كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ۇلىبريتانيا جەرىندەگى رەسمي ساپارى باستالدى. وسى ارادا ايتا كەتەيىك، ەلباسىنىڭ اقسۇيەك اعىلشىندار ەلىنە وسى ۋاقىتقا دەيىن 8 ساپارى بولىپ وتكەن بولاتىن. بۇل ساپارلاردىڭ بارلىعى ءوز ناتيجەلەرىن بەردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار ۇدايى ءوسۋ ۇستىندە بولدى.
ەلباسىنىڭ بۇل جولعى ساپارى ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترى دەۆيد كەمەروننىڭ شاقىرۋى بويىنشا ۇيىمداستىرىلدى. بريتان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى 2013 جىلدىڭ 30 ماۋسىم – 1 ءشىلدە ارالىعىندا قازاقستانعا ساپارمەن كەءلىپ استانادا جانە مۇنايلى اتىراۋ قالاسىندا بولىپ قايتقان ەدى. سول كەزدە ەلىمىز جانە ونىڭ دامۋ الەۋەتى مەن مۇمكىندىكتەرى ۇلىبريتانيا پرەمەرىنە جاقسى اسەر قالدىرعان سەكىلدى. بۇل جولعى ەلباسى ساپارىنىڭ ءبىر سەبەبىن وسىمەن دە تۇسىندىرە كەتسەك، ارتىق بولماس.
ال ەندى ساپاردىڭ ناقتى ماقساتىنا كەلسەك، ول استانا مەن لوندون اراسىندا قالىپتاسقان ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ، جوعارى دەڭگەيدەگى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ، ساياسي، ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ بولىپ تابىلادى.
مۇنىڭ سىرتىندا، بۇل قازاقستاندا كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى جانە تاياۋدا عانا ۇلىبريتانيادا پارلامەنت سايلاۋى وتكەننەن كەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى ەلگە جاساپ وتىرعان ءبىرىنشى ساپارى. ونىڭ ۇستىنە ساپار قازاقستاننىڭ ءدۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا ءوتۋى شاعىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. مىنە، وسىنىڭ بارلىعى استانانىڭ باتىس الەمىمەن جاقىنداسا تۇسۋگە شىنايى نيەت تانىتىپ، ماڭىزدى ساپار ارقىلى سوعان بەلگى بەرىپ وتىرعاندىعىن دا اڭعارتسا كەرەك.
03-11-02
03-11-06
قازاقستان مەملەكەتى باسشىسىنىڭ بۇل قادامىن بريتاندىق تاراپ تا لايىقتى باعالادى. ساپار قارساڭىندا وسى ەلدەگى بەلگىلى دە ىقپالدى تۇلعالار قازاقستانعا دەگەن جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى. قازاقستان كوشباسشىسى جونىندە بۇرىننان قالىپتاسقان قۇرمەتتەۋشىلىككە بۇل جولى ەلدىڭ جوعارى بيلىگى تاراپىنان جاقسى ەكپىن بەرىلدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ۇلىبريتانيا ۇكىمەتى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ بۇل جولعى ساپارىنا بارىنشا ءمان بەرگەندىگى بايقالىپ تۇردى.
ساپار باعدارلاماسى اياسىندا قازاقستان مەملەكەتى باسشىسىنىڭ پرەمەر-مينيستر ديەۆيد كەمەرونمەن كەزدەسۋى، سونداي-اق، ەكى ەل باسشىلىعىنىڭ ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىسۋى ساپاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى.
پرەمەر-مينيستر ديەۆيد كەمەرونمەن كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان مەن بريتانيا ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تالقىلاندى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ د.كەمەروننىڭ 2013 جىلى قازاقستانعا جاساعان ساپارى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارعا تىڭ سەرءپىن بەرگەنىن ايتتى. ەلباسى سونداي-اق، كەلىسسوزدەر بارىسىندا قازاقستان ۇكىمەءتىنىڭ مۇشەلەرى بريتان تاراپىمەن ماڭىزدى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترىن سوڭعى وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋداعى ايقىن جەڭىسىمەن جانە جاڭا ۇكىمەت قۇرامىن جاساقتاۋىمەن قۇتتىقتادى.
«وسى ءبىر كۇردەلى كەزەڭدە ءسىزدىڭ ەل جەءتىستىكتەرگە جەتىپ وتىرعانىن اتاپ ايتقىم كەلەدى. مەنىڭ ساپارىمداعى باعدارلامانىڭ مازمۇندىلىعى ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەءنىن كورسەتەدى»، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
د.كەمەرون قازاقستاننىڭ ينۆەستيسيا تارتۋ، يندۋستريانى دامىتۋ جانە ساۋدا سالاسىندا كەرەمەت تابىستارعا جەتكەنىنە نازار اۋداردى. ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترى سونداي-اق، بۇگىندە ەلدەرىمىزدىڭ كەلىسسوزدەر وتكىزەتىن ماسەلەلەر اياسى كەڭ ەكەنىن ايتتى جانە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۇسىنعان رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ جايىن تالقىلاۋعا نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.
كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا تومەندەگىدەي ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويىلدى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا بىرىككەن كورولدىگى اراسىنداعى ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارت؛
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى مەن ۇلىبريتانيا مينيسترلەر كابينەتىنىڭ حاتشىلىعى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم؛
ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا بىرىككەن كورولدىگىنىڭ ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋى تۋرالى كەلىسىم. بۇل قۇجات ۇلىبريتانيانىڭ ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىساتىندىعىن قۇقىقتىق نەگىزدە كۋالاندىردى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنءتى ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترىن I ءدارەجەلى «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتادى.
ەندى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تاريحىنا نازار اۋدارار بولساق، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا قۇراما كورولدىگى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستار 1992 جىلدىڭ 19 قاڭتارىنان باستاپ ورنىققان بولاتىن. 1996 جىلى اقپاندا ۇلىبريتانيادا قازاقستان ەلشىلىگى جۇمىسىن باستادى. 2014 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن بەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلىبريتانياداعى ءتوتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىءسى قىزمەتىن ەرجان قازىحانوۆ اتقارىپ كەلەدى. ال ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسى كەرولين براۋن بۇل قىزمەتتى 2013 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ اتقارۋدا.
ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار دا لايىقتى جاعدايدا دامىپ كەلەدى. بىرىككەن كورولدىكتىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا، اسىرەسە، ونىڭ مۇناي-گاز سەكتورىنا قۇيعان ءتىكەلەي ينۆەستيسيالارىنىڭ كولەمى بويىنشا الدىڭعى ورىنداردىڭ ءبىرىن الۋى سونىڭ ءبىر كورىنىسى.
ۇلىبريتانيا قازاقستان ەكونوميكاسىنا سالىنعان ينۆەستيسيالار كولەمى بويىنشا ءداستۇرلى تۇردە جەتەكشى ەلدەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق بانكىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، 1995-2015 جىلدار ىشىندە ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزعا كەلگەن بريتاننىڭ تىكەلەي ينۆەستيسيالارى 11،2 ميلليارد دوللاردى قۇرادى.
ەگەر قازاقستاندىق ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، وتكەن جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارىنىڭ ارالىعىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 1،05 ميلليارد دوللار بولعان. مۇنىڭ تەڭ جارتىسىنان استامى ەلىمىزدىڭ ۇلىبريتانياعا جەتكىزگەن ەكسپورتتىق ونىمدەرى بولىپ تابىلادى.
بىرىككەن كورولدىك قازاقستاننىڭ ەۋروپالىق وداقتاعى باستى جانە باسىمدىق بەرىلگەن ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىندىعى بيىلعى جىلى تاعى دا قۋاتتالدى. داعدارىس اۋىرتپالىقتارىنا قاراماستان، 2015 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ۇلىبريتانياعا باعىتتالعان قازاقستان ەكسپورتى ونىڭ الدىنداعى جىلدان 21 پايىزعا ءوسىپ، 417،5 ميلليون دوللاردى قۇرادى. سىرتقى ساۋدانىڭ وڭ سالدوسى 199 ميلليون دوللار بولدى.
قازىرگى كۇنى قازاقستان نارىعىندا ءبىرقاتار بريتاندىق ءىرى كومپانيالار جۇمىس ىستەۋدە. سولاردىڭ قاتارىندا، BG، Shell، AMEC، Invensys، BAE Systems، RioTinto، PETROFAC، Sun Group، Rolls Royce، HSBC، RBS، EY، Deloitte، PwC، KPMG، SNR Denton، GlaxoSmithKline، AstraZeneca سەكىلدى كومپانيالار بار. بۇل كومپانيالاردىڭ كوپشىلىگى لوندوندىق قور بيرجاسىنا ەنگىزىلگەن الپاۋىت كومپانيالار. سول سەكىلدى، ءبىرقاتار قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ دا الەم بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇرعان وسى قور بيرجاسىنا تىركەلگەندىگىن ايتا كەتسەك، ارتىق بولماس. سولاردىڭ قاتارىندا («قازمۇنايگاز» ءبو» اق، «كازكوممەرسبانك» اق، «حالىق بانكى» اق، «Kcell» اق (قور نارىعى)، Orsu Metals Corp.، W Resources، Steppe Cement، Max Petroleum، Tau Capital، Roxi Petroleum، Central Asia Metals، Frontier Mining، Jupiter Energy، Kemin Resources سەكىلدى كومپانيالار بار.
2012 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ۇلىبريتانيا قازاقستاندى (مەكسيكا، يندونەزيا، ماروككو، ۆەتنام، وڭتۇستىك افريكا ەلدەرىمەن قاتار) ەكىجاقتى ساۋدا مەن ينۆەستيسيالاردى ۇلعايتۋ ماقساتىندا 14 باسىم ەلدەردىڭ تىزىمىنە ەنگىزگەن بولاتىن. وسىعان جاۋاپ رەتىندە 2013 جىلدىڭ قازانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى ۇلىبريتانيانى ينۆەستيسيالار تارتۋ ماقساتىندا التى باسىمدىققا يە مەملەكەتتەر تىزىمىنە قوستى. وسى ماقساتتا 2014 جىلعى 12 ماۋسىمدا جاڭا ينۆەستيسيالىق زاڭناما قابىلداندى. بۇعان قوسىمشا رەتىندە ۇلىبريتانيانى قوسا العاندا 10 مەملەكەت ازاماتتارىنا 2014 جىلعى 15 شىلدەدەن 2015 جىلعى 15 ءشىلدەگە دەيىن قازاقستانعا ۆيزاسىز كىرۋگە رۇقسات بەرىلدى.
2013 جىلعى 30 قازاندا ساۋدا-ەكونوميكالىق، عىلىمي-تەحنيكالىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا (ۇاك) قۇرىلدى.
سونىمەن بىرگە، وزگە دە قۇرىلىمدار جۇمىس ىستەيدى. 2015 جىلى 24 اقپاندا «سامۇرىق-قازىنا» اق پەن ۇلىبريتانيانىڭ ساۋدا جانە ينۆەستيسيالار ءجونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ (UKTI) ىسكەرلىك كەڭەسى جانە بريتاندىق ساۋدا پالاتاسىنىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگى اشىلدى.
ونىڭ سىرتىندا ەكى ەل اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق ارىپتەستىك قاتىناستار جىل وتكەن سايىن دامۋدا. سونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ باستى باعىتى بولىپ تابىلادى. مۇنىڭ سەبەبىن ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس. ۇلىبريتانيا سوڭعى بىرنەشە عاسىرلار بويى ادامزاتتىڭ وركەنيەتتى دامۋىنىڭ كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ۇنەمى الدىڭعى قاتاردا كەلەدى. بۇل ەلدىڭ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا، جاڭا تەحنولوگيالاردى ويلاپ تاۋىپ، ولاردى يگەرۋدە جەتكەن جەتىستىكتەرى وتە ەلەۋلى. كەزىندە وسىنداي جەتىستىكتەردىڭ ناتيجەسىندە بريتاندىقتار دۇنيەنىڭ باتىس جارتى شارىندا اسا ءىرى يمپەريا قۇرىپ، كوپتەگەن ەلدەردىڭ تاريحى مەن تاعدىرىندا ءوزىنىڭ ايشىقتى ءىزىن قالدىردى. قازىرگى كۇنى دە الەمنىڭ ساۋساقپەن سانارلىقتاي اسا ىقپالدى ەلدەرىنىڭ قاتارىندا كەلەدى. اعىلشىندار وسىنىڭ بارلىعىنا ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزدى. سوندىقتان، ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعانىنا شيرەك عاسىرداي عانا ۋاقىت بولعان ءبىزدىڭ قازاقستانىمىزدىڭ بۇل ەلدەن ۇيرەنەرى كوپ-اق.
قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعاننان كەيىن اعىلشىنداردىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىنە ءمان بەرۋدە. ماسەلەن، 2001 جىلدان باستاپ، الماتىدا قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جۇمىس ىستەپ كەلەءدى. ۇلىبريتانيانىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى ابەردين، روبەرت، گوردون، حەريوت-ۋوتت جانە ۆەستمينستەر سەكىلدى ءتورت بىردەي ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءارىپتەستەرى بولىپ تابىلادى.
سونداي-اق، لوندون ۋنيۆەرسيتەتتىك كوللەدجىنىڭ قولداۋىمەن «نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە» جوعارى وقۋعا دايىندىق باعدارلاماسى جانە ينجەنەريا مەكتەبىن قۇرۋ جوباسى جۇمىس ىستەيدى. «BG» كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن نۋ ەنەرگەتيكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىندا 2012 جىلدان بەرى عىلىمي كىتاپحانا جۇمىسىن اتقارادى جانە نۋ عىلىمي-يننوۆاسيالىق قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ مەن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن شاكىرتاقىلار بولىنەدى.
بريتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شاكىرتتەردى وقىتۋ بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. بۇل ەلدە قازاقستاننىڭ 2 مىڭنان استام جاستارى ءبىلىم الدى جانە وقۋلارىن جالعاستىرۋدا. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، ۇلىبريتانيادا شامامەن العاندا قازىرگى كۇنى 4 مىڭنان استام ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا.
ەلباسى ساپارىنىڭ اياسىندا لوندوندا ەكى ەلدىڭ كوپتەگەن جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءبىلىم سالاسىنداعى فورۋم بولىپ ءوتتى. وسى شارانىڭ وزىندە بىرنەشە مەموراندۋمعا قول قويىلدى. سونىمەن قاتار، قازاقستاننىڭ ءبىلىم سالاسىنا بريتاندىق تاراپتان قولداۋ قارجى بولىنەتىن بولدى.
مىنە، وسى جاعدايلاردىڭ بارلىعى قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ لايىقتى جاعدايدا دامىپ كەلە جاتقاندىعىن كورسەتەدى.
ەكى ەل اراسىندا قالىپتاسقان وسىنداي جاعىمدى ىنتىماقتاستىق قاتىناستاردى دامىتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى دە مول. سونىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە ۇلىبريتانيانىڭ الەمنىڭ جاھاندىق قارجى-ەكونوميكالىق ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتۋعا بولادى. بۇل ەلدىڭ قارجى نارىعىنىڭ اسا كەڭدىگى، وندا اشىقتىق پەن مولدىرلىكتىڭ قالىپتاسۋى، قارجى سالاسىن دامىتۋدا باي تاجىريبەنىڭ دامۋى بريتانيانى حالىقارالىق بيزنەس پەن كاپيتال ءۇشىن بارىنشا ءتيىمدى دە تارتىمدى ەتە تۇسەدى.
قازاقستاندا، ونىڭ استاناسىندا حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ يدەياسى العاش كوتەرىلگەندە، ونىڭ بريتاندىق قۇقىق نەگىزىندە جۇمىس ىستەۋى شارت رەتىندە قابىلدانۋىنىڭ ءوزى بەكەر ەمەس. ويتكەنى، وسى بريتاندىق قۇقىق نەگىزىندە جۇمىس جاسايتىن دۋبايداعى قارجى ورتالىعى تابىستى جۇمىس ىستەۋ ۇستىندە. قازاقستاندا قۇرىلاتىن حالىقارالىق قارجى ورتالىعى دا وسى دۋباي قارجى ورتالىعىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ جۇمىس اتقاراتىن بولادى. ياعني، استانا قارجى ورتالىعى بريتاندىق سوت جۇيەسىن نەگىزگە الا وتىرىپ، اعىلشىن تىلىندە جۇمىس ىستەيدى.
مەملەكەت باسشىسى ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترى ديەۆيد كەمەرونمەن وتكەن كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى جونىندە ب ا ق وكىلدەرىنە بايانداپ بەردى.
بريفينگ بارىسىندا ەلباسى قازاقستان تاراپىنا ساپار اياسىندا ايرىقشا جوعارى قۇرمەت كورسەتىلىپ وتىرعانىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سونداي-اق، بىرىككەن كورولدىك ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستار دامۋىنىڭ وسى كەزەڭىندە قازاقستانعا 12 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيسيا سالعانىن، ءقازىر ەلىمىزدە بريتان كاپيتالىنىڭ قاتىسى بار 500 كومپانيا جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
«وسى جاڭا عانا قازاقستان-بريتانيا بيزنەس-فورۋمى اياقتالدى. كەشكە قاراي بريتانيا بيزنەسىنىڭ «كاپيتاندارىمەن» كەزدەسۋ وتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن اسا ماڭىزدى دەپ ويلايمىن. ىسكەر توپتارىمىز قۇنى 5 ميلليارد دوللار بولاتىن كەلىسىمشارتتار مەن مەموراندۋمدار جاساستى. بۇل جوبالاردىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ شيكىزاتتىق سەكتورىن دامىتۋعا عانا باعىتتالىپ وتىرعان جوق»، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسى ساپار بارىسىندا قول قويىلعان كەءلىسىمدەر مازمۇنىنا توقتالىپ، بۇل قۇجاتتاردىڭ بولاشاقتاعى دامۋعا باعىتتالعانىن ايتتى. سونىڭ ىشىندە گاز، ەنەرگەتيكا، مۇناي حيمياسى جانە فارماسيەۆتيكا سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالار اتاپ كورسەتىلدى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بريتانيا تاراپىمەن استانا جانە لوندون اراسىندا قوسىمشا اۋە رەيءسىن اشۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعانىنا نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسى كەلىسسوزدەر بارىسىندا كۇن تارتىبىندەگى حالىقارالىق ماسەلەلەر، سونىڭ ىشىندە ۋكراينا مەن تاياۋ شىعىستاعى احۋال قاراستىرىلعانىن دا اتاپ ءوتتى.
ەلباسى قازاقستان-بريتانيا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ ءىى وتىرىسىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستى.
ءىس-شاراعا سونداي-اق، ۇلىبريتانيا پرەمەر-مينيسترى د.كەمەرون قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋ تاريحى مەن بۇگىندە مەملەكەت جۇرگىزىپ جاتقان ەكونوميكالىق ساياسات تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى.
ماسەلەن، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاقستان شەكاراسىنىڭ ۇزاقتىعى مەن جەرىنىڭ كەڭدىگى ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ماڭىزدى ستراتەگيالىق جانە كولىك-لوگيستيكالىق قىزمەت اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسى ەلدە 100-دەن اسا ەتنوس وكىلدەرى تۇرىپ جاتقانىن، وسى ۋاقىت ىشىندە ولاردىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرى ساقتالعانىن، سونىڭ ارقاسىندا تۇراقتىلىق قامتاماسىز ەتىلىپ وتىرعانىن دا اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزيدەنتى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ەكونوميكانىڭ دامۋ قارقىنى تۋرالى دا ايتتى.
وسى كەزەڭدە حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىمى 700 دوللاردان 13 مىڭ دوللارعا دەيىن ۇلعايدى. بۇل ءبىز ءۇشىن زور تابىس دەپ ەسەپتەيمىز، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
قازاقستاننىڭ 90-جىلدارى ەكونوميكانى جەكەشەلەندىرۋدىڭ اسا اۋقىمدى شاراسىن جىلدام ءارى زور تابىسپەن وتكىزگەنى دە ايتىلدى.
مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە ەكونوميكامىزدى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى كەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ءقازىر داعدارىس، ەنەرگيا تاسىمالداۋشى ونىمدەر باعاسى تومەندەدى. مەن مۇنداي جاعدايدى بولجادىم، ويتكەنى بۇل – كاپيتاليستىك ەكونوميكانىڭ سيكلدى دامۋىنداعى زاڭدىلىق. وسى جاعدايدا ءبىز ەلدى جاڭعىرتۋ ءۇشىن بەس ينستيتۋتتىق رەفورما مەن «100 ناقتى قادام» جوسپارىن ازىرلەدىك، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قول قويىلعان ۇلىبريتانيانىڭ ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋى تۋرالى كەلىسىمدى جوعارى باعالايتىنىن اتاپ ءوتتى جانە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ جوسپارى تۋرالى ايتتى.
بۇل جوباعا بريتاندىق كومپانيالاردىڭ قاتىسۋى اسا ماڭىزدى بولادى دەپ ويلايمىن، – دەدى ەلباسى.
سونىمەن قاتار، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاقستاننىڭ ينۆەستيسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ، يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ، «جاڭا جىبەك جولى» جوباسىنا قاتىسۋ ءۇشىن قولعا الىپ جاتقان شارالارعا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى.
سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى بريتاندىق كومپانيالاردى بىرلەسكەن جوبالارعا قاتىسۋعا شاقىردى.
ءبىز لوندوننان ەشتەڭە سۇرامايمىز. سىزدەردى قازاقستانعا كەلۋگە جانە بىزبەن بىرگە تابىس تابۋعا شاقىرامىز، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
وسى كۇنى ەلباسى بريتاندىق بيزنەستىڭ ءىرى وكىلدەرىمەن ءبىرقاتار كەزدەسۋلەر ءوتكىزءدى. ماسەلەن، «شەلل» كونسەرنىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى بەن ۆان بەردەنمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەنەرگەتيكا جانە مۇناي حيمياسى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى بۇدان ءارى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى.
مەملەكەت باسشىسى كومپانيا ءبىزدىڭ ەلىمىزگە كەلگەلى بەرى ءبىرقاتار ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرعانىن، سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى جەتەكشى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
ب. ۆان بەردەن ءوز سوزىندە ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامەن ىنتىماقتاستىق كونسەرن جۇمىسىنىڭ باسىمدىعى بار باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. ول سونداي-اق، نۇرسۇلتان نازاربايەۆتى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى.
ءسويتىپ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلىبريتانياعا جاساعان بۇل جولعى ساپارىنىڭ ءبىرىنشى كۇنى تابىسپەن قورىتىندىلاندى. بۇگىن تاعى دا ماڭىزدى كەزدەسۋلەر بولادى دەپ كۇتىلۋدە.
دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان
