"قامشى" - ەركىن اقپارات الاڭى. وي ورتاقتاسىپ، پىكىر جارىستىرۋ - وقىرماننىڭ ەنشىسىندە. حات قورجىنىمىزعا سەرىك بوقان ەسىمدى اۆتوردىڭ "ءارۋاققا سىينۋعا شاقىرىپ جاتقاندار كىمدەر؟" اتتى ماقالاسى كەلىپ ءتۇستى. وسى جازباعا بايلانىستى وزگەشە وي، باسقاشا ءۋاج ايتام دەگەن كەز كەلگەن اۆتورعا مىنبەرىمىز دايىن.
جاقىندا عانا بايدىبەك اۋدانىنىڭ ورتالىعى شاياندا وتكەن يسلام اتىن جامىلعان ۇلكەن جينالىس شىنايى اقيقاتتى تانىعان ادامداردىڭ جۇرەگىن شاباقتاپ تاستاعانداي كۇيگە جەتكىزدى. سەزىنگەن ادامعا سول كۇنى جۇرتتىڭ توبەسىنەن توپىراق جاۋىپ، قارا بوران تىنعان جوق. «الاش جۇرتى ءاپپاق يشاندى ارداقتاپ، اس بەردى» دەگەن اتپەن كەلەڭسىز ۇلگى تاراتتى. بۇل جەردەگى ۇيىمداستىرۋشى دا، قاراقورىم جۇرتتىڭ تابىنارى دا، يشان ءقۇربانالى بولاتىن. بۇل جيىندى "ۋوutube"-تەن كورەگەن ءدىنتانۋشى اعالارىمىزدى ۇرەيلەندىرگەنى - ءقۇربانالىنىڭ: «ءارۋاققا سىيىناتىن قازاق بولايىقشى!» دەگەن ءسوزى ەدى. شىن مانىسىندە، بۇل ءسوزدىڭ سالماعى ماڭگى كەشىرىلمەيتىن اللاعا سەرىك قوسۋ كۇناسىنا ۇرىنىپ وتىر. ەگەر وسى جولمەن ءبىر قاۋىم جۇرەر بولسا، سول قاۋىم اللانىڭ اشۋىنا جولىعىپ، جويىلىپ كەتۋى مۇمكىن. ەجەلگى قازاق اللاعا سەرىك قوسپاعان. التىن وردا كەزىندەگى قازاق ءبىر اللاعا عانا سىينىپ، قۇلشىلىق قىلاتىن. سودان دا بابالارىمىز قۋاتتى مەملەكەت بولىپ قۇرىلعان. دەمەك وسى سايىن دالامىز بالكىم سول كىسىلەردىڭ دۇعاسى ارقىلى بىزگە قالىپ وتىرعان شىعار. ال، ەستىسەڭ جانىڭ اۋىراتىن مىنا تولقىن نەنىڭ سالقىنى؟ ول ول ما، «كەش ەمەس» تەلەسۇحباتىندا اينۇر ءابدىراسىل قىزى ءارۋاققا سىينۋعا بولاتىنىن اشىق ناسيحاتتادى. دەمەك بۇلارعا قاراپ جان ارپالىسىمىزدى اقىلعا جەڭدىرىپ، شقو باس يمامىمەن جىلاپ كورىسەتىندەي بولدىق. ول يمام قۇلدىق سانامەن جاڭا جىلدى تويلاعىسى كەلگەن شىعار... قويشى ءوزى ءبارى دە وڭدىرايىن دەپ تۇرعان جوق. مۇنىڭ ءبارى قازاقتىڭ كوكىرەگىنە سىلتەنگەن قامشى... سونىمەن وزەكتى تاقىرىپقا كەلەيىك!
قاراقورىم حالىق ءاپپاق يشاننىڭ مولاسىنا بارىپ قۇلشىلىق ەتىپ ءارۋاقتان جاردەم تىلەپ جاتىر. سوپىلىقتى قولداۋشى ەلگە بەلگىلى كىسىلەردەن دوساي كەنجەتاي، مەكەمتاس مىرزاحمەت، مامبەت قويكەلدى يشاندىق تۋرالى كەزەك-كەزەك ءسوز سويلەپ سوپىلىق-تاريقاتتىق جولدى ناسيحاتتاۋمەن بولدى. ءقۇربانالىنى اق كيگىزگە اياق باستىرىپ سىيىنىپ تۇرعان حالىقتىڭ كوپتگىگى ات شاپتىرىم جەردى الىپ جاتىر.
ءاپپاق يشاننىڭ نەمەرەسىن وزىنە ءپىر دەپ يتاعات ەتەتىندەر جەتكىلىكتى. سوپىلىق اعىمنىڭ يدەولوگى ءقۇربانالى احمەت ءسوزىنىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى بىلاي بولدى: «دۇنيە رۋحتان تۇرادى. سول ءۇشىن ءارۋاققا سىيىناتىن قازاق بولايىقشى!» دەگەنى - شاريعاتتى جاقسى بىلەتىن ادامنىڭ ءبىرازىنىڭ توبەسىنەن سۋ قۇيىپ جىبەرگەندەي بولدى.
تالايدان بەرى شەتەلدەن قازاقستانعا سوپىلىق-تاريقاتتىق اعىمنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە تانىلعان سول ءقۇربانالىنى ەلگە اكەلۋ ءۇشىن شاشباۋىن كوتەرۋشىلەر كوپ بولاتىن. بۇكىل پايعامبارلار اكەلگەن تاۋحيدتى (ءبىر قۇدايعا قۇلشىلىق قىلۋ) جويىپ، اتالمىش توپتىڭ مەملەكەتتە ورنىعۋىنا ىقپال ەتىپ جاتقاندار كوپ دەپ ەستىگەمىز. دەمەك بۇل سول كەلەڭسىز كۇرەستىڭ ناتيجەسى.
ءقۇبانالى يشاننىڭ «نامازحانا» اتتى كىتابى بار. سول كىتاپتا ادام اللانىڭ بولشەگى دەپ ەجىكتەپ ءتۇرلى شيرككە جول اشادى. سوندا بىلاي دەيدى: «سونىمەن ادام ءوز ىشىندەگى ءارۋاققا مويىنداۋى كەرەك. ونى مويىنداۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءارۋاقتى تانۋى كەرەك. ءارۋاققا مۇقتاجدىعىنا، تاۋەلدىلىگىنە وي جىبەرىپ كوردى مە؟»(273-بەت نامازحانا) دەپ، سول ءارۋاقتى ولگەن ەمەس، تىرىلەردەن ىزدەيدى. سوپىلىق جولعا شىنايى تۇسكەندەر عانا قۇدايلىق دەڭگەيگە شىعادى دەپ ءتۇيىن جاسايدى. ياعني، شاريعات، تاريقات، ماعريپات، اقيقات دەپ باسقىشقا بولە وتىرىپ، سول اقيقاتقا جەتكەندەرى اللالىق قۇزىرعا يە دەپ كورسەتەدى.
قۇراندا: «اسا مەىرىمدى، ەرەكشە راحمدى اللانىڭ اتىمەن باستايمىن! شىنىدا مەن اللاھپىن. مەنەن وزگە ەشبىر قۇداي جوق. ەندەشە، ماعان قۇلشىلىق ەت جانە مەنى ەسكە الۋ ءۇشىن نامازدى ورىندا» دەگەن اللانىڭ ءسوزىن كەلتىرەمىز. اللاعا سەرىك قوسىپ وتىرعان جوعارىداعى ءماتىن نەدەن دەرەك بەرەدى؟ مۇنداي اشىق سەرىك قوسۋدان اللا جانە بارلىق پايعامبارلار قايتارعان. بۇل شىنىندا ادام اۋزى بارمايتىن يسلامدا مۇلدە جوق دۇنيە.
ءقۇربانالى تاعى بىلاي دەيدى: «سۇحباتىمىزدىڭ ءتۇيىنى رەتىندە پرادارلارىمىزعا ايتارىمىز، ەڭ باستىسى، سولاردىڭ بارىنەن كەيىن، وقىعان نامازدارىڭىزدى شايتاننىڭ الىپ كەتپەۋى ءۇشىن پىرلەرىڭىزگە تاپسىرىپ قويۋدى ۇمىتپاڭىزدار!»(286 – بەت. نامازحانا). پىرگە تاپسىرماسا شايتان نامازدى الىپ كەتەدى دەگەن نە ءسوز؟ اللانى ادامنىڭ بولشەگى دەپ ايتقاندىقتان بۇكىل جاراتىلىس اللا دەمەكشى. ادام ناپسىدەن تازارعاندا عانا اقيقاتقا جەتىپ قۇدايلىق شىڭعا شىعادى دەمەك-دۇر. ءپىر دەپ ايتىپ وتىرعانى سول. شىن مانىسىندە مۇنىڭ ءمانىسى تىم سۇركەيلى.
اتالمىش كىتاپتىڭ نۇر-رۋح دەگەن تەمەسىندە: « پايعامبارىمىزدىڭ (س..ع. س) نۇرى بولىپ تابىلاتىن رۋحتىڭ (نۇر-رۋحتىڭ) ءاربىر تامشىسىندا قۇدىرەتتى كۇش، كورۋ، ەستۋ،سويلەۋ، سەزىنۋ، ويلاۋ، ىس-ارەكەت، سانا-سەزىم، اقىل-وي، نيەت-قالاۋ، سياقتى بەيىمدىلىك قاسيەتتەر بار. مىنە وسىنشاما ەرەكشەلىكتەر بار وسى نۇر-رۋح جاراتقان حاقتىڭ ءدال ءوزى( ءجاللا ءجاللاھۋ)دە ەمەس، قۇدىرەتتى قۇدايدان وزگە دە ەمەس! اۋليە قۇداي ەمەس، قۇدايدان بىلاي ەمەس دەگەن سوزدەردىڭ ءتۇپ توركىنى وسىندا جاتىر. پارۋاردىگار – بارلىق جەردە، بارلىق جايدا، بارلىق ورىندا. ونىڭ مەكەنى جوق دەيتىنىمىز وسىندا»(307 –بەت نامازحانا)، – دەيدى ماسقارا!
استاھفيراللا مۇنى قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ مىنا دۇنيە پايعامباردىڭ نۇرىنان جاراتىلعان دەگەن سوپىلىقتىڭ تەرىس تۇسىنىگى وسىدان باستالادى. رۋح-نۇر – قۇداي، قۇل – قۇداي، قۇداي – قۇل دەگەن شايتاني تۇسىنىك وسىدان شىعادى. مۇسا ءا.ع تۇسىندا ءوزىن قۇدايمىن دەپ جاريالاعان پەرعاۋىن پاتشانىڭ ءتۇسىنداعى سەنىم ءدال وسىعان مەڭزەس كەلەدى. بۇلارعا ەرىك بەرىلسە قۇلدى، ياعني پىرلەردى سول قۇداي دارەجەسىنە كوتەرۋ ەكى باستان تۇرعان شىندىق. وعان قۇلشىلىق قىلۋ عانا قالدى. «نۇر-رۋح جاراتقان قۇدايدىڭ وزىدە ەمەس، قۇدايدان بىلاي ەمەس» دەگەنىن وقىپ وتىرىپ تاڭ قالدىم.
ءتىپتى ناعىز شەكتەن شىعۋدى كورگەندە نە ايتارىڭدى بىلمەي قالادى ەكەنسىڭ. «اكەسىن ارباعا تاڭىپ قويىپ ساباعاندى ءبىرىنشى رەت كورىپپىن» دەمەكشى ولگەننەن دە، تىرىدەن دە ءارۋاق ىزدەيدى باستان اياق وسى جازبادا. اسپاندا-جەردەن دە ءارۋاق ىزدەمەگەن جەر قالماعان سياقتى.
ودان كەلىپ «اۋليە قۇداي ەمەس، قۇدايدىن بىلاي ەمەس» دەپ ءبىر كەتەدى. اۋليە كەشە عانا بىزبەن ول سياقتى كۇناكار پەندە ەمەس پە ەدى؟ ونى ولگەنەن كەيىن عانا ەمەس، تىرىسىندە دە قۇداي دارەجەسىندە كورسەتكىسى كەلەدى. «اللا بارلىق جەردە، بارلىق ورىندا «مەكەنى جوق دەيتىنىمىز وسىدان» دەيدى ءمااتىننىڭ اياعىندا. ءاھلي سۋننا جاماعاتتىڭ سەنىمىنە قاراما-قايشى. بۇل ءتۇيىندى ودان ارى تەرەڭدەتكىم كەلمەيدى. ارعىسىن شىنايى ءدىنتانۋشىلار تاپسىرلەي جاتار.
كىتاپ اۆتورى ودان ارى قاراي مىناداي سۇمدىق دۇنيەلەردى تۇيىندەيدى: «قازىرەتى ءمانسۋر حاللاج ءپىرىمىز انال حاق، دەگەن. ءتاپسىرى: «يا، جاراتقان يەم! بۇل نەتكەن عاجاپ! مەن ءوزىم – ءوزىمنىڭ ىشىندە ءوزىمدى جوعالتتىم. مەن تەك سەنىڭ عانا قۇدىرەتىڭدى كورىپ تۇرمىن! – دەگەن ماعانانى بىلدىرەدى ەكەن»، - دەيدى. ودان تاعى ادام ايتقىسىز ۇرەيلى دۇنيەنى ايتادى: حازىرەتى قوجا احمەت ءپىرىمىز، ءلا! ءلا! – دەدىم، اللا بولدىم! – دەپ قۋانىشتى ءۇن قاتىپتى.
مۇنان شىعاتىن قورتىندى، ادامداردى قۇدايلىق قۇزىرەت بار دەپ ونىڭ ىشىنەن ءتىرى كەزىندە-اق، قۇداي بولا بەرەدى. ولاردى قوجا احمەت يسساۋي، پىرلەر اۋليەلەر، ساليح ادامدارعا قۇلشىلىق ەتۋگە اشىق ۇندەيدى. ەشقانداي سەرىگى جوق اللانى ويىنشىق قىلىپ، اجەتحانا مەن اسحانانىڭ اراسىندا جۇرگەن دارمەنسىز پەندەلەردى اللا قىلىپ، اشىق اتاپ كورسەتىپ جاتىر. مۇنان وتكەن سۇمدىق، مۇنان وتكەن ماسقارالىق بولاما؟ شىن اقيقاتقا كەلسەك يسلامنان باسقا ءبىر قۇدايعا شاقىراتىن ءدىن بار ما؟ 124 مىڭ پايعامبار اللانىڭ جالعىز ەكەنىن ايتپاسا، ادامدارعا، وزدەرىڭە سىيىن دەپ كەلدى مە؟ قۇراننىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن تۇسىنگەن ادامعا تاۋحيدقا (ءبىر اللاعا شاقىرۋ بولاتىن) تۋرالى جيھات قىلماپ پا ەدى؟
اللا ەلشىسىنە جابرەيىل پەرىشتە ادام كەيپىندە نەلەردى ايتىپ ەدى؟ يسلام دەگەن نە دەگەن سۇراققا اللا ەلشىسى س.ع.ۋ سول كەزدە قارا قاستى، اق كيىمدى، شارشاعاننىڭ ءىزى بىلىنبەيتىن، بۇرىن ەشكىم كورمەگەن نۇرلى ءجۇزدى ادامعا نە دەپ جاۋاپ بەرىپ ەدى؟ «يسلام دەگەن – ءبىر اللادان باسقا قۇلشىلىق قىلۋعا ەش قانداي قۇداي جوق ەكەنىنە كۋالىك بەرۋىڭ» دەمەپ پە ەدى. ال، بۇلاردىكى قانداي جورىق؟ سۇننەت پەن تاۋحيدتىڭ باسىن جارىپ، كوزىن شىعارعان. يسلامدى كوپ قۇدايشىلىققا ۇندەپ جاتىر. شىن مانىسىندەگى يسلام اللادان باسقا سىينۋعا لايىق ەشقانداي قۇدايدىڭ جوق ەكەنىنە كۋالىك بەرۋىڭ ەمەس پە؟ ءمۇن مۇسىلمان دەۋگە بولماس.
ايشا ر.ءا ءبىر جولى قاباشا ەلىنە بارعاندا ءبىر شىركەۋدى كورەدى. سونىڭ ۇستىنە قابىر مەن سۋرەتتەردى كورىپ اللا ەلشىسىنە ايتىپ كەلەدى. سوندا پايعامبارىمىز س.ع.ۋ «ولاردىڭ ىشىندە ءبىر جاقسىلىقتا جۇرگەن ادام قايتىس بولسا، سول قايتقان ادامنىڭ ۇستىنە شىركەۋ مەن ءمۇسىن سالىپ قۇلشىلىق قىلۋ ورىن قىلىپ الادى» جانە «اللا سەنى جاراتىپ، سونان كەيىن سەرىك قوسپاۋىڭ» دەدى. سول تۋرالى اللا ەلشىسى: « اللاعا سەرىك قوسۋ، بارلىق جاراتىلعان ادامداردىڭ ىشىندەگى ەڭ جامان ادامدار» دەگەن. بۇلاردىكى سول حريستياندارعا ۇقساعان تىرلىك.
پايعامبار س.ع.ۋ قايتىس بولاتىنىنىڭ الدىندا ايشادان جەتكەن حاديستە اللا ەلشىسى: «ياھۋديلەر مەن ناسرانيلەرگە اللانىڭ لاعناتى بولسىن. ولار ءپايعامبارلاردىڭ قابىرىن وزدەرىنە مەشىت قىلاتىن قۇلشىلىق ورىنى قىلىپ الدى»دەگەن. بۇگىنگى بىزدەگى ىستەلىپ جاتقان تىرلىكتەر، سول ءاۋ باستان حريسياندارعا، وزگە دىندەرگە ەلىكتەۋ. بۇل ءجۇز قايناسادا يسلام اقيقاتىنا سورپاسى قوسىلمايدى... اللا ەلشىسى قابىرلەردىڭ ۇستىنە مەشىت قۇرىپ الىپ، ءارۋاحقا سىيىنۋشىلاردى لاعىنەتتەپ جاتىر حاديستە. مۇنداي ءحاديستى ەستىپ اقىلى ءبۇتىن ادام ءوز جولىنان قايتپاي ما؟ تۋرالىق بەرسىن دەپ تىلەيمىن.
جواعرىدا كەلتىرگەن ايات پەن ءحاديستى قاپەرگە سالا وتىرىپ، شريك پەن بيداعاتقا، سۇننەت پەن كۇپىرگە جول اشۋدىڭ سونشالىق اۋىر كۇنا، اللانىڭ الدىندا كەشىرىلمەيتىنى سول اللاعا سەرىك قوۋ ەكەنىن اتاپ ايتامىن. ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەرى بار–جوعى ەسكەرتۋ، وعان مويىن بۇرماسا امالىمىز جوق. سول ءقۇربانالى اعامىزعا اللا قيدايات بەرسىن دەپ دۇعا قىلىمىن. قازاق بۇرىننان ءبىر اللاعا قۇلششىلىق قىلعان كەزدەردە عانا ەڭسەسى بيىك، ەتەگى ءبۇتىن بولعانىن ۇمىتپايىق اعايىن!
سەرىك بوقان
(ۆيدەو، فوتو - "وتىرار" تەلەارناسىنىڭ سايتىنان الىندى)
