قالاۋ سالەمەتباي ۇلى

1983 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. اقىن، اۋدارماشى. ولەڭدەرى رەسپۋبليكالىق مەرزىمدى ب ا ق بەتتەرىندە جاريالانىپ تۇرادى. اعىلشىن تىلىنەن رابيندرانات تاگور، ەميلي ديكينسون سىندى اقىنداردى اۋدارعان.

****

بالا كۇندەي وينار ەدىم الىسىپ،
اجىمىممەن بولعان جوقسىڭ تانىسىپ.
سۇيە المادىم،
ءبۇتىن جىردىڭ بەتىڭە
ءبىر ءارىبى كەتەمە دەپ جابىسىپ...

ءسال جىميدىڭ،
جەتەر ماعان وسى دا،
ەدىگارى حات جازبايمىن، شوشىما !
وتىرامىن ارقار – ارمان توستىگىن،
كىرپىگىممەن قاقتاپ كوزدىڭ وتىنا.

ءوزىڭ جايلى جارىما دا شاعىنىپ،
تىندىم اقىر تاعدىرىما باعىنىپ.
حاتتارىڭنان قايىق جاساپ بالاداي
كوپ وينادىم كوز جاسىما اعىزىپ.

مارقۇم بولعان ماحابباتتىڭ (ەندى جوق)،
ويلا مەنى حاتىمىنا كەلدى دەپ.
سارى جاپىراق جۇرەگىمنەن توگىلگەن،
سىبىرلايدى ساعىنىشتىڭ ەرنى بوپ.

********

قارالى حابار... 
جارالى حابار.
قالجىراپ
ءتۇستى ارەڭ كوكجيەكتەن تاڭ قۇلاپ.
توڭازىعان ساۋلەلەرى كۇننىڭ دە،
سىنىپ ءتۇسىپ جاتىر جەرگە ساۋدىراپ.

شيرعا الىپ كەتىپ سول ءبىر شاقتاردان،
قامسىزدىقتىڭ قارىنىن كىم اقتارعان؟
قاسىرەتتىڭ كەزدىگى ول كەسكىلەر،
جالعىزدىقتىڭ جەزىمەنەن ساپتالعان.

اقشا بۇلت اق كەبىنىندەي اعارعان،
كەتتى ول كوككە،
جان ەد نۇردان جارالعان.
قولىم بۇلعاپ جۇگىرەمىن جاعالاپ،
شىعا الماي ءومىر دەيتىن ارالدان.

سول قارالى حابار جەتىپ تارالىپ،
قارا جەرگە ۇردى مەنى تاعى الىپ.
اق تامشىلار جاپقان سان مىڭ قاراشىق،
قارالى ۇننەن بارا جاتتى اعارىپ.

اجال كەتتى ازىرگە الىپ كەرەگىن،
بىلەدى تەك قارا تابىت دەرەگىن.
ءسۇيىپ سۋىق ماڭدايىڭنان،
ولىمگە
بارامىن دەپ مەن دە ۋادە بەرەمىن،
قوش بول، ءىنىم !

*******
پاھ، شىركىن ! 
سۋرەت بولماس مۇنان اسىل،
سەكىلدى جاتقان عاجاپ قۇراندا سىر.
جەر – انا، وزەن – ءجىپتى سۋىرىتپاقتاپ،
كوكشىل كولدىڭ بەلىنە وراپ جاتىر.

تاڭ ەدى تامىلجىعان تامىز ءانى،
تولقىعان تەرەك جاسىن اعىزادى.
كۇن ەرىتىپ اقشا بۇلت – بالمۇزداقتى،
تاۋلاردىڭ تاڭدايىنا تامىزادى.

كۇنىنە نەشە جىلاپ، نەشە كۇلگەن،
كوك اسپان كەڭ سياقتى كەشەگىدەن.
ەكپەتىنەن تۇسەدى داڭعوي قۇيىن،
كوك شالعىن تارتىپ قالىپ ەتەگىنەن.

دالانىڭ جەتكەنىنشە مۇڭلى كەشى،
شىعادى كۇلە-كۇلە كۇننىڭ ەسى.
تىنىمسىز شاپقىلايدى قوساياقتار،
بايلانعان قۇيىرىعىنا تىرلىك وتى،

جان جۇيەمدى جاۋلاپ بۇل جاتتى جارىق،
قۇشاقتاپ ءسۇيىپ تۇردىم تاستى دا انىق.
بيلەرىن قىزىقتايمىن قۇمىرىسقانىڭ،
كوزدەن اققان شاراپقا ماس قىپ الىپ..!

كوكتەم

ءمۇيىزى كەۋدەمدى وسىپ، شىمىرلاتىپ،
بارادى قايدا جۇرەك – بۇعىم قاشىپ ؟
كوك اسپان تۇشكىرەدى،
كەڭسىرىگىن
كوك تەرەكتىڭ جاس ءبۇرى جىبىرلاتىپ.

جانىمدى تەك جىر عانا جاۋلاپ الىپ،
بەتتەپ بارا جاتىرمىن باۋعا قاڭعىپ.
كىندىگىن كوكتەمەنىڭ كەسەمىن دەپ،
كەزدىگىن جاتىر اسپان تاۋعا جانىپ.

بۇتاعىنا اسىلىپ عاسىر ولگەن،
نەگە سونشا جابىرقاپ جاتىر ەمەن ؟
جاس تولقىن جاعالاۋعا ەمىنەدى،
جاس قوزىداي ۇيشىكتىڭ تاسىن ەمگەن.

قالارسىڭ قالعىپ كەتكەن بال بوبەك دەپ،
بوز جۋسان قار استىندا-اق الدى كوكتەپ.
العاشقى سامال ماعان سوعىلادى،
جاڭا تۋعان بوتاداي تالتىرەكتەپ !

قارا بۇلىتقا ارتىپ اپ شاڭىراعىن،
قىس اتتانىپ بارادى، اڭىرامىن.
تۇبىندە اق قار قالعان ءورىم تالدار،
ارۋداي قۇشاقتاعان اق لاعىن !

الدىمنان اشىلعانداي داپتەر ۇلى،
قارا جەر ماعان سونداي پاك كورىندى.
شىركىن-اي، قانداي ىستىق
قاتال قىستىڭ
توپىراققا اينالعان اق كەبىنى..!
********

اقىن ەدىم اسپانعا ۇرعان اتاعىن،
ءبىراق، ودا جوق-اۋ سەنىڭ شاتاعىڭ.
سۇيرەتىلىپ جۇرەسىڭ بە،
اۋ، ساعىنىش،
مىڭ سارجان بوپ وسسە دە اق ساقالىم ؟

نە عاجاپ بۇل ؟
مىڭ بۇلقىنىپ مۇڭ الدان،
قۋات الار سامايداعى قىراۋدان.
مەن التايدىڭ اقيىعى ەم، امال نە،
تۇلكى – دۇنيە شەڭگەلىندە بۇرالعان !

كەڭىستىكتە كوتەرىپ جەر – باسىمدى،
ويانامىن مازالاپ مىڭ عاسىردى.
نۇكتە باسىپ سۋرەت سالعان سابيدەي،
جۇلدىزدارمەن جازىپ الام اتىڭدى.

تۇسسەم كەيدە شاتتىق – شىڭنىڭ باسىنان،
ءبىر جىلىڭمەن ءبىر ءىزىمدى جاسىرام.
ۋاقىتقا قالاي ولشەم قىلامىن ؟
ساعات دەيتىن شەڭبەردى سول "ساسىعان".

قاشا المايمىن.
جانە نەسىن قاشامىن ؟
جاس بەينەڭدى كوكىرەگىمە باسامىن.
ماڭگىلىككە باستايم سەنى،
جولىڭدا
تابانىڭا توسەلىپ اق ساقالىم.

قالاۋ سالەمەتبايۇللى

**********

Cاعىنىش-اۋ، مەن – تاعدىرعا توستاعان،
كوز جاسىممەن تولامىن دا،
بوس قالام.
ءبىر جىميتا الماس سەنى ءجۇز جىرىم،
اقىنمىن دەپ ايتا الماسپىن تەك ساعان !

اردا التايدى جۇرەگىممەن كوشىرىپ،
الاتاۋدا ەلەڭدەيمىن، ەسىرىپ.
مەن ءوزىڭدى كۇتىپ وتەم،
سامايدا
ساعان ارناپ اپپاق گۇلدەر ءوسىرىپ...

جۇرەكتەگى (تامىپ قالام – بۇرعىدان )
سەنىڭ اتىڭ بوپ جازىلىپ تۇردى قان.
سيلاۋ ءۇشىن كوز جاسىمدى كىرشىكسىز،
جانارىمدا ءومىر بويى تۇندىرام...

كەمەدەيىن كەلە جاتقان سەڭ بۇزىپ،
تىم ۇزاققا توزە دە الماس ەندى ءۇمىت.
اجىمىممەن اتىڭ جازىپ جۇزىمە،
قالام قاتىپ تاعدىرىما تەلمىرىپ.