كوپتەن كۇتكەن ۇلىق مەيرامىمىز قۇربان ايتىمىز كەلىپ جەتتى. ياعني، 1 قىركۇيەك – قۇربان ايت مەرەكەسى. بىلە بىلسەك، قۇربان ايت مەيرامى دىنىمىزدەگى ورنى ەرەكشە ءدىني مەرەكە. قۇربان ءسوزى «اللاعا جاقىنداۋ، اللانىڭ رازىلىعىن تابۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. سوندىقتان شاماسى كەلگەن ءاربىر مۇسىلمان بالاسى قۇربان مالىن شالىپ، اللا الدىنداعى مىندەتىن وتەپ، ساۋاپ ءىس جاساۋعا اسىعادى. 

قۇربان شالۋ شاريعاتىمىزدا مال-مۇلىك ارقىلى اتقارىلاتىن عيبادات تۇرىنە جاتادى. اللا رازىلىعى ءۇشىن قۇرباندىق شالعان كىسىلەرگە كوپتەگەن ساۋاپ ۋادە ەتىلگەندىگى جونىندە ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) بىلاي دەيدى:

قۇربان شالۋدىڭ مانىسىنە كوز جۇگىرتسەك، ونىڭ قوعامعا اكەلەر ءبىرقاتار پايدالارى بار ەكەنىن اڭعارامىز. اتاپ ايتساق، قۇربان شالۋ – ادام بويىندا باۋىرلاستىق، وزگەگە كومەك بەرۋ، جانقيارلىق جانە ىنتىماقتاستىق سىندى جاقسى قاسيەتتەردىڭ پايدا بولۋىنا جانە قوعامدا ادىلەتتىلىكتىڭ كۇشەيۋىنە وزىندىك سەپتىگىن تيگىزەدى. الەۋمەتتىك توپتار اراسىنداعى بەلگىلى ءبىر الشاقتىقتىڭ جويىلۋىنا، ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنىڭ جاعدايىن ءبىلىسىپ، تۇرمىس-تىرشىلىگىن جاقىننان تانۋعا ءھام ەتەنە ارالاسۋىنا ەداۋىر ىقپال ەتەدى.

قۇربان شالۋدىڭ ساۋابىن سۇراعان ساحاباعا پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.): «قۇرباننىڭ ءاربىر قىلى ءۇشىن ءبىر ساۋاپ بار»، – دەپ جاۋاپ بەرەدى. ساحابا تاعى دا: «ۋا، اللانىڭ ەلشىسى، شالىنعان قۇرباندىق مال ءجۇندى (قوي، قوزى سياقتى) بولسا، ساۋابى قانداي بولادى؟» – دەيدى. پايعامبارىمىز (س.ا.ۋ.) وعان: «ءجۇننىڭ ءاربىر تال قىلى ءۇشىن دە ءبىر ساۋاپ بار»، – دەپ جاۋاپ قايىرعان ەكەن.

كەز كەلگەن عيبادات اۋەلى جاراتقان اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن عانا جاسالۋى قاجەت. ال قۇرباندىق شالۋ – جەكە باس جانە قوعامدىق پايدالارىن ءبىر شەتكە قويعاندا، ءبىرىنشى كەزەكتە اللانىڭ رازىلىعى كوزدەلىپ جاسالاتىن عيبادات. قۇران كارىمدە اللا تاعالا بۇل جايىندا: «ولاردىڭ (شالىنعان مالداردىڭ) ەتتەرى مەن قاندارى اللاعا استە ۇلاسپايدى. ءبىراق، وعان (اللاعا) سەندەردىڭ تەك تاقۋالىقتارىڭ عانا جەتەدى»، – («حاج» سۇرەسى، 37-ايات) دەپ بۇيىرادى. ياعني، قۇرباندىق شالۋداعى كوزدەلگەن ماقسات پەن نيەتتىڭ ماڭىزدىلىعىن اۋەلى اقىل تارازىسىنا سالعان ءجون بولادى.

دىنىمىزدەگى ەكى ايت مەرەكەسى ناماز وقۋمەن باستالادى. بۇل جونىندە پايعامبارىمىزدان (س.ا.ۋ.) جەتكەن حاديستە بىلاي دەلىنەدى: «بۇل كۇندەردە (ياعني ايت كۇندەرىندە) ەڭ ءبىرىنشى اتقاراتىن ءىسىمىز – ناماز وقۋ». وسىعان وراي اقىل-ەسى دۇرىس، باليعات جاسىنا تولعان ءاربىر مۇسىلمان ءۇشىن ايت نامازدارىن وقۋ – مىندەت بولىپ تابىلادى.

سونىمەن «قۇربان» ءسوزى ءدىني تۇرعىدان العاندا «قۇشىلىق ماقساتىمەن بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا، بەلگىلى ءبىر شارتتارعا ساي كەلەتىن مالداردى ءوز تارتىبىمەن باۋىزداۋ» دەگەندى بىلدىرەدى. سوندىقتان قۇرباندىققا ارنالعان مالدىڭ دا جارامدى بولۋىنا قاتىستى كەيبىر شاريعات قويعان مىناداي شارتتار بار، – دەپ جازادى  Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى islam.kz سايتىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ.

1. قۇرباندىققا تەك قانا قوي، ەشكى، سيىر جانە تۇيە مالدارىن عانا شالۋعا بولادى. قۇربان رەتىندە شالىناتىن قوي جانە ەشكى كەم دەگەندە ءبىر جاسار، سيىر ەكى جاسار، تۇيە بەس جاسار بولۋى كەرەك. التى-جەتى ايلىق توقتى ءبىر جاسار قوي سياقتى سەمىز، ەتتى بولسا، قۇرباندىققا شالۋعا جارايدى. قوي مەن ەشكىنىڭ ەركەگىن، سيىردىڭ ۇرعاشىسىن شالعان ابزال. تاۋىق، قوراز، قاز، ۇيرەك سياقتى قۇستار قۇربان رەتىندە سويىلمايدى.

2. قوي نەمەسە ەشكىنى تەك قانا ءبىر ادام قۇربان رەتىندە شالسا، سيىر نەمەسە تۇيەنى، ياعني ءىرى قارانى ءبىر كىسىنىڭ جالعىز ءوزى ءۇشىن نەمەسە جەتى كىسى بىرىگىپ، ورتاق شالۋلارىنا دا بولادى. قۇرباندى بىرىگىپ شالعان ۋاقىتتا ءاربىر ادام قۇربان شالۋ نيەتىمەن ىسكە اسىرۋى كەرەك. ءبىر كىسى قۇربان ءۇشىن، ال ەكىنشى ءبىر كىسى تەك قانا ەتىن الۋ نيەتىمەن بولسا، شالىنعان مال بارلىق كىسى ءۇشىن قۇربان بولىپ ەسەپتەلمەيدى.

4. قۇربان رەتىندە شالىناتىن مالدى قيناماۋ ءۇشىن، وتكىر پىشاق قولدانۋ كەرەك. مالدى سويۋ ءۇشىن جەرگە جاتقىزعاننان كەيىن پىشاقتى كوز الدىندا جالاقتاتىپ، قايراۋ – ادەپسىز امال، قيناماي سويۋ – سۇننەت. پايعامبارىمىز ءبىر حاديسىندە بىلاي دەيدى: «مالدى باۋىزداعان ۋاقىتتا جاقسىلاپ باۋىزداڭدار. كىمدە-كىم مال سويسا، پىشاعىن جاقسىلاپ قايراسىن جانە تەزىرەك باۋىزداپ مالدى راحاتىنا قاۋىشتىرسىن».

5. قۇربان شالعاندا «اللاھۋ اكبار، اللاھۋ اكبار ءلا يلاھا يللاللاھۋ، اللاھۋ اكبار، اللاھۋ اكبار ۋا ليللاھيل-حامد» دەپ تاكبىر ايتىلىپ، «بيسميللاھي، اللاھۋ اكبار» دەپ باۋىزدالادى. ەڭ ابزالى، قۇرباندى يەسىنىڭ ءوزى باۋىزداعانى دۇرىس. باسقاعا وكىلەتتىگىن تاپسىرىپ سويعىزۋعا دا بولادى. يەسىنىڭ قۇربان مالىنىڭ جانىندا تۇرعانى ءجون. قۇرباندىققا شالىنعان مالدىڭ ەتىن ءۇش بولىككە ءبولىپ تاراتۋ – ساۋاپ. ءبىر بولىگى تۋعان-تۋىس، كورشىلەرىنە، ەكىنشى بولىگى كەدەي مۇقتاج ادامدارعا، ءۇشىنشى بولىگى ءوزىنىڭ بالا-شاعاسىنا، وتباسىنا بەرىلەدى.

6. قۇرباندىق عيباداتىن شىن نيەت-ىقىلاسپەن ورىنداۋ كەرەك. قۇرباندىق ايت نامازى وقىلىپ بىتكەننەن كەيىن ىسكە اسۋى قاجەت. سوندا عانا ول قۇرباندىق بولىپ سانالادى. ويتكەنى قۇربان شالۋ جاي ءبىر جاساي سالار كۇندەلىكتى ءىس ەمەس. قۇلشىلىقتىڭ بۇل تۇرىنە ءجىتى كوڭىل بولە وتىرىپ، شىنايى نيەت قويىپ، مالدىڭ ەڭ تاڭداۋلىسىن قۇربان ەتۋ – دۇنيەمىز بەن اقىرەتىمىزگە وراسان رۋحاني پايدا، سانسىز ساۋاپ سىيلاماق. ايت مەرەكەسى قۇتتى بولسىن، قۇرباندىقتارىڭىزدى اللا قابىل ەتسىن.