ءيا، كۇنى كەشە عانا پرەزيدەنت نازاربايەۆ ق ر ۇكىمەتىن وتستاۆكاعا جىبەرۋ تۋرالى شەشىم شىعارعاندا بۇكىل قازاقستاندىقتار (ساياساتكەرلەر، ساياساتتانۋشىلار، قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى، جالپى قوعام بولىپ) ۇكىمەت قۇرامىندا وزگەرىس بولادى دەپ كۇتكەنى راس. الايدا، اينالاسى 2 ساعاتتىڭ ىشىندە ەلباسى تولىقتاي ەسكى قۇرامداعى جاڭا ۇكىمەتتى قايتا جاساقتاپ، پرەمەر-مينيسترى كرەسلوسىنا ءماسىموۆ مىرزانى قايتا وتىرعىزعاندا، ەل نە بولعانىن تۇسىنبەي قالعانى دا جاسىرىن ەمەس. قۇددى تۇسكى اسقا، ۇزىلىسكە شىعىپ، تۇستەن كەيىن جۇمىسىنا قايتا كىرىسكەن قىزمەتكەردەي بولدى. نە اسىعىستىق؟ پرەزيدەنتتىڭ بۇل ۇسىنىسىن ادەتتەگىدەي ماجىلىستەگىلەر دە ماقۇلداي جونەلدى. بۇل شەشىمدەرىن ولار "قازىرگىدەي كريزيس (داعدارىس) كەزەڭىندە ۇكىمەتتى اۋىستىرۋدىڭ ەش قاجەتتىلىگى جوق"، دەپ ءتۇسىندىردى. مۇمكىن سولاي دا شىعار؟!
الايدا ءبىزدىڭ جاڭا-ەسكى ۇكىمەتتى ەش كەمشىلىكسىز، مۇنتازداي دەپ ايتۋعا كەلمەس، ءسىرا. سونىمەن 30 ءساۋىر كۇنگى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاۋلىسى بويىنشا قايتا جاساقتالعان، توزىعى جەتكەن شاپانىن قايتا كيگەن جاڭا ۇكىمەتتىڭ ون كەمشىلىگىن تىزبەلەپ كورەلىك.
- 2015 جىلدىڭ ناۋرىزىنان بەرى قازاقستاننىڭ 5 بىردەي وبلىسىندا، اقمولا، قاراعاندى، پاۆلودار، شقو جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا تاسقىن ءجۇرىپ، جۇزدەگەن اۋىل، قالا، مىڭداعان ءۇي سۋدىڭ استىندا قالعاندا ءبىزدىڭ ءىىم-تجم نە ءبىتىردى؟
وسى رەتتە ەلباسى: «كوكتەم كەزىندەگى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋعا جۇمىلدىرىلعان بارلىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسى ەرەكشە باقىلاۋعا الىندى. بىردە-بىر ادامدى مەملەكەت كومەكسىز قالدىرمايدى»، – دەگەن بولاتىن. سوعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.ساعىنتايەۆ جانە ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۆ.بوجكو، اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ي.ابىشيەۆ مىرزالاردىڭ نازارىنا!
جالپى، سۋ باسقان وبلىستارداعى قازىرگى جاعدايدى سارالاساق، اقمولا، پاۆلودار جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 186 ءۇيدى سۋ باستى، قازىرگى ۋاقىتتا 179 ۇيدەن سۋ سورىپ شىعارىلدى. سول سياقتى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا سۋ باسقان 82 ءۇيدىڭ 40-ىنان سۋ سورىلدى. ءبىر عانا قاراعاندى وبلىسىندا سۋ باسقان 2030 ءۇيدىڭ 1037-سىنەن سۋ كەتكەنىمەن 56 ءۇي قيرادى. بارلىعى 2298 ءۇيدى سۋ باسىپ، ونىڭ 1256-سىنان سۋ شىعارىلدى، ال 1042 ءۇي سۋ استىندا قالىپ وتىر. ال ءبىزدىڭ ءىىم قۇرامىنا قوسىلعان بۇرىنعى تجم باسشىسى، ءىىم ورىنباسارى بوجكو باستاعان كوماندا حالىققا سمس جازۋمەن شەكتەلدى. تۇسىنىكتى، كليمات! الايدا، قالىڭ جاۋعان قار ەريتىن بولعاندىقتان، الدىن الا دابىل بەلگىسى نەگە قاعىلماعان؟ قاراعاندى وبلىسىنىن ءبىر عانا تەمىرتاۋ قالاسىندا دابىل بەلگىسى قاعىلعاندا، باسقا اۋدانداردا جوق. مۇنىڭ الدىن الۋ شارالارى جوق پا؟
- تۇركىستان، الماتى، تاراز قالالارىندا قارا بازارلار، ساۋدا ورتالىقتارى ارتى-ارتىنان ورتكە ورانىپ جاتقاندا توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتتەرى دارمەنسىزدىك تانىتىپ جاتادى. مىسالى، تۇركىستانداعى بازار ورتەنگەندە ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ 4 ماشينەسى ءورتتى 4 ساعات ءجۇرىپ ازەر اۋىزدىقتاعان. كۇنە كەشە عانا الماتىداعى "ادەم" ساۋدا ءورتالىعىنىڭ 25 مىڭ شارشى مەترى تۇگەلدەي ورتەنىپ كەتكەندە ءورت سوندىرۋشىلەر تاڭعا دەيىن الىسقانىمەن، بازاردىڭ ك ۇلى كوككە ۇشتى عوي. ءبىر عانا الماتىدا، جىلىنا ونداعان بازارلار ورتەنىپ جاتىر. وسى بازارلاردا ءناپاقاسىن تاۋىپ، وتباسىن اسىراپ وتىرعان قارا حالىق قوي. ولاردىڭ وتەۋىن كىم تولەيدى؟ وسىندايدا تجد نەگە دارمەنسىز؟
- مينۋسى كوپ مينيسترلىك - ءدسادم (دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ منيسترلىگى). ماڭعىستاۋ وبلىسىندا وقۋشىلار قىزىلشاعا قارسى ەكپەدەن كەيىن جاپپاي ەستەرىنەن تانىپ، سۇلاپ تۇسكەندە وقۋشىلاردىڭ بارلىعىنا بىردەي "ەكپەدەن كەيىنگى رەاكسيا" دەگەن دياگنوز قويىلعان. جاڭاوزەندە 30 بالا اۋرۋحاناعا ءتۇسىپ، 8 بالا جانساقتاۋ بولىمىنەن ءبىراق شىقتى. كەيىن بەلگىلى بولعانداي، بۇل ەكپە ءۇندىستاندا شىعارىلعان بولىپ شىقتى. ءدال وسىنداي ۆاكسيناسيالاۋدان كەيىن، شقو، استانا جانە تەمىرتاۋ قالالارىندا دا وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اۋرۋحانالارعا تۇسكەن بولاتىن. ال ءسىزدىڭ ۇكىمەت - بالالارى اۋرۋحاناعا تۇسكەن اتا-انالارعا قولداۋ ءبىلدىرۋدىڭ ورنىنا، ەكپەدەن باس تارتقانداردى جازالاۋ كەرەك دەپ شىقتى.
- اقمولا وبلىسىنىن كالاچي اۋىلىندا "ۇيقى اۋرۋى" پايدا بولىپ، بۇكىل اۋىل ۇيقىعا كەتتى. قۇزىرلى مەكەمەلەر، ەكولوگتار، توكسيكولوگتار، ۆيرۋسولوگتار زەرتتەۋ جۇرگىزگەنىمەن ناتيجە جوق. اۋىل تۇرعىندارىن كوشىردى، باسقالارى وزدەرى قاشىپ كەتتى ت.س.س. ونداعان تۇرعىن ۇزدىكسىز ۇيقىعا باتقاندا ءبىزدىڭ قولدان كەلەر شارا نە؟
- سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 550 ميلليون تەڭگەنىڭ استىعى قار استىندا قالدى. 93 مىڭ گەكتار القاپتاعى 144 مىڭ توننا استىق ورىلماي قالدى. ءدال وسىنداي جاعداي قوستاناي وبلىسىندا ورىن العاندا، پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ تىكەلەي ءوزى قاداعالاپ، ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مامىتبەكوۆ مىرزاعا توتە سۇراق قويعاندا اسىلجان سارىباي ۇلى ءلام-ميم دەي المادى. سونىمەن قاتار، رەسەيگە ەكسپورتتالاتىن قازاقستاندىق ەت ونىمدەرى دە تۇرالاپ تۇر.
- قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان جىلداردان بەرى قاراي ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىن ون بىردەي مينيستر تىزگىندەگەنىمەن، شەشىلگەن ءتۇيىن شامالى. جاڭا منيستر - جاڭا رەفورما. بۇل مينيسترلىكتىڭ بىلىعى مەن شىلىعى جەتەرلىك.
6.1. ورتا مەكتەپتەردە وقۋلىق جەتىسپەۋشىلىگى.
6.2. وقۋشىنى شاراسىزدىققا يتەرمەلەيتiن ۇبت-نىڭ قاجەتi بار ما؟ وقۋشالار اراسىنداعى سۋيسيد كورسەتكىشىنىڭ ارتۋىنە ۇبت سەبەپكەر مە؟ تەست سۇراقتارىنداعى سوراقىلىقتار.
6.3. قازاق مەكتەپتەرىندەگى ورىس ادەبيەتى ءپانىنىڭ ءبىر رەتكە كەلتىرىلمەۋى.
- مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە جوو گرانتتارىنىڭ ءبولىنۋى. قازاق تىلدىلەرگە 50 پايىز، ورىس تىلدىلەرگە 50 پايىز. مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ ىشىندە ورىس تىلدىلەردىڭ سانى از بولعاندىقتان، وقۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك جوو گرانتتارىنا يە بولادى. ال قازاق ءتىلدى مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ سانى ەكى ەسە كوپ بولعاندىقتان، ابيتۋريەنتتەردىڭ تەڭ جارتىسى جوو-نا تۇسە الماي قالادى.
- ستۋدەنتتەرگە جاتاقحانالاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى دە ءالى كۇنگە شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ماسەلە بولىپ تابىلادى.
- سوڭعىسى، كۇنى كەشە عانا الماتىدا ەكى بىردەي مەملەكەتتىك تەاتردىڭ ديرەكتورلارى اۋىستى. الماتىداعى م.اۋەزوۆ تەاترى مەن ع.مۇسىرەپوۆ تەاترىنىڭ ديرەكتورلارى. اكەمتەاترعا جاڭا باسشى بولىپ قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، اكتەر ەرلان ءبىلال تاعايىندالسا، ع.مۇسىرەپوۆ تەاترىنا بەلگىلى پروديۋسەر، رەجيسسەر، اكتەر ءسابيت ءابدىحالىقوۆ باسشىلىق قىزمەتكە كەلدى. الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى مەن قوعام بەلسەندىلەرى بۇل ءاۋىس-تۇيىستى تۇرلىشە باجايلاۋدا. قوس بىردەي ازامات تا تەاتر سالاسىندا كوپ جىلدار بويى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقانىمەن، بۇل ورىندارعا لايىقتى باسقا دا ازاماتتار بار ەمەس پە ەدى؟! ءجا، ءمۇحامادي ۇلى ۇكىمەت وتستاۆكاعا جىبەرىلەتىننەن ءبىر كۇن بۇرىن تەتار باسشىلارىن اۋىستىرۋىنىڭ سەبەبىن تۇسىندىرمەدى.
- ايتپاقشى، جەلتوقساننىڭ اششى شىندىقتارىن سۋرەتتەگەن "اللاجار" ءفيلمىنىڭ رەجيسسەرى قالدىباي ابەنوۆ ناۋقاستانىپ جاتىپ، حالىقتان كومەك سۇراعاندا مينيستر ءمۇحامادي ۇلى "قالدىباي ەكەۋمىز جاقسى ارالاسقانبىز. مەن ونى جاقسا تانيمىن"،-دەپ ءۇي الىپ بەرۋگە ۋادە ەتكەنى ءالى كۇنگە دەيىن ەلدىڭ ەسىندە. ناتيجەدە ءۇي دە جوق. باسقا دا جوق.
ءماسىموۆ مىرزا باسقارىپ وتىرعان ەسكى-جاڭا ۇكىمەتتە بۇدان دا باسقا كەمشىلىكتەر، ءتۇيىنى شەشىلمەي تۇرعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. ەندى ەلباسى سەنىم ءبىلدىرىپ، ءماجىلىس ماقۇلداپ، قايتا ورىنتاعىنا ورىتعان ءماسىموۆشينالىق ۇكىمەت الداعى بەس جىلدا وسى ماسەلەلەردى قولعا السا، حالىق ۇدەسىنەن شىعار ەدى. ءبىراق...
نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى
سۋرەت: primeminister.kz
“قامشى” سىلتەيدى
