ەكى كورشىم بار. ءتاۋىر سىيلاسىپ تۇرامىز. جاسىم ۇلكەن بولعان سوڭ، «اعا» دەپ سىيلاپ، جىلپىلداپ امانداسىپ، ارا-تۇرا قوناققا شاقىرىپ جاتادى. نەگءىءزى، جامان وتباسىلار ەمەس.

ءبىراق… يءا، ءبىراق دەپ سويلەۋگە ءماجبۇر قىلاتىن ءبىر جايتتار بار: سول ەكى كورشىمنىڭ ءبىرىءنىڭ شاڭىراعى باقىتتى، ەكىنشىسى — باقىتسىز وتباسى. ارينە، بىرەۋدىڭ وتباسى جونىندە بىلاي ايتۋعا بولمايتىن شىعار. الايدا كۇندەلىكتى كوزبەن كورىپ جۇرگەن سوڭ، وسىنداي ويعا كەلگەنمىن.

مارات باقىتتى!

وڭ جاقتاعى كورشى پاتەردە تۇراتىن وتاعاسىنىڭ اتى مارات. وزىنەن ون ەكى جاس ۇلكەن ايەلگە ۇيلەنگەن. ءبىراق باقىتتى. ەكى بالاسى بار. ماراتتىڭ اۋزىنان «اللاسى» تۇسپەيدى. ءار نارسەگە قاناعات قىلىپ، شۇكىرشىلىك جاساپ جۇرگەنى. ايەلى دە سونداي. ءبىر قاراساڭ، ەكەۋىنىڭ جاس ايىرماسى بىلىنبەيدى.

ايەلى كۇيەۋىن قولتىقتاپ، بالالارىن ەرتىپ دۇكەننەن كەلە جاتادى. بىرەسە شۇبىرىپ، ءماز-مەيرام بولىپ بازارعا كەتىپ بارا جاتادى.

نە بولماسا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنا بالالارىن دەمالتىپ قايتۋ ءۇشىن شاپقىلاپ بارا جاتادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، جۇرتقا ونەگە بولاتىن-اق وتباسى. راس، ماراتتى كىشكەنە كەزىنەن بىلەمىن. اكەسى باسقا ايەلگە ۇيلەنىپ، بۇل شەشەسىنىڭ قولىندا ءوستى. تارىعىپ، جوقشىلىقتا بولدى. سودان بولار، مەكتەپ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ، ۇرلىق جاساپ بىرنەشە رەت سوتتالىپ تا كەتە جازداعان. 10-شى سىنىپتا جۇرگەندە كەيدە ءىشىپ كەتىپ تە ءجۇردى. ايتەۋىر جۇرت «قايتسءىن ەندى، اكەسىز ءوستى»، دەپ قويا سالاتىن. مەكتەپتەن سوڭ وقۋعا تۇسە المادى. سودان بازاردا اربا سۇيرەپ جۇرگەندە وسى ايشاعا (ايەلىنىڭ اتى) كەزدەسىپ، ادام بولدى. ايشا ماراتتان ون ەكى جاس ۇلكەن. تۇرمىستا بولعان ەكەن. ءبىراق بالالارى بولماعان سوڭ، كۇيەۋى مۇنى تاستاپ، وزگەگە ۇيلەنىپ كەتىپتى. سءوءيتىپ ءجۇرىپ ماراتقا كەزدەسكەن. ەكەۋىنىڭ ءدام-تۇزى جاراسىپ، ءبىر وتباسىنا اينالعان. ماراتقا تۇرمىسقا شىققان سوڭ ايشا بالا كوتەردى. ءقازىر  التىن اسىقتاي ەكى ۇلى بار.

بۇل ەكەۋى دە وتكەن ومىرلەرىنەن ساباق الدى ما، ايتەۋىر ءتۇتىنى ءتۇزۋ شىعاتىن شاڭىراققا اينالدى.

عالىم – باقىتسىز!

ال ەكىنشى، سول جاقتاعى پاتەردە تۇراتىن كورشىلەرىم — ناعىز باقىتسىز جاندار. ولاردىڭ تىرلىگىنە قاراپ تۇرىپ، وسىلاي دەمەسكە امال جوق. عالىمنىڭ ايەلى وزىنەن جيىرما جاس كىشى. وسى «جاس يىسكە» بولا ول ءوز وتباسىنان بەزگەن جان. ايتپەسە اجىراسقان ايەلىنەن ءۇش بالاسى بار ەدى. كەلىنشەگى دە ءتاپ-تاۋىر جان بولاتىن.

عالىمنىڭ جاس قىزعا كوڭىلى كەتكەنىن بىلگەن سوڭ ايقايلاسقان دا جوق، شۋلاسقان دا جوق. ىڭ-شىڭسىز اجىراسىپ، بالالارىنجەتەلەپ توركىنىنە كەتكەن دە قالعان. ال عالىم بولسا، جاس قىزعا ۇيلەنىپ الدى. مىنە، ءتورتىنشى جىل بىرگە تۇرىپ جاتىر. ءبىراق ارالارىندا بالا جوق. العاشىندا تىنىش ەدى. ءبىراق ۋاقىت وتە كەلە ول ۇيدە جانجال ءجيى شىعاتىن بولدى. كەيدە دالادا تەمەكى تارتىپ تۇرعاندا ونى اڭگىمەگە تارتىپ: «باۋىرىم نە بولدى؟ ءجيى توبەلەسىپ كەتتىڭدەر عوي» دەيمىن.

«ە، اعا، ايەلىڭنىڭ وزىڭنەن تىم جاس بولعانى قيىن ەكەن. مەن ونى تۇسىنبەيمىن بە، الدە، ارتتا قالعان «مامبەتپىن بە»، (ايەلى شاڭقىلداپ ايقايلاپ جاتقاندا وسى ءسوزدى ءجيى ايتادى) بىلمەيمىن. ونىڭ كيىم كيىسى، ءجۇرىسى -تۇرىسى ۇنامايدى. جۇمىستان جاي كەلەدى. «اناۋ بولدى، مىناۋ بولدى»، دەگەن سىلتاۋى كوپ. قايدان بىلەيىن، نە ىستەپ جۇرگەنىن. كەيدە كەشكە سىرتتان تويىپ كەلە مە، تاماق جاسامايدى. قۇر شاي ءىشىپ جاتا سالامىز. ۇيلەنگەنىمىزگە ءبىراز بولدى، ءبىر شىر ەتكەن كەرەك قوي دەسەم، «ءالى ەرتە، كارەرا جاساپ الايىن»، دەپ باسىن الا قاشادى.

العاش تانىسىپ، مءاشينەنىڭ ىشىندە ءسۇيىسىپ جۇرگەندە اڭگىمەسى باسقا ەدى. قازىرگى تىرلىگى باسقا.

جاقسى كورەمىن. قىزعانامىن. سودان بولار ساعات سايىن تەلەفونىنا زۆونداي بەرەمىن. «شيقىلداي بەرمەشى»، دەپ ايقاي سالادى. نە تەلەفونىن ءوشىرىپ تاستايدى. ەكى ورتادا شاشىم اعارىپ، جىندى بولىپ جۇرگەنىم. جاس كەلىنشەك، ادەمى، سىمباتتى كەلىنشەك. كىم ءبىلسىن، مەنى مەنسىنبەي، جاس جىگىتتەرمەن قىدىرىپ ءجۇر مە؟ ويتكەنى كەيدە اپتالاپ توسەكتە بولمايمىز.

ساسىماي ارى جاتشى»، دەپ تەرىس قاراپ جاتىپ الادى.

ويىما نەشە-تۇرلى كەلەدى. بايقاتپاي اڭديىن دەسەم، قورقامىن. «بىرەۋمەن قۇشاقتاسىپ تۇرسا، جۇمىستامىن دەپ، مەنى الداپ قوناق ۇيدەن بىرەۋمەن شىعىپ كەلە جاتسا — ولگەنىم عوي. سوندىقتان اڭدىمايمىن. ءبىراق كوڭىلىمدە كۇدىك بار، اعا»، دەپ عالىم كۇرسىنگەن.

نە دەيمىن وعان؟ جاپ-جاقسى ايەلىن، ەر جەتىپ قالعان بالا-شاعاسىن تاستاپ، جاس قىزعا ۇيلەنگەن ءوزى عوي. ەندى ازابىن تارتسىن دا!

كەشە كەشكە ايەلىمدى جەتەلەپ دالاعا ءجۇرىپ قايتايىق دەپ شىعىپ بارا جاتساق، عالىمنىڭ ايقايلاعان داۋىسىن ەستىپ قالدىق.

«ءاي شەشەڭدى… قاتىنى، تۇنگى ون ءبىر بولدى عوي. قايداعى جۇمىس. جانىڭنان ءبىر ەركەكتىڭ داۋىسى شىعادى عوي. ءقازىر بارىپ باۋىزدايمىن!».

تەلەفونمەن ايقايلاعان ول ءبىزدءى قاعا-سوعا دالاعا شىعىپ، كولىگىنە ءمىنىپ ءجۇرىپ كەتتى. شاماسى، ايەلىنە كەتكەن سەكىلدى. ناعىز قاندى قىرعىن بۇگىن بولادى-اۋ دەپ جورامالدادىم دا قويدىم.

ايەلىم بۇيىرىمنەن ءتۇرتىپ: «سەنى تاستاپ، عالىم باۋىرىم سەكىلدى قاتقان جاس قىزعا ۇيلەنەمىن دەپ كەرگۋشى ەدىڭ عوي. ال ۇيلەن. انا عالىم سەكىلدى ءجۇر سوسىن، قاتىنىڭنىڭ كوتىن اڭدىپ. ول قىزدى بىلەمىن عوي. قىپ-قىسقا كويلەك كيىپ، كوتى-باسىن جارقىراتىپ كەتىپ بارا جاتادى. تۇرمىستاعى ايەل سولاي كيىنە مە؟ دەمەك، ءبىر شيكىلىك بار»، دەپ مىرس ەتتى.

مەن ۇندەمەدىم. مىناداي جاعدايدى كورىپ تۇرىپ، «جاس قىزى قۇرسىن»، دەدىم ىشىمنەن.

مىنە، مەنىڭ ەكى ءتۇرلى كورشىم.

ءبىرى وزىنەن ۇلكەن ايەلگە ۇيلەنىپ باقىتتى وتباسى بولىپ وتىر. ەكىنشىسى ايەلىن شىعارىپ جىبەرىپ، جاس قىزعا ۇيلەنىپ، باقىتسىز بولىپ وتىر.

نە دەيسىڭ ەندى ولارعا؟…

تاڭاتار ءمادي ۇلى