Mıkrafonǵa tilshi qol saldy,
Bir salǵanda-aq mol saldy.
Janary ottaı janady,
Taýdan da bıik talaby.
Jaqsylap suhbat almaqqa 
Ánshige jaqyn barady.
Sonda ánshi sóıleıdi,
Sóılegende búı deıdi:
«Men kishkentaı kúnimnen-aq úlken sahnalarda óleń aıtýdy armandaǵam; jaqynda «Bálen» degen jańa óleńime arnaıy Bálenıaǵa baryp beıneklıp túsirip qaıttyq; osyndaı aıtqan óleńderimiz jurttyń kóńilinen shyǵyp, jadynda jattalar bolsa odan asqan baqyt joq dep oılaımyn»... Osy saryndas kóptegen jaýaptarǵa qulaǵymyz úıreniskeli qaı ýaqyt?! Qateni baıqadyńyz ba? Joq? Onda ári qaraı kettik.
Óz aramyzda da kóp qoı: «álgi Bálengúldiń uzatylý toıynda Bálenbol degen ánshi kep óleń aıtty. Sony kórip ap bizdiń bala da óleń aıtam dep qoımaı qoımasy bar ma? Qaıdan bilsin olardyń óleńdi fonogrammen aıtyp júrgenderin...» Ózińizdi tanydyńyz ba? Jaraısyz! Endi sózdiń tótesine kósheıik.
«Óleńdi til bastaıdy, án qostaıdy,
Ekeýi tyńdaǵanǵa oı tastaıdy.
Aqyndyq atasynan úzilmegen,
Óleńdi biz bastamaı, kim bastaıdy?!» Dál taptyńyz, ıá, bul – qara óleń. Ázil-ospaqtan tartyp ómirdiń máni men sánin, el qamy men halyq taǵdyryn qamtıtyn, tórttaǵandy, ándetip aıtýǵa yńǵaıly, ár shýmaǵynda, shýmaq ishi sońǵy eki tarmaqqa ǵana búkil oıdyń aýyr salmaǵyn artatyn, ózine tán ólshemi men qalyby bar qazaqtyń ejelden kele jatqan óleń túri. Aıtatyn oıynyń nysanasy men baǵytyna qaraı túrleri de kóp. Aıt óleń, jarapazan óleń, qyz óleń, jigit óleń, sharıǵat óleń, naýryz óleń, t.b. Tipti kishigirim toı-tomalaqtyń ózinde qara óleńniń qalyptasqan qalybyn saqtaı otyryp qarapaıym aýyl adamdarynyń arasynda da shaǵyn aıtystar oryn alyp otyrǵan. Bul – halyqtyq aqyndyqtyń eń kishi ólshemi. Al óleńniń ózi ne? Óleń degenimiz – yrǵaǵy men uıqasy qalypqa túsken, shýmaǵy men býnaǵy belgili tártipke baǵynǵan naqysty sóz tizbegi. Abaı aıtpaqshy «Óleńge árkimniń-aq bar talasy, Sonda da olardyń bar tańdamasy! » Sondyqtan da óleń – sózdiń patshasy! 
Al biz qaı jerden qatelestik? Qazaq mádenıeti zerttele bastaǵan tusta bar kinárat. Iaǵnı qazaqtyń «óleń» sózi orys halqyna «pesná» bolyp aýdaryldy. Al osy «pesná» sózi bir jaǵy «án» maǵynasyn da ashatyn. Keıinnen óleńniń «pesná» emestigi anyqtalyp, elge «án» bolyp oraǵanda óleń men ánniń ara-jigin ajyrata almaı qaldyq. Árıne, qazaqta ándetip te aıtqan óleńdi. Tizbektesek adam ómirimen qatar júremiz: besik jyry, toıbastar, syńsý, jar-jar, aıtys, tipti joqtaýǵa deıin. Bolmasa «Bálenbek aqynnyń bálen aıtysta aıtqan óleńi» dep jatsaq bir jón. Al án she? Ánniń jóni bólek qoı. «Arǵynmyn, atym Áset aryndaǵan, Aryndap án sala ma darymaǵan?! »-deıdi Áset. Baıqadyńyz ba? Óleń aıtam demeıdi, án salam deıdi. Mine, másele qaıda jatyr. Ánniń óleńnen ózgesheligi áýenniń áýezdiligi men tarmaq sózderiniń turaqtylyǵynda. Sonda biz aıtyp júrgen «óleń aıtýdyń» durys nusqasy – «án salý» ekenin ańǵarǵan bolarsyz? Tipti keıbir «ń» men «n»-nyń parqyna bara bermeıtin ustazdarymyzdan da tabylyp jatady bul qatelik. Ol kezde tipten soraqy: «menin oqýshym ólen aıtady, taǵy bireýi Abaıdyn taqpaqtaryn jatqa biledi»... Bul da tanys shyǵar? Endeshe kelesi kezek osy taqpaqta!
«Baqa, baqa, baq-baq,
Basyń nege jalpaq?»... Mine, taqpaq degenimiz osy. Taqpaq bolǵanda da qandaı taqpaq, úıińizdegi balabaqshaǵa barǵaly júrgen, túbekte otyrǵan balanyń aıtatyny. Al siz oǵan taqpaq dep Abaıdyń óleńin jattatqyzyp kórińiz. Demek biz án men óleń ǵana emes, óleń men taqpaq máselesinde de qatelesip júr ekenbiz. «Taqpaq» sózi kóp oraıda balalar óleńi degen uǵymǵa jaqynyraq turady. Árıne, bul jerde fólklorlyq shyǵarmalar men ádebı týyndylardyń shekarasy ajyratylmaıdy. Sondyqtan da Abaı, bolmasa Muqaǵalı syndy has aqyndardyń óleńderin balaǵa taqpaq dep úıretý, asyly, durys emes. Al osylardy shatastyratyn adamdardy túzemek bolsańyz úırenisip ketkenin, qazir eldiń bári solaı aıtatynyn, onyń endi esh mańyzy joqtyǵyn aıtyp aqtalady. Nege? Nege biz ánshige óleń aıtqyzyp júrmiz? Nege biz keshegi men búgingi poezıa ókilderi turmaq, sonaý handyq dáýirinen el aýzynda jattalǵan jyraýlar jyrlaryn álige deıin «taqpaqqa» telımiz? Eldiń kemel bolashaǵy men urpaqtyń dástúrli tárbıesin oılasaq, kez kelgen bolmashy qateniń ózi asa mańyzdy ekenin túsiner ek. Til degen ata-babanyń úlken amanaty ekenin eskerip, áýeli ózimizdi, ekinshi kezekte urpaqtyń tilin túzep, durys sóıleýin qadaǵalaıyq. Ánshige óleń aıtqyzbaıyq ta, aqyndy taqpaq jazady demeıik. Bári týystas bolsa da árkimniń óz enshisi ózinde, ánshi ánimen, aqyn óleńimen, balańyz da óz taqpaǵymen, aǵaıyn!

Aıdana Qaısarbekqyzy