كەشەلى بەرى الەۋمەتتىك جەلىلەردە «كامزول كيگەن اراققا» ەل ىشىندەگى جانە قىتايداعى نامىسى بار اعايىن لاعنات ايتىپ، رەنىش بىلدىرۋدە. ءتىپتى كەيبىرەۋلەر مەملەكەتتىك قۇزىرلى مەكەمەلەر بۇل ىسكە ارالاسۋ كەرەك دەيدى. ال، «ءال-فارابي»، «تۇركىستان» دەگەن سپيرتتىك ىشىمدىكتەرگە شەكتەۋ ءقويماعانداردىڭ بۇعان بۇيرەگى بۇلىك ەتەمە؟ مەنىڭشە وسى ويۋۋلى كامزول كيگىزگەندەرگە العىس ايتۋ كەرەك سەكىلدىمىز. نەگە دەيسىز عوي؟ بۇنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ سالعىرتتىعىمىزدان جانە يسرايل ساپارباي اعامىز ايتقانداي:
ءتورىڭدى جاتقا جايلاتىپ،
توسەكتە جاتىپ اۋنايسىڭ.
اۋزىڭمەن وراق وراسىڭ
ارتىڭمەن ونى باۋلايسىڭ، – دەگەندەي بولىپ تۇر.
بىرىنشىدەن، وسى ويۋۋلى كامزول قازاقتىكى ەدى دەپ پاتەنتتەپ نەمەسە يەلەپ العاندار بارما؟ جوق. كامزول ەمەس ونىڭ جيەگىنە سالىنعان ويۋلاردىڭ بىرنەشەۋىن عانا ءبىز حالىقارالىق دەڭگەيدە تىركەۋدەن وتكىزگەنبىز. سول سەبەپتى يەسىز ويۋلاردى كىم كورىنگەن پايدالانىپ ءجۇر. مىسالعا، جۇڭگو مەن كورەيا تاريحي سەريالدارىنىڭ كوبىندە ولاردىڭ بيلەۋشىلەرى كيمىن ورنەكتەپ العان. ەرتەڭ سوت بولسا ولار بۇل كيىم قىرعىزدا دا، موڭعولدا دا بار، مۇمكىن ءبىزدى سەنبەسەڭ سەريال قارا دەيتىن شىعار.
ەكىنشىدەن، وسى ءوندىرىس وشاعى ورنالاسقان اۋداندا قازاق ەڭ ءجيى قونىستانعان، «سىرا كوشەسى» دەگەن كوشە اتاۋى بار، الايدا، قازاقتى سول ولكەگە قونىستاندىرعان بيلەرمەن باتىرلارعا، وسى قالاشىقتىڭ ىرگە تاسىن قالاعان ەل اعالارىنا جانە الاشتىڭ وردانىڭ ارعى بەتتەگى يەسى ماقسۇت پەن جىرشىسى تاڭجارىققا ءبىر كوشەنىڭ اتى بەرىلمەگەن. ءبۇنى ءوزىمىزدىڭ سالعىرتتىقتان كورمەي باسقانىڭ ساياساتىنان كورەمىز بە؟
ۇشىنشىدەن، وسى مەكەن بۇگىنگى الاشىتىڭ ارعى تەگى ساقتاردىڭ مەكەنى بولعان ءبىر كەزدە، وعان تابىلعان شوشاق بورىكتى ساقتىڭ ءمۇسىنى، ولاردىڭ قابىرلەرى باسقادا تاريحي جادىگەرلەر كۋا. سول ساقتاردىڭ قۇرمەت پەن نامىستىڭ جوعارى بەلگىسى اتا-باباسىنىڭ قابىرى بولعان. ال ءبىر كەزدە جول سالۋدى سىلتاۋراتىپ اتا-باباسىنىڭ قابىرىن تۇتاستاي قازىپ، كوشىرگەندە بۇل حالىقتىڭ بۇگىنگى «كامزولدى اراققا» قىلعان نامىسى قايدا قالعان.
تورتىنشىدەن، نارىقتىق ەكونوميكانىڭ زاڭى «سۇرانىس بار جەردە تاپسىرىس بار»، جانە ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ باستى كوزدەيتىنى الارماننىڭ تالابى مەن تالعامى، سانى باسىم تۇتىنۋشىلارىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى، دۇرىسىن ايتقاندا سول سپيرتتىك ىشىمدىكتى كوپ تۇتىناتىن «باتىس ءوڭىر» بولىپ تۇر دەگەن ءسوز. جانە الەمدىك تاجىربەدە كومپانيالار ءوز ءونىمىنىڭ ساۋداسىن كۇسەت قىلۋ ءۇشىن ورنالاسقان جەرىنىڭ قۇندىلقتارىن پايدالانۋمەن بىرگە جەرگىلىكتى ايگىلى ماركا جاراتىپ جارنامالايدى. ياعني اراقتىڭ اتى «سوربۇلاق» قازاقشا اتاۋ بولعان سوڭ ولار ونىڭ «قۇمىراسىن» دا قازاقشالاستىرعان بولۋى مۇمكىن.
سونىمەن، نە دە بولسا، ءبىزدىڭ ۇلتتىڭ مۇراسى قورلاۋعا ۇشىراعاندا قارسىلىق بىلدىرە الاتىندىعىمىزعا، ءالى دە بولسا نامىسىمىز بار ەكەندىگىنە، سول مۇرالارىمىزدى بۇگىن تۇگەندەمەسەك، زامانعا ساي زاڭدى يەسى اتانباساق ايىرىلىپ قالاتىندىعىمىزعا كوزىمىزدى جەتكىزگەن «كامزولشىلارعا، العىس!».
حالىقىمىزدا «وزىڭە-وزىڭ مىقتى بول، كورشىڭدى ۇرى تۇتپا» دەگەن ونەگەلى ءسوز بار. وزىمىزگە مىقتى بولايىق اعايىن !
الىبەك ىدىرىس
