتا شىعىپ كەتەدى.
تاڭەرتەڭ اشقارىن شىققان بۇلار تاماقتى سوعىپ الادى. سويتسە، تاماقتىڭ تۇزى كوپ بولىپ كەتكەن ەكەن. اپ-اششى. ءبىراق، قارىن اش، اششىسىنا قاراپ وتىراتىن شاما جوق. ءبىر قىزىعى، ءۇي يەسى تەك تاماق اكەلىپ، ال ىشەتىن سۋسىن بەرمەپتى.
بىرتە-بىرتە ۋاقىت جىلجىپ، ءتۇس قايتىپ، كەش تە تايايدى. اششى تاماق جەگەن ەكەۋىنىڭ شولدەن اۋىزدارى قۇرعايدى. شىعىپ ىشەتىن سۋ سۇرايىن دەسە، «مەن ايتپاي بولمەدەن شىقپاڭدار» دەگەن انا كىسىنىڭ بۇيرىعى بار. ودان قالاي اتتاپ وتپەك؟! سودان قانشا شولدەسە دە، شىدامدىلىق تانىتىپ، وتىرا بەرىپتى.
ءبىر كەزدە كەش قارايىپ، ءتۇن دە ءتۇستى. ەكەۋى ايەلدى كۇتە-كۇتە شارشاپ، كوزدەرى ءىلىنىپ، سول بولمەدە ۇيقىعا باس قويادى. سودان ەرتەسى كۇنى تاڭەرتەڭ ەكەۋى ۇيقىدان ويانعان كەزدە عانا ايەل ادام بولمەگە باس سۇعادى.
– قالاي ۇيىقتادىڭدار؟ – دەيدى ەكى شاكىرتكە.
– جاقسى، اپاي!
– تۇستەرىڭدە نە كوردىڭدەر؟ – دەپ سۇرايدى.
– وي، اپاي، كەشە تاماعىڭىز اششىلاۋ بولىپ كەتىپتى. ەكەۋمىز دە شولدەن قاتالاپ، ازەر شىدادىق. سودان تۇسىمىزدە سۋ كورىپپىز. سۋدى ءسىمىرىپ ءىشىپ جاتىرمىز، ءىشىپ جاتىرمىز، ءبىراق قانشا ىشسەك تە، قانار ەمەسپىز. قىسقاسى، ءبىز بۇل ءتۇنى تۇسىمىزدە تەك سۋ كوردىك، – دەيدى ەكى شاكىرت.
– مىنە، كوردىڭدەر مە، قاراقتارىم! – دەپتى سوندا تاقۋادار ايەل، – مەنىڭ سەندەرگە ايتپاعىم دا وسى ەدى عوي. سەندەر كەشە كۇنى بويى قاتتى شولدەپ، تەك سۋدى عانا ويلاپ ەدىڭدەر، تۇستەرىڭدە سۋ كوردىڭدەر. سۋدى قانشا ىشسەڭدەر دە، قانبادىڭدار.
ال مەن اللانىڭ سۇيىكتى ق ۇلى، ادامداردىڭ ارداقتىسى پايعامبارىمىز مۇحاممەدتى (س.ع.س.) قانشا ويلاسام دا، قانشا ساعىنسام دا، وعان دەگەن ماحابباتقا قانار ەمەسپىن. ەشبىر كۇنىم ونى ويلاماي وتكەن ەمەس. ونىڭ ءومىرى، نۇرلى ءجۇزى، ويلى سوزدەرى، مۇباراك حاديستەرى ءاردايىم كوز الدىمدا، جۇرەگىمدە، ويىمدا بولدى. ەشقاشان ونى ەسىمنەن شىعارعان ەمەسپىن. سۇيىسپەنشىلىگىم ونى بىلگەن سايىن، تانىعان سايىن ارتا بەردى. سوندىقتان، مەن كۇن سايىن تۇسىمدە اللانىڭ ەلشىسىن (س.ع.س.) كوردىم. سەندەردى تاڭعالدىرعان بار قۇپيام وسى عانا... – دەگەندە ەكى شاكىرت كوڭىلدەرى تولقىپ، بار گاپ اللانىڭ ەلشىسىن (س.ع.س.) جاقسى كورۋدە ەكەندىگىن ۇعىنىپ، ايەلدىڭ اسەرلى سوزدەرىن تىڭداپ قالعان ەدى...
كەيىن وسى عاجاپ اقيقاتتى بۇكىل ەل ءبىلدى، ودان شەكارا اسىپ الەم مۇسىلماندارىنىڭ قۇلاعىنا جەتتى. تالاي ۇيقىداعى جۇرەكتەردى سۋ سەپكەندەي وياتىپ، يماندىلاردىڭ اللا ەلشىسىن (س.ع.س.) ودان دا قاتتى جاقسى كورۋىنە سەپتىگىن تيگىزۋدە. شىنىمەن، ەستىگەن جاندى تاڭعالدىراتىن قاراپايىم عانا شىندىق. ءسىز دە بۇل اسەرلى وقيعانى تىڭدار قۇلاق بار جەردە بولىسە ءجۇرىڭىز...
اۆتورى: ەسكەندىر تاسبولات
شولۋشى: اسەل وتەشوۆا
