Reseıdegi opozısıa belsendisi kishi Vladımır Kara-Mýrza eki jyl ishinde ekinshi ret qatty aýyryp, aýrýhanaǵa tústi. Áıeliniń aıtýynsha, dárigerler oǵan bul joly da «belgisiz zattan ýlanǵan» degen dıagnoz qoıǵan.
2015 jyldyń mamyrynda da ol saıası belsendiligi úshin áldekimderdiń ózin belgisiz ýmen ýlaǵanyn málimdegen. Bıyl aqpannyń 2-sinde aıaqastynan aýrýhanaǵa túsken ol taǵy da esinen tanyp qalǵan. Bul oqıǵanyń jańǵyryǵy Vashıngtonǵa deıin jetti, onda kongresmender prezıdent Donald Tramp ákimshiligin Reseıge qatysty saıasatty anyqtaǵanda Kara-Mýrzanyń da jaıyn qaperde ustaýǵa shaqyrdy. Bul týraly Azattyq habarlaıdy.
Vladımır Kara-Mýrza kim?
Vladımır Kara-Mýrza – 17 jyl buryn Vladımır Pýtın prezıdenttikke kelgeli beri opozısıanyń belsendi ókili, 35 jastaǵy saıası qaıratker. Birneshe jyl Vashıngtonda telearna tilshisi bolǵan ol 10 jyldan astam túrmede otyryp, keıinnen shetelge ketip qalǵan burynǵy magnat, Pýtınniń bitispes qarsylastarynyń biri - Mıhaıl Hodorkovskııdiń jobalarynda jumys isteı bastady. Kara-Mýrza 2015 jyly aqpanda Kremldiń irgesinde qastandyqtan ólgen opozısıalyq saıasatker Borıs Nemsovtyń dosy ári áriptesi bolǵan. Jasóspirim kezinde anasymen Brıtanıada turǵan ol Reseıdiń de, Ulybrıtanıanyń da azamattyǵyn alǵan, áıeli men úsh balasy Vashıngton túbinde turatyndyqtan, ýaqytynyń biraz bóligin sonda ótkizedi. Ákesi – belgili jýrnalıs, úlken Kara-Mýrza.
Oǵan ne boldy?
Reseıdiń birneshe qalasynda saıası jaqtastary arasynda semınarlar men kezdesýler ótkizip júrgen ol 2015 jyldyń mamyrynda densaýlyǵy kúrt nasharlap, Máskeý aýrýhanasyna túsedi. Jedel járdem kóligi ony túrli aýrýhanalarǵa tasyp, dertiniń sebebin anyqtaı almaı dal bolady. Naýqastyń ókpesi, júregi, búıregi, baýyry men ishegi birinen soń biri jumys istemeı qalady. Zaıyby Evgenıanyń aıtýynsha, jansaqtaý bólimine jatqyzylǵan oǵan dárigerler «belgisiz zattan ýlanǵan» degen dıagnoz qoıǵan. Aqyr sońynda esin jıyp, zaqymdanǵan júıkesi birtindep qalpyna kelgen ol birneshe aı Máskeýde, sosyn Vashıngton mańynda em qabyldaıdy. Aýrýhanadan shyqqan soń taıaqqa súıenip júretin bolǵan.
Ony ádeıi ýlaǵan ba?
Onyń ýlanǵan-ýlanǵany áli anyq emes. Ýlandy degenniń ózinde nemen ýlanǵany, ýdyń qalaı berilgeni belgisiz. 2015 jyly Máskeý dárigerleri ony birneshe jyl boıy iship júrgen antıdepressant sıtalopramnan ýlandy degen qorytyndy jasaǵan. Alaıda Kara-Mýrzany qaraǵan dárigerler de, onyń jaqtastary bul boljamǵa kúmándanady, sebebi bul dárini shekten tys kóp ishkenniń ózinde bulaısha esten tandyratyn kúshi joq. Onyń medısınalyq qorytyndylaryn qaraǵan táýelsiz toksıkologtar da bul keseldiń sıtalopramnan kelgenine senbeıdi. Onyń qanyn, shashyn jáne tyrnaq úlgilerin saraptamadan ótkizgen fransýz toksıkologtary da naqty qorytyndy jasaı almady.
Kara-Mýrzanyń ózi áldekimderdiń qasaqana ýlaǵanyna senimdi: «Olar ý berip, óltirgisi kelgen ári bul - saıası belsendiligim úshin jasalǵan qastandyq» dedi ol 2015 jyly jeltoqsanda bergen suhbatynda. Óziniń aıtýynsha, oǵan tek qaýipsizdik organdarynyń ǵana qoly jetetin óte kúrdeli ý berilgen.
Pýtın bılikke kelgeli úkimetti ashyq synap júrgen birneshe saıasatkerge ý berilip, olar aýyr dertke ushyrady, keıbiri qaıtys boldy. Kreml oponentteri «narazylardy ýlap óltiretin sovettik ádis qaıta qoldanyla bastady» deıdi. Reseı bıiligi mundaı aıyptardy joqqa shyǵarady.
Oǵan kim qastandyq jasaýy múmkin?
Memlekettik aqparat quraldarynyń kómegimen opozısıa tuqyrtylyp, qubyjyq etip kórsetilip kelgen Reseıde Kara-Mýrza - belgili tulǵa. Ol Alekseı Navalnyı sıaqty opozısıa kósemi deńgeıinde áıgili bolmaǵanymen, myqty saıası uıymdastyrýshy retinde tanymal.
Ol Reseıdiń joǵary laýazymdy saıası tulǵalaryna qarsy sanksıa salýǵa yqpal etken adam, basqasha aıtqanda AQSH Kongresiniń bedeldi músheleriniń «qulaǵy men kózi». 2012 jyly Reseıdegi adam quqyqtaryn óreskel buzýshylarǵa qarsy qabyldanǵan Magnıtskıı aktisiniń zańǵa aınalýyna Kara-Mýrza kóp úles qosqan. Zań Kremldiń shamyna qatty tıgen. Sonymen birge ol Kremldi madaqtaıtyn telearnalardaǵy «nasıhatshylarǵa» da sanksıa salý máselesin kóterip júr. 2015 jyly jeltoqsanda Azattyqqa bergen suhbatynda naqty qandaı sebeppen ýlanǵanyn bilmeıtinin, biraq Hodorkovskıımen jumys istep, Magnıtskıı aktisin qabyldatýǵa úles qosýy qastandyqqa sebep bolýy múmkin ekenin aıtqan.
Kara-Mýrza ótken aptada ýlaný belgilerimen qaıta aýrýhanaǵa túskende onyń Vashıngtondaǵy elıtamen qanshalyq jaqyn ekeni taǵy belgili boldy. Birneshe bedeldi kongresmen ony qoldap málimdeme jasady.
VIDEO: AQSH senatory Djon Makkeın
Ótken aptada oǵan ne boldy?
Áıeli Evgenıanyń málimetterine qaraǵanda, birneshe apta boıy Reseı qalalaryn aralap, Nemsov týraly derekti fılmdi kópshilikke tanystyrǵan Kara-Mýrza Máskeýde ata-anasynyń úıinde demalyp jatqan. Aqpannyń 2-si kúni ol ýlaný belgilerimen qaıta aýyryp qaldy. Jedel járdem ony eki jyl buryn ózi kelgen aýrýhanaǵa alyp keledi, taǵy ishki organdary birinen soń biri istemeı qalady. Zaıybynyń aıtýynsha, esinen tanyp qalǵan oǵan «belgisiz zattan qatty ýlanǵan» degen dıagnoz qoıǵan. Kara-Mýrzanyń advokaty Vadım Prohorovtyń Facebook-te jazǵan aqparatyna qaraǵanda, ol jansaqtaý apparatyna qosylǵan, jaǵdaıy birqalypty bolǵanymen, aýyrlaý.
Bul oqıǵa Kara-Mýrzany qastandyqpen ýlady dep sanaıtyn jaqyndarynyń kúdigin kúsheıte tústi. Olardyń aıtýynsha, Kara-Mýrzany 2015 jyly qaraǵan Vashıngton dárigerleri onyń jaǵdaıyn nasharlatatyn obektıvti sebepter joq ekenin aıtqan. Onyń ústine, ol eki jyl burynǵy oqıǵadan soń sıtalopramdy da, basqa dárilerdi de ishýin toqtatqan.
Áıeliniń aıtýynsha, Kara-Mýrzanyń qan, shash jáne tyrnaq úlgileri táýelsiz saraptama júrgizý úshin Izraıldegi zerthanaǵa jiberilgen. Advokaty Prohorovtyń aqpannyń 7-si kúni Azattyqqa bergen málimetteri boıynsha, Izraıldegi zertteý nátıjeleri shamamen 20 kúnde daıyn bolady. Alaıda taldaý Kara-Mýrzanyń dertiniń sebepterin tolyq anyqtaıdy degenge kepildik joq. Toksıkologtardyń aıtýynsha, keı ýlardy shash, qan nemese tyrnaq arqyly anyqtaý qıyn.
Reseı quqyq qorǵaýshylary ne istep jatyr?
Reseı tergeýshileri Kara-Mýrza 2015 jyly ýlanǵanda da, bul joly da zaýaldyń neden kelgenin teksergen. Biraq Prohorovtyń aıtýynsha, quqyq qorǵaýshylar bul iske onsha kóp mán bermeıdi. Federaldyq tergeý komıteti isti Máskeýdiń Hamovnıkı aýdandyq bólimshesi tergeýshilerine tapsyrǵan. 2015 jylǵy qańtarda ony dál osy bólimshege jaýap alý úshin shaqyrǵan bolatyn.
Karl Shrektiń maqalasy aǵylshyn tilinen aýdaryldy.
