زاڭ ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىن رەتتەپ وتىرادى. كەز كەلگەن ادام ءوز مەملەكەتىنىڭ زاڭسنا باعىنادى، باعىنۋعا ءتيىستى. الادا كەي مەملەكەتتەردەن اقىلعا قونىمسىز زاڭداردى كەزدەستىرۋگە بولادى. ماسەلەن، ءبىر ەلدىڭ زاڭى بويىنشا ۆوكزالدا جىگىت پەن قىزدىڭ قوشتاسۋىنا تىيىم سالىنعان ت.ب. وسى سىندى ادامنىڭ ويىنا دا كىرىپ شىقپايتىن زاڭداردى كەلتىرىپ وتسەك. جو-جوق، كەي مەملەكەتتەردەگى ادامداردىڭ ويىنا بۇل زاڭداردى قابىلداۋ كىرگەن ەكەن عوي...

كورولدىك بالىقتى اۋلاۋعا تىيىم سالۋ

تالاي زاماننان بەرى كورولدىك وتباسىنىڭ مەنشىگىندە بولعاندار: اققۋ، كيت، بالىقتاردىڭ كەيبىر ءتۇرى، سونداي-اق ءۇلىبريتانياداعى كورولدىك عيماراتتىڭ اۋلاسىنداعى كەز كەلگەن ءتىرى جان يەسى، كەز كەلگەن ايماق. ياعني، قاراپايىم ادامدار ول جانۋارلاردى اۋلاماعان، ماڭىنا دا جولاماعان.XIV عاسىردان باستاپ بۇل ءتىزىمنىڭ قۇرامىنا بەكىرە بالىعى كىردى. سول عاسىردان بەرى كورولدىك وتباسىنا ءتان بەكىرە بالىعىن اۋلاۋعا قاتاڭ تىيىم سالىندى. الايدا XXI عاسىردىڭ باسىندا روبەرت ديەۆيس ەسىمدى ەر ادامنىڭ قارماعىنا بايقاۋسىزدا 3 مەترلىك بەكىرە بالىعى تۇسكەن.

زاڭعا باعىناتىن ەر ادام بۇل جايىندا بىردەن كۇزەتكە حابار بەرەدى. كۇزەت سارايعا حابار بەرەدى، ساراي حانشايىمنىڭ اتىنا حات جازادى. ءسويتىپ بالىقشىنىڭ ادىلەتتىلىگىنە ريزا بولعان حانشايىم وعان اياۋشىلىق تانىتىپ، بەكىرەنى وزىنە قالدىرۋعا رۇقسات ەتەدى. زاڭ بويىنشا، كورولدىك بالىقتى نە جەۋ كەرەك، نە سىيلاۋ كەرەك، ال ساتۋعا تىيىم سالىنعان.

قالا كوشەلەرىندە ايۋمەن قىدىرۋعا تىيىم سالۋ

1876 جىلى رەسەي پاتشالىعىندا «حالىقتىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ ءۇشىن ايالاردى الىپ شىعۋعا تىيىم سالۋ» جونىندە جارلىق كۇشىنە ەندى. ول زامانداردا كوشە ادامدارىن ايۋ سىندى جانۋارلارمەن كوڭىلىن كوتەرۋ كەڭىنەن جايىلعان. ءتىپتى تىيىمعا قاراماستان، جىرتقىشتاردى كوشەگە الىپ شىعاتىن، سەبەبى سول ارقىلى كوپ اقشا تابۋعا مۇمكىندىك بار ەدى. قالا كوشەلەرىندە سەرۋەندەپ جۇرگەن ورىس ايۋلارى جونىندە ستەرەوتيپ سول زاماننان الىپتاسقان تۇسىنىك ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

سۇيىسۋگە تىيىم سالۋ

1910 جىلى ماحاببات قالاسى فرانسيانىڭ تەمىرجول ۆوكزالدارىندا «سۇيىسۋگە تىيىم سالىنعان» دەگەن جازباسى بار پلاكاتتار ءىلىنىپ تۇراتىن. سەبەبى عاشىقتاردىڭ ۇزاققا سوزىلعان قوشتاسۋى پويىزدىڭ ءجۇرۋىن كەشىكتىرەتىن، سالدارىنان ۆوكزالداعى ءتارتىپ بۇزىلاتىن. ايتا كەتەيىك، زاڭنىڭ كۇشى بۇگىندە جويىلماعان.

بريتاندىق پارلامەنت عيماراتىندا ولۋگە تىيىم سالىنعان

ۇلىبريتانيادا بريتاندىق پارلامەنت عيماراتىندا جان تاپسىرۋعا قاتاڭ تۇردە تىيىم سالىنعان. بۇل تىيىمنىڭ وزىندىك تۇسىنىگى بار. ۆەستمينستەر سارايىندا بولىپ قازا تاپقان ادام كورولدىك قۇرمەتكە لايىق تۇردە، مەملەكەت قاراجاتىنا جەرلەنۋى ءتيىس ەكەن. سول سەبەپتى ساراي كۇزەتشىلەرى عيماراتتا وقىس وقيعالاردىڭ ورىن الماۋىن قاتاڭ قاتاعالايتىن بولعان.

امەريكالىق تىيىمدار

امەريكاداعى زاڭدارعا امەريكالىقتاردىڭ وزدەرى كۇلە قارايتىن كورىنەدى. ماسەلەن، پەنسيلۆانيا شتاتىنىڭ ۇيلەرىنە 16 ايەلدىڭ ءبىر ۋاقىتتا تۇرۋىنا تىيىم سالىنعان. الياسكادا بۇلاندارعا الكوگولدىك سۋسىنداردى ىشكىزۋگە بولمايدى، اريزوناداە ەسەكتەردى ۆانناعا ۇيىقتاتۋعا رۇقسات بەرىلمەگەن. ال ميننەسوت شتاتىندا باسقا ۇيرەك قويىپ شەكرانى وتۋگە تىيىم سالىنعان. (شىنىمەن دە اقىلعا قونىمسىز، ءارى كۇلكىلى ەكەن).

جەرلەۋگە تىيىم سالۋ

مونتانودا جەتى ادامنان ارتىق ۇندىستەرگە كوشەدە جۇرۋگە بولمايدى. توپ بولىپ جۇرگەن ۇندىستەردى بايقاپ قالسا، ولاردى سوعىس باستاماق دەپ ويلاپ، جازىقسىز اتىپ تاستاۋلارى مۇمكىن.

ەجەلگى ريمدە ادام نايزاعايدىڭ سوققىسىنان قازا تاپسا، ونى قۇدايدىڭ قاھارىنا ۇشىراعان دەپ، جەرلەمەگەن. ءتىپتى ولگەن دەنەنى جەردەن كوتەرۋگە تىيىم سالىنعان، قۇدايدىڭ جازاسىنا ۇشىرايمىز دەپ قورىققان. ال زاڭدى بۇزعان ادامدى جازالاعان.

شولۋشى: سابينا رامازان