شىمكەنت قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى بۇرىنعى ناركوديسپانسەردىڭ عيماراتىن 200-گە جۋىق ورالمان وتباسى پانا ەتۋگە ءماجبۇر، - دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى STAN.KZ-كە سىلتەمە جاساپ.

اپاتتى جاعدايداعى عيماراتتى باسپانا ەتكەن تولار 20 جىلداي ۋاقىت بۇرىن الەمنىڭ ءار قيىرىنان اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعان. سودان بەرى وسى جەردى پانالاۋدا. جەرگىلىكتى بيلىك باسشىلارى تاراپىنان وسى ۋاقىت ىشىندە تالاي ۋادە بەرىلگەنىمەن، ناقتى ناتيجە بولماعان.

سايتتىڭ وقو-داعى ءتىلشىسى اپاتتى جاعدايدا تۇرعان ءۇيدىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسىپ، سۇحباتتاسقان.

توزىعى جەتكەن تاس ەدەن، تەمىر تور تەرەزەلەر، قيراعالى تۇرعان ىرگەتاس پەن قابىرعاسى سوگىلگەن اۋرۋحانا پالاتالارىنا جىلدار بويعى جاعىمسىز ءيىس ابدەن ءسىڭىپ قالعان. بازارقاقپا ەلدى-مەكەنىندەگى ەش جەردە تىركەۋدە جوق بۇل عيماراتتا بۇگىندە 26 وتباسى تۇرادى. باسىم كوبى كورشى وزبەكستان مەن تاجىكىستان ەلىنەن كەلگەن. اۋعانستان مەن يران، پاكىستان، تۇركيادان تاريحي وتانعا ورالعان وتباسىلار ءوز قامدارىن جاساپ، ولمەستىڭ كۇنىن كەشۋدە.

وتكەن عاسىردىڭ باسىندا سوعىلعان عيمارات كەزىندە ناركوديسپانسەر، كەيىن پسيحيكالىق اۋرۋلارعا شالدىققاندارعا ارنالعان اۋرۋحانا بولعان. ەسكىرگەن ەمدەۋ مەكەمەسى كوشىرىلگەلى جيىرما جىلدان اسقان ەكەن. كەيىن جەرگىلىكتى بيلىك قابىرعاسى قاڭىراپ بوس قالعان جەرگە الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن كەلگەن قانداس باۋىرلاردى ۋاقىتشا قونىستاندىرعان.

العاشقى ورالمان وتباسىلارى 1993 جىلدارى ۋاقىتشا كەلىپتى. سودان بەرى ۋاقىتشا مەكەن تۇرعىلىقتى زاڭسىز باسپاناعا اينالعان. ويتكەنى، وسىدان 12 جىل بۇرىن عيرامات رەسمي تۇردە توتەنشە جاعدايلار باسقارماسى تاراپىنان اپاتتى دەپ تانىلعان ەكەن. ال مۇندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان اعايىنداردىڭ قولدارىندا ءتۇرعىن-ۇي قۇجاتتارى جوق. تىركەۋسىز قالعان ازاماتتار مەملەكەتتىك جاردەماقىلار مەن باسقا دا كورسەتىلەتىن كومەكتەردەن قۇر قالىپتى. كەي وتباسىلار مۇگەدەك بالالارىن مەملەكەت كومەگىنسىز وزدەرى اسىراۋعا ءماجبۇر ەكەندەرىن ايتادى.

مۇندا تازا اۋىز سۋ اتىمەن جوق. جول دا جوسپارعا ەنبەگەن. گاز بەن جىلۋ سياقتى كوممۋنالدىق قىزمەت تۇرلەرى ءتىپتى بولماعان. سۋدى جۇرت جەرقۇدىق قازىپ، تارتىپ الىپ وتىر. جارىق ءجيى سونەدى ەكەن. اتا جۇرتقا ورالعان جاندار  ءۇيىندىنىڭ استىندا قالۋدان قورقىپ كۇن كەشۋدە.

قيراعالى تۇرعان اۋرۋحانانىڭ ەكى پالاتاسىندا جالعاسبايەۆتار اۋلەتىنىڭ ەكى بىردەي وتباسى 1998 جىلدان بەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. وزبەكستاننان ەلگە ورالعان جاندار الدىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتولقۇجاتىن العاندارىن ايتادى. سولايشا مەملەكەتتىك كۆوتادان قاعىلعان.

«ءبىز قايدان بىلەيىك. ويباي پاسپورت الۋ كەرەك دەگەن ەدى. سودان كومەككە ىلىكپەي قالدىق. قازاقستان ازاماتتىعىن الىپ قويعان سوڭ بۇكىل جاردەمنەن قۇر قالدىق. ءقازىر ءۇي الۋ تەك ارمان. جۇمىس جوق. جيىرما جىلدان بەرى بوس ۇمىتپەن كەلەمىز. ءۇيدىڭ شاتىرىنان سۋ اعادى. ەدەنى شۇرىق تەسىك. زاكتەن بالالار ءجيى اۋىرادى»،- دەپ كۇرسىنەدى بەس بالانىڭ اناسى قۋانىش جالعاسبايەۆا.

83 جاستاعى قوجاحمەت اقساقال ارمان قۋىپ، اتاجۇرتقا قونىس اۋدارعاندا دالادا قالامىن دەپ ويلاماعانىن ايتىپ قىنجىلادى. باسپانالى بولۋدى اڭساعان قاريا، «نيەتىمە قول جەتكىزە المايمىن با» دەپ قورقادى. ولمەستىڭ كۇنىن كەشكەن وتباسى توعىز ادام بولىپ اياداي عانا بولمەنى پانالاۋعا ءماجبۇر. وزبەكستاندا شارۋاشىلىقپەن اينالىسقان جاندار، بۇل جەردە وزگەگە جالدانىپ جۇمىس ىستەۋدە.

«وزىممەن بىرگە كەلگەندەردىڭ كوبى قايتىس بولىپ كەتتى. نەمەرە باعامىن. بالالار جەرگىلىكتى وزبەكتەرگە جالدانىپ جۇمىس ىستەيدى. ارمانىمىز بۇل ەمەس ەدى. وزبەكستاندا ۇلكەن ءۇيىمىز بار ەدى. ونى بولماشى اقشاعا ساتتىق. ول جاقتا كوشپەككە بەل بۋعان وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءۇيىن الماي، باعاسىن ادەيى تۇسىرەدى. سودان بەرى اۋرۋحانادا تۇرىپ جاتىرمىز»،- دەيدى قوجاحمەت جالعاسبايەۆ.

تاجىكستاننان اتا-جۇرتقا قونىس تەپكەن ناعيما ەلبايەۆانىڭ وتباسى دا اپاتتى اۋرۋحانانى 1997 جىلدان بەرى پانالاۋدا. قازاقستاننىڭ ازاماتتىعىن الۋعا ولارعا سول كەزدەگى كوشى-قون مەكەمەسىنىڭ وكىلدەرى كەڭەس بەرىپتى.

«ءبىزدى سولاي اداستىردى. الدىمەن پاسپورت الۋ كەرەك دەدى. قايدان بىلەيىك. سوعان ءماز بولىپ جۇرگەندە، كۆوتا الۋ قۇقىنان ايرىلىپ قالدىق. كۇيەۋىم ارمانىنا جەتپەي، مارقۇم بولدى. ءوزىم مۇگەدەكپىن. ەڭ بولماسا جەر بەرسە دە جەڭىلدىك بولار ەدى. ءبىراق قايدا بارساق تا وتىرىك ۋادە بەرىپ شىعارىپ سالادى. ءقازىر ەش جەردە ەسەپتە جوقپىز»،- دەيدى ناعيما ەلبايەۆا.

اپاتتى اۋرۋحانانى مەكەن ەتكەن ازاماتتار، مەملەكەتتەن ەڭ بولماسا وزدەرى تۇرىپ جاتقان وسى جەردى زاڭداستىرىپ بەرۋدى سۇرايدى. جيىرما جىلدا تالاي رەت اۋىسقان بيلىك بۇل ماسەلەنى كەيىنگە قالدىرۋمەن شەكتەلىپ كەلەدى ەكەن. بىلتىر سايرام اۋدانىنان شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋماعىنا اۋىسقان بۇل ەلدى-مەكەننىڭ تاعدىرى ەندى قالالىق بيلىك باسشىلارىنىڭ قولىندا.

قاراتاۋ اۋدانىنىڭ اكىمى ماقسات جولداسبەكوۆ بۇل ازاماتتاردىڭ ماسەلەسىن قاراستىرىپ،شەشۋ جولدارىن ىزدەپ جاتقاندارىن ايتادى.

“تۇرعىنداردى ءۇيسىز ادامداردىڭ ورتالىعىنا تىركەي باستادىق. قولىمىزدان كەلگەنشە كومەك بەرەتىن بولامىز.تۇرعىندارعا كومەكتەسەتىن قالتالى ازاماتتاردى ىزدەستىرۋدەمىز. بىزگە دەيىنگى اكىمدەردىڭ ىسىنە باعا بەرە المايمىز. ءبىراق قۇلاعالى تۇرعان ءۇيدى پانا ەتىپ وتىرعان ازاماتتاردىڭ جاعدايىنا قاراپ جانىمىز اشيدى”،-دەدى قاراتاۋ اۋدانىنىڭ اكىمىنىڭ ورىنباسارى ماقسات جولداسبەكوۆ.

دەرەككوز: stan.kz سايتى.