الاش قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ بيىل اتالىپ وتىلەتىن 150 جىلدىق مەرەيتويى جونىندە ۇكىمەتكە قوعامدىق ۇيىمدار مەن ساياسي پارتيالار تاراپىنان ساۋال جولداعان بولاتىن. كۇنى كەشە وسى ماسەلەنى كوتەرىپ جۇرگەن «اق جولدىقتاردىڭ» دەپۋتاتتىق ساۋالىنا ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ جاۋاپ بەردى. جاۋاپ بەردى دەپ ءوز ءوزىمىزدى الداعانىمىز بولماسا، ۇكىمەت مەرەيتويعا بايلانىستى ەشتەڭە جاسامايتىنىن اشىق ايتىپ وتىر. اششى دا بولسا ايتايىق، ۇكىمەت ءاليحان بوكەيحاننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا 1 تيىندا بولمەيتىنىن مالىمدەدى.

ۇكىمەت ءوز جاۋابىندا قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى ءاليحان بوكەيحاننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى 2016 جىلى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە كەڭىنەن اتاپ وتەتىنىن ايتادى. الايدا، «قازىرگى قارجى-ەكونوميكالىق احۋالعا جانە بيۋدجەتتىڭ قىسقارتىلۋىنا بايلانىستى 2016 جىلعى مەرەيتويلىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان ماقساتتى قارجى قاراجاتى كوزدەلمەگەن» دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ۇكىمەتتىڭ ايتۋىنشا، مەرەيتويلىق ءىس-شارالار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اعىمداعى جۇمىسى شەڭبەرىندە جانە بيۋدجەتتەن تىس قاراجاتتى تارتۋ ەسەبىنەن وتكىزىلەتىن بولادى.

سونداي-اق، 150 جىلدىقتى لايىقتى اتاپ ءوتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستى دا ۇكىمەت ورىنسىز دەپ وتىر. ايتسە دە، ۇلت كوسەمىنىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا تاريحي تۇلعانىڭ مەرەيتويى قۇرمەتىنە باق-تاردا كەڭىنەن جاريالاي وتىرىپ، عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنسيالار، مادەني-كوپشىلىك جانە باسقا دا الەۋمەتتىك ماڭىزدى ءىس-شارالار وتكىزۋگە تاپسىرما بەرىلدى.

بار بولعانى – وسى. ال شىن مانىسىندە، ءاليحان بوكەيحاننىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى ءدال وسىلاي اتالىپ ءوتىلۋى كەرەك پە ەدى؟ ويتكەنى، ۇلت كوسەمىنىڭ قازاق ۇلتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز ەدى عوي. ناقتىراق ايتساق، ول 1917 جىلدىڭ اپاق-ساپاق ۋاقىتىندا الاشوردا مەملەكەتىن قۇرىپ، قازاق شەكاراسىن شەگەندەپ كەتتى. ەگەر الاشورداشىلار 1917 جىلى مەملەكەت قۇرىپ ارەكەت ەتپەگەندە، ءبىز 1991 جىلى تاۋەلسىزدىك الا الماس ەدىك.

بۇگىندە دەپۋتاتتاردان باستاپ مەملەكەت باسشىسىنا دەيىن «تاۋەلسىزدىك ەڭ باستى بايلىعىمىز» دەپ ايتىپ ءجۇر. ال باستى بايلىققا جەتكىزگەن الاشورداشىلارعا دەگەن ۇكىمەتتىڭ قۇرمەتى شامالى بولىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە، سوڭعى جىلدارى ۇكىمەت «ماڭگىلىك ەل» بولامىز دەپ الدىنا بيىك ماقسات قويىپ وتىر. ال «ماڭگىلىك ەل» بولۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – ءاليحان بوكەيحان باستاعان الاش ارىستارىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ بولسا كەرەك. الايدا، ءبىزدىڭ ۇكىمەت الاشوردا قايراتكەرلەرىنسىز، ولاردىڭ مول ساياسي، عىلىمي مۇرالارىنسىز-اق «ماڭگىلىك ەل» بولعىسى كەلەدى. شىن مانىسىندە، ۇكىمەت 1991 جىلدان كەيىنگى تاريحپەن «ماڭگىلىك ەل» بولعىسى كەلەتىن سياقتى. ەگەر دە تاۋەلسىزدىك جىلدارىننان كەيىنگى تاريحپەن ءوسىپ وركەندەيمىز دەسەك، قاتتى قاتەلەسەمىز. سەبەبى، تامىرىن تەرەڭگە جىبەرە الماعان بايتەرەكتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا جەل قۇلاتىپ كەتە الادى.

ءيا، قازىرگى تاڭدا ەلىمىز قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى قيىن كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىر. وسىنى ەسكەرىپ «ءاليحان بوكەيحاننىڭ 150 جىلدىعىن بيىل اتاپ وتپەي-اق قويالىق» دەگىڭ كەلەدى. الايدا، ۇكىمەت 6 شىلدە استانا كۇنىن كول-كوسىر مەيرام ەتىپ اتاپ وتەدى عوي. سوندا الاش ارىسىنىڭ مەرەيتويىنا تابىلماعان قارجى «استانا كۇنىنە» قايدان تابىلا كەتەدى؟! ءبىر قىزىعى، ۇكىمەت وسى مەرەكە ءۇشىن قارجى تابادى دا، ءاليحان بوكەيحاننىڭ مەرەيتويىنا كەلگەندە ۇنەمشىل بولا قالادى. ەگەر دە ءبىز شىن مانىسىندە قارجىلىق قيىندىقتا وتىرساق، ۇنەمشىلدىككە شىنداپ كوشەتىن بولساق، وسى استانا كۇنى سىندى مەرەكەلەردى جالاۋلاتىپ تويلاۋدان باس تارتا تۇرساق قايتەدى؟

سەرىك جولداسباي

استانا