سوڭعى كەزدەرى الەمدىك سپورت جۇلدىزدارى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى «قازاقستاندى «بوراتتىڭ» وتانى»،  دەپ قازاقستاندىقتاردى كەلەمەجدەۋدى ادەتكە اينالدىرىپ العانداي. ەستەرىڭىزدە بولسا، تۇركيالىق فۋتبول كلۋبىنىڭ  ويىنشىسى، شىققان تەگى نەمىس لۋكاش پودولسكيي «بوراتتىڭ ەلىنە بارامىز، كۇتۋدەمىز» دەپ  قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردىڭ  ىزاسىنا تيگەن ەدى. ارتىنشا قازاقستاندىق كاسىپقوي بوكسشى گەنناديي گولوۆكيننىڭ قارسىلاسى كانادالىق داۆيد لەمە دە الەۋمەتتىك جەلىگە «بوراتتىڭ» بەينەسىن سالىپ، كەيىن ءوشىرىپ تاستاعان.   بۇل تۋرالى «قامشى» پورتالى جازعان بولاتىن.

مەملەكەتىمىزدى اشىقتان-اشىق ماسقارالاپ جاتسا بىردەن شامدانىپ شىعا كەلەتىن قىزبا قانىمىز بۇل جولى دا ادەتىنەن تانبادى. فينليانديالىق  «حيك» كلۋبىن دا، كانادالىق داۆيد لەمەنى دە جەردەن الىپ-جەرگە سالدىق.  ءتىپتى، تۇركيالىق «گالاتاسارايدىڭ» ويىنشىسىنا قىزاناق لاقتىرۋدى دا ويلاستىرىپ قويعانىمىز راس-اق.  سپورتتىڭ ساڭلاقتارىنىڭ  مۇنداي باسسىزدىققا بارعانى وسى ەلدىڭ ازاماتى رەتىندە اشۋىمىزدى تۋدىرعانىمەن، اقىل تارازىسىنا سالىپ قارايتىن بولساق، قازاقستاننىڭ ءيميدجىن تومەندەتىپ، مازاقتىڭ توپەسىنە ءتۇسىرىپ جاتقاندار از با؟

مىسالى، 2012 جىلى قازاقپارات سايتىندا «قازاقستاننىڭ ءيميدجىن  قالىپتاستىرعان 10 برەند» اتتى ماقالا جارىق كوردى. وندا كورسەتىلگەن وندىققا كەيىپكەرى ويدان شىعارىلعان «بوراتتىڭ» دا اتى اتالادى. قازاقستان اۋماعىندا كورسەتۋگە تىيىم سالىنعانىمەن، الەم مەملەكەتتەرىندە بۇل كينوكارتينا ۇلكەن تانىمالدىلىققا يە بولعان. سەنارييى دورەكى قالجىڭدار مەن بۇرمالانعان فاكتىلەردەن قۇرالعان بۇل ءفيلمدى باتىستىق كينو سىنشىلار – كومەديا جانرىنا جاتقىزادى.

بۇل وتە دۇرىس جاسالعان – تۇجىرىم ەدى. سەبەپ ايقىن. الەم مەملەكەتتەرى قازاقستان دەسە اۋەلى – نۇرسۇلتان نازاربايەۆتى اتاسا، ەكىنشى – وسى «بورات» دەيتىنى جاسىرىن ەمەس. ياعني، دۇنيە ءجۇزىنىڭ «بورات» قازاقستاندى كەلەمەجدەۋشى، مادەنيەتسىز رەپورتەر رەتىندە تانىلعانىمەن، الەم حالىقتارى «بورات» ارقىلى قازاقستاندى تانىعانىن جاسىرىپ قالا المايمىز. سوگەڭىز مەيلى، پاتشا ەركىڭىزدە. ءبىراق، بۇل سولاي.

ال  تانىمال بريتاندىق «The Guardian» باسىلىمى 2014 جىلى  “پوستكەڭەستىك الەم: 15 مەملەكەت جايىندا نە ءبىلۋ قاجەت” دەگەن ماقالاسىندا بورات پەن شىڭعىسحاندى ەڭ تانىمال قازاقتار دەپ كورسەتكەن.

ءيا، مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتىمىزدىڭ جاعىمسىز ءيميدجىن قالىپتاستىرعانى شىندىق جانە تيىستىلەر جازالارىن العان دا جوق. ءبىزدىڭ تۇسىنىگىمىزدە «بورات» ءبىرىنشى كەزەكتە ءوزىنىڭ ەلىنەن، جەرىنەن، تىلىنەن جەرىنگەن مادەنيەتسىز كەيىپكەر.

جان-جاقتى ساراپتاي كەلە وي تۇيەتىن بولساق،  ءدال وسى «بورات» ءبىزدىڭ ۇيقىداعى ۇكىمەتتىڭ قازىرگى بەينەسىن كوز الدىمىزعا كەلتىرەتىنى جاسىرىن ەمەس. 

ءتىپتى، ساشا باروننىڭ «بورات» وبرازى دا ۇكىمەتتەگى ۇلكەن كىسىلەردىڭ ءبىرىنىڭ وبرازىنا ۇقسايتىنى شىندىق. بۇل ارقىلى كارتينا اۆتورلارى نەنى كورسەتكىسى كەلۋى مۇمكىن؟

ەندى تاعى ءبىر دەرەككە نازار اۋدارايىق.  تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرىنان بەرى سۇرىپتالىپ، جاساقتالعان ۇكىمەتتە مەملەكەتتىك تىلدە سويلەمەك تۇگىلى قۇرمەتتەمەيتىندەر قانشاما؟ مەملەكەتتىڭ انا ءتىلىن بىلمەۋ – مادەنيەتسىزدىكتىڭ شەگى ەكەنىن انىق بىلەرسىز.

مىسالى، ق ر پرەمەر-مينيسترى  كارىم ءماسىموۆ ۇكىمەت باسقارعان 10 جىلعا جۋىق ۋاقىت ارالىعىندا بىردە-بىر رەت مەملەكەتتىك تىلدە بايانداما جاساعانىن كورگەنىمىز جوق. ءوزى بىرنەشە مەملەكەتتىڭ تىلىندە ەركىن سويلەي العانىمەن، قازاق تىلىنە كەلگەندە مينيستر مىرزانىڭ ءتىلى كۇرمەلىپ قالاتىنى جاسىرىن ەمەس.

پرەمەر-مينيستر مىرزا عانا ەمەس، ءمينيستردىڭ قاراماعىنا تەسىلى مينيسترلەر كابينەتىنىڭ لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرى دە مەملەكەتتىك تىلگە ماردىپ تۇرعانى شامالى. مۇنى يسەكەشيەۆ، بوجكو سەكىلدى مينيسترلەر بىرنەشە مارتە كورسەتىپ تە قويعان.

قورىتىندى: ءتىپتى، باتىس ەلدەرى قازاقستاندى رەسەيدىڭ بوداندىعىنان ءالى ارىلماعان دەپ ايىپتاۋىنىڭ دا استارىندا قازاقستاندىق شەنەۋنىكتەردىڭ شەتەلگە ءبىزدى وسىلاي ماسقارالاۋى سەبەپ بولسا كەرەك-تى.  ەندەشە، ءوز مەملەكەتىنىڭ  انا تىلىنەن جەرىنىپ، وزگە مەملەكەتتىڭ تىلىندە سويلەيتىن ءبىزدىڭ ۇكىمەتتەگى شەنەۋنىكتەردىڭ – «بوراتتان» اسىپ تۇرعانى  شامالى.

ءبىراق، مىنانى ەستەن شىعارماعان ءجون. بۇل ساياسي "ماچت" بولسا، ونداعان جىلدار بويى تەڭ ءتۇسىپ كەلە جاتقان ويىن. ءبىر-اق، كۇندە ۇلكەن جەڭىلىسكە اكەلىپ سوقتىرۋى مۇمكىن. كەز كەلگەن مۋلتي-ەتنيكالىق مەملەكەتتە «بورات» سياقتى ءبىر كەيىپكەر – ءبىر مەملەكەتتىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋشى تۇلعا ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. ال ءبىز «بوراتقا» بولا قىلىشىمىزدى بوسقا شاۋىپ جۇرگەنىمىزدە، ءبىزدى «بوراتتان» بەتەر الەم حالىقتارى الدىندا ماسقارالاپ جۇرگەندەر جەتەرلىك. ەگەر انىقتاپ تەكسەرەر بولساڭىز، ءبىزدىڭ مينيسترلەر كابينەتىنىڭ وزىنەن كەمىندە  20 «بورات» تابىلارى ءسوزسىز. ويلانىپ وي قورىتىڭىزشى، قازاقستاندى شىنىمەن  ماسقارالاپ جۇرگەندەردى الىستان ىزدەمەگەنىمىز ءجون بولار.

نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى