ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى، ونىڭ ىشىندە فيلولوگيا، ادەبيەتتانۋ جانە الەم تىلدەرى فاكۋلتەتىنەن شىققان ۇلى تۇلعالار جايىندا ءسوز قوزعاۋ – قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن، ءتىل عىلىمى مەن رۋحاني قازىناسىنا قايتا شولۋ جاساۋمەن بىردەي. فاكۋلتەت قابىرعاسىندا ءجۇرىپ ءبىر ءوزى ءبىر ينستيتۋتتىڭ جۇمىسىن اتقارعان عالىم-ۇستازدار از ەمەس. ولاردىڭ ءبارى دە شىعارماشىلىق جولىن، ءومىر بەلەستەرىن وسى وردامەن بايلانىستىردى. م.اۋەزوۆ، ب.كەنجەبايەۆ، ك.احانوۆ، م.تومانوۆ، ت.نۇرتازين، ءا.دەربىسالين، ز.قابدولوۆ، م.باعىزبايەۆا، ا.قىراۋبايەۆا، ر.نۇرعالي، ت.سايرامبايەۆ ت.ب. سىندى عالىمدار فاكۋلتەت تاريحىن قالىپتاستىردى.  ر.بەردىبايەۆ، ت.كاكىش ۇلى،  م.ماعاۋين، م.جولداسبەكوۆ، ءا.كەكىلبايەۆ باستاعان عالىم-جازۋشىلار قازاق ادەبيەتىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعالى قاشان... اسىرەسە، فاكۋلتەتتىڭ قوعامدىق ءومىرى، جارقىن بولاشاعى دەپ ولشەۋسىز ەڭبەك ەتكەن تۇلعالار مۇراسى وتكەننىڭ ونەگەسى، كەلەشەككە باعدار. بۇل قاتاردا اتاقتى عالىم، ۇلاعاتتى ۇستاز، اياۋلى جار، ارداقتى انا رەتىندە قازاق تاريحىندا ەلەۋلى ورىن الاتىن ف.ع.د، پروفەسسور، اكادەميك مايا مۇحامەد-الي قىزى  باعىزبايەۆانىڭ تۇرۋى – شارتتى قۇبىلىس!

        سوناۋ قيلى زاماندا اتا-انانىڭ قامقورىنسىز قالعان قايسار قازاق قىزى باسىنداعى اۋىر قاسىرەتتى ارقالاي ءجۇرىپ، عىلىم-بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىن جوعالتقان ەمەس. اكەسىن «حالىق جاۋى» دەپ جالماپ، اناسىن «حالىق جاۋىنىڭ ايەلى» دەپ قاماۋعا العان شاقتا مايا مۇحامەد قىزى نەبارى 5 جاستا عانا ەكەن. بالالىق شاقتىڭ اياقتالعان كەزى دە وسى ۋاقىت بولاتىن. ءوزىنىڭ وجەتتىلىگىنىڭ، ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا قارشاداي عانا قاراكوز قىز رەسەي جەرىندە ءبىلىم الىپ، ەش قورىقپاستان ديپلومدىق جۇمىسىن جامبىل شىعارماشىلىعىنان قورعايدى. بۇل ءىسىن مۇحتار اۋەزوۆ: «...باسىنان كوپ قيامەت وتكەرگەن قازاق قىزىنىڭ ماسكەۋدە ءجۇرىپ، جامبىل تاقىرىبىن تاڭداۋىنىڭ ءوزى – پاتريوتتىق» - دەپ جوعارى باعالاعان بولاتىن. وقۋىن بىتىرە سالا مايا مۇحامەد قىزى  ەلگە كەلىپ ەڭبەك ەتۋدى باستايدى. جارى ومىربەك ارسلان ۇلى جولداسبەكوۆ ەكەۋىنە مەكەن بولعان ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى شىعارماشىلىعىنا شابىت بەرىپ، عىلىمعا دەگەن تالپىنىسىن شىڭداي تۇسكەندەي...

        ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا ءجۇرىپ، تالاي يگى ىستەرگە باستاۋ بولعان مايا مۇحامەد قىزىنىڭ عىلىمعا قوسقان ۇلەسى وتە زور.  ادەبيەتتىڭ باستاۋى بولعان فولكلوردى، جەتىسۋ جەرىنىڭ اۋىز ادەبيەتىن زەرتتەۋگە ون جىلدان اسا ۋاقىتىن ارناعان. ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى، وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردەن  عىلىمي-زەرتتەۋ شىعارماشىلىق  كلۋبىن قۇرىپ، زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە قاراجاتىن دا، قاجىر-قايراتىن دا اياماعان. تاربيەلەگەن شاكىرتتەرى ۇستازدارىنىڭ قامقورلىعىن، شاپاعاتىن، مەيىرىمىن، ادامگەرشلىگىن، قاراپايىمدىلىعىن ءالى كۇنگە دەيىن اۋىزدارىنان تاستاماي ايتىپ جۇرەدى. ءوزى باسشىلىق ەتكەن، بۇگىندە قىزى جولداسبەكوۆا بايان ومىربەك قىزى باسشىلىق ەتىپ وتىرعان «ورىس فيلولوگياسى، ورىس جانە الەم ادەبيەتى» كافەدراسى ۇجىمىنىڭ اعا بۋىن وكىلدەرى مايا مۇحامەد قىزىنىڭ ەرەكشە ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىن ءالى كۇنگە تامسانا دا ساعىنا ەسكە الادى.

        پروفەسسور مايا مۇحامەد قىزىنىڭ قوعامدىق شارالارعا دا، اينالاسىن رۋحاني تۇرعىدا نۇرلاندىرۋعا كوسقان ۇلەسى ۋنيۆەرسيتەتپەن شەكتەلگەن جوق. رەسپۋبليكا كولەمىندەگى جيىندارعا قوعامدىق ماڭىزى بار ۇتقىر ويلارى ايتىلعان باياندامالارىمەن كوپشىلىك نازارىنا ىلىگىپ، قازاقستان ايەلدەر قاۋىمداستىعىنا مۇشە بولعان. كەيىننەن قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ايەلدەرىنىڭ قاۋىمداستىعىن قۇرىپ، ءوزى باسشىلىق ەتكەن. بۇگىنگى كۇندە قاۋىمداستىق جۇمىسىن اناسىنىڭ كوزىندەي كورىپ بايان ومىربەك قىزى جالعاستىرۋدا.

        ءومىرى – جۇمىس، باسشىلىق، قوعامدىق ءىس-شارالار، عىلىم، شاكىرت تاربيەلەۋ  سياقتى كارتينادان تۇرعان مايا مۇحامەد قىزى ءوزىنىڭ ادال جارلىق، اسىل انالىق پارىزىن دا ءبىر ساتكە 9vsn قالدىرعان ەمەس. زامانداستارىنىڭ ەستەلىكتەرىن وقىپ وتىرىپ، بارىنەن ءبىر ورتاق پىكىر شىققانى تاڭ قالدىرادى: ءجۇزى ۇنەمى كۇلىمسىرەپ، مەيىرىم توگىپ تۇراتىن جارقىن، داۋسى جاعىمدى، ەرەكشە تالعاممەن  كيىنەتىن، ءار كەز ادامنىڭ جاعدايىن سۇراپ، كومەكتەسۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىرىپ  جۇرەتىن، ەشقاشان شارشاعانىن بىلدىرمەيتىن، قاباعىن تۇيمەيتىن، ۇيىنە قاشان بارساق تا اق داستارحانى جايۋلى، بالالارى جيناقى، ەرەكشە تاربيەلەنگەن دەيدى. بويىنا تەكتىلىكتى سىڭىرە وتىرىپ، ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەگەن اتا-اناسىنىڭ ابىرويىن  بۇگىندە ۇل-قىزدارى دەڭگەيىن تۇسىرمەي ساقتاپ كەلەدى. اناسىنىڭ باستاپ بەرگەن جولىن جالعاستىرۋدى وزىنە مىندەت ەتىپ العان قىزى بايان ومىربەك قىزى: «انام ادامدارمەن قارىم-قاتىناستا ينتەلليگەنسياسى تەرەڭ، ەرەكشە دانا كىسىلەرگە عانا ءتان اريستوكراتتىق قاراپايىمدىلىعىمەن ەرەكشە بولاتىن. جۇرەگىنىڭ جۇمساقتىعىنا قاراماستان  عىلىمداعى  پىكىرىنە، قويعان تالاپتارىنا قاتال ەدى. مەن ول كىسىنىڭ تۇلعالىعىنا ەرەكشە تامسانا وتىرىپ، ەلىكتەپ ءوستىم» - دەيدى. وسى رەتتە، مايا باعىزبايەۆانىڭ ومىردەگى شىنايى كىسىلىك كەلبەتىن زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى ءابىش كەكىلباي ءدال بايقاعان. جازۋشى ءبىر ەستەلىگىندە: «...توبەدەن تونگەن زورلىققا دا، كەۋدەدەن يتەرگەن كەمسىتۋشىلىككە دە قىڭباپتى. كوزىنە كورىنىپ تۇرعان كوكجيككە ەشكىمنەن قالىس قالماۋعا، قاعىس قالماۋعا تاۋەكەل ەتە ءبىلىپتى. شىن مانىندەگى ناعىز ەۋروپالىق ءبىلىم الىپ، وسى زامانعى شەتەلدىك ادەبيەتتىڭ اسا بىلگىر مامانى، تالانتتى عالىمى رەتىندە كوزگە تۇسكەن. سويتە تۇرا، جاراتىلعان توپىراعىن ۇمىتىپ، جات باۋىر دا بولىپ كەتپەگەن. قانداسى قازاق جىگىتىن، ونىڭ ىشىندە دە قايرالعان قىلىشتاي وتكىر دە وجەت ومەكەڭدى تاڭداۋى دا بيىك تالعاممەن قوسا اسقان ارشىلدىقتىڭ ايعاعى ەدى»، – دەپ تولعانادى. بۇل تولعانىس – مايا مۇحامەد قىزىنىڭ جان دۇنيەسىن انىق تا ايقىن سيپاتتاعان، بولاشاق ۇرپاققا ونىڭ كىم بولعانىنان تولىق اقپار بەرەتىن ەستەلىك ءسوز ەكەنى داۋسىز. ال، عالىمنىڭ ونەگەگە تولى ءومىرى مەن عىلىمداعى عۇمىرى، ءاربىر اتقارعان يگى ءىسى، تۇرمىستاعى تىرشىلىگى دە ارتىنداعى ءىزباسارلارىنا شىراق ىسپەتتى جول كورسەتەرى دە تالاسسىز دۇنيە.

 ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ

فيلولوگيا، ادەبيەتتانۋ جانە الەم تىلدەرى فاكۋلتەتى

ورىس فيلولوگياسى، ورىس جانە

الەم ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى

گ.ب.اينابەكوۆا