قازاقستاننىڭ ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆ تەڭگە باعامىنىڭ قازىرگى جاعدايىنا قاتىستى پىكىرىن ايتتى، - دەپ حابارلايدى "قامشى" پورتالى Tengrinews.kz - كە سىلتەمە جاساپ.
2015 جىلدىڭ تامىزىندا قازاقستان تەڭگە باعامىنىڭ ەركىن اۋىتقۋىنا وتكەن بولاتىن. بۇل ءوتىنىشتى جاساعانداردىڭ اراسىندا وسى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى دا بار. ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندەگى باسپا ءسوز ءماسليحاتىنان كەيىن مىرزاحمەتوۆ Tengrinews.kz ءتىلشىسىنىڭ "تەڭگەنىڭ قازىرگى جاعدايىنا كوڭىلدەرىڭىز تولا ما؟" دەگەن سۇراعىنا بىلاي دەپ جاۋاپ قاتتى: "شىنىمدى ايتسام، ساراپشىلاردان كوپ ەستيمىز. بۇل باستامانىڭ ۇلتتىق پالاتانىكى ەكەنى جايلى ءاردايىم ايتىلادى. ەكونوميكالىق زاڭ بار. ول كۇشىن جويعان جوق. بارلىق ەلگە قاراپ كورىڭىزدەر، ءبىرىنشىسى ءبىر جىل بۇرىن رەسەي بولدى، سوسىن ءازىربايجان، تۇرىكمەنستان. ەكونوميكاسى، بيۋدجەتى ەكسپورت پوزيسيالارىنا، ءبىرىنشى كەزەكتە مۇناي-گاز سەكتورىنا تاۋەلدى كورشى ەلدەردىڭ بارلىعى ءوز ۆاليۋتالارىن ديەۆالۆاسياعا ۇشىراتۋعا ءماجبۇر بولدى. سوندىقتان بۇل كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باستاماسى نەمەسە قالاۋى ەمەس. (...) سوندىقتان ەكسپورت باعالارىنىڭ قۇلدىراۋى مەن ءوز ۆاليۋتاسىنىڭ السىرەۋى جاعدايىندا ەكونوميكانى قۇتقارىپ قالۋدىڭ جولىن بىلەتىن ساراپشىلاردى نوبەل سىيلىعىنا ۇسىنۋعا شاقىرامىن. ەگەر وسىنداي ساراپشىلار بولسا. الەم تۇگەلدەي وسىدان ءوتتى - بۇل ءداستۇرلى زاڭ. سوندىقتان پالاتا ەكونوميكادا قالىپتاسقان جاعدايدى سيپاتتاپ قانا بەردى. مەنىڭشە، ءبىز ءتىپتى كەشىگىپ قالدىق. جىل باسىنان بەرى باستالعان ديەۆالۆاسيالار، ەگەر دەپوزيتتەردى قاراساڭىزدار، رەسەيدەگى وقيعادان كەيىن بارلىق جەكە تۇلعالار، كونتراگەنتتەر السىرەۋدىڭ بولاتىنىن ءتۇسىندى جانە ۆاليۋتانى اۋىستىرا باستادى، سوسىن ول ۇزاققا سوزىلدى. بۇل تەندەنسيا ساقتالىپ وتىر".
ايتا كەتەيىك، اقورداداعى كەڭەيتىلگەن جيىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تەڭگەنىڭ ەركىن اۋىتقۋ باعامىنا كىمنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا وتكەنىمىزدى ايتا كەلىپ، بىلاي دەگەن ەدى: "ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك بۇل شەشىمدى ەكسپورتشىلاردىڭ، "اتامەكەن" ۇلتتىق پالاتاسىنىڭ، ەلىمىزدىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەسىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا جاسادى".
ا. مىرزاحمەتوۆ تىلشىلەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋى كەزىندە تەڭگەنىڭ قازىرگى باعامىنىڭ كۇتىلگەنىن ايتتى.
"بۇگىندە قازىرگى باعامنىڭ مۇناي باعاسىنا بايلانىستى ەكەنىن تۇسىنۋگە بولادى. ونىڭ ىشىندە رۋبل باعامىن باقىلاپ وتىرمىز، ولار دا ەركىن اۋىتقۋ باعامى ساياساتىنا ءوتتى. بولجامىمىزدىڭ ءبارى ءدال كەلدى. ءبارى تۇسىنىكتى - ءبىز قۇلدىراۋدىڭ ءتۇبىن ءتۇسىنىپ وتىرمىز. ءبارى ءتۇسىنىپ وتىر، جالپى باعىت بار. وسى باعام كۇتىلگەن ەدى. جارتى جىل بويى بەيىمدەلۋ جۇرەدى، قالىپتى بولادى دەي المايمىن، شوك بولادى. ەشكىم وڭاي ءومىر ۋادە ەتكەن جوق. ءبارى دە داعدارىستىڭ بولاتىنىن ايتىپ وتىر. ول ورتاشا مەرزىمدى بولادى. بۇعان كوڭىلىمىز تولدى نەمەسە تولمادى دەپ ايتا المايمىز. ءبىز ونى ورىنداۋىمىز كەرەك، ايتپەسە ەكونوميكامىزدى جوعالتىپ الامىز"، - دەدى ول.
"ديەۆالۆاسيا ەكسپورت سالالارىنا وز-وزدەرىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى، ءبىراق ديەۆالۆاسيانىڭ تەرىس جاقتارى دا بار - باعانىڭ ءوسۋى. (...) ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز رەسەيدىكىنە قاراعاندا يمپورتقا تاۋەلدى بولىپ شىقتى. (...) ءبىز، وكىنىشكە قاراي، تۇبىنە ءالى دە جەتكەن جوقپىز (...). ءبىراق بۇل ماسەلە الداعى ايلاردا شەشىلەدى. باعا ءوستى، قيىندىق تۋىپ وتىر، بيزنەسكە دە. بۇل - يمپورتتى وتاندىق تاۋارمەن اۋىستىرۋ ساياساتىنا كوشۋگە بەلگى"، - دەدى ول.
ايتا كەتەيىك، بۇگىن KASE قور نارىعىنىڭ تاڭعى سەسسياسىندا دوللار باعامى 366،16 تەڭگەگە تەڭەلدى. 2016 جىلدىڭ 14 قاڭتارىنداعى تاڭعى سەسسيا 366،18 تەڭگەمەن باستالدى. ساۋدادا ەڭ تومەنگى باعا 363 تەڭگە، جوعارىسى 369،9 تەڭگە بولدى. ساۋدا كولەمى 41،5 ميلليون دوللاردان استى. Kurs.kz پورتالىنىڭ مالىمەتىنشە، دوللار اقشا ايىرباستاۋ ورىندارىندا 365،5 - 367 تەڭگە ارالىعىندا ساتىلىپ جاتىر.
ەسكە سالا كەتەيىك، دوللار 30 جەلتوقساننان بەرى توقتاۋسىز ءوسىپ، كەشە قايتادان ارزانداي باستاعان ەدى. 13 جەلتوقسان كۇنى تاڭعى سەسسيا 366،54 تەڭگەمەن جابىلسا، كۇندىزگى سەسسيا كەزىندە باعام 363،8 تەڭگەگە دەيىن ءتۇستى.
