Ǵalamdyq jeliniń qazirgi kishkentaı qoldanýshylarynyń belsendiligi ata-anany alańdatyp otyr: «Kasperskıı zerthanasy» júrgizgen saýalnamaǵa qaraǵanda, Qazaqstanda ata-analardyń 57%-i balalarynyń ınternetke táýeldi bolýynan qaýiptenedi. Eresekterdiń taǵy osynshasy balalary Jeliden olardyń jasyna saı kelmeıtin aqparatty kóredi dep qorqady. Solaı bola tura, zertteýge qaraǵanda, kópshiligi balalardyń ınternet-qaýipsizdigi máselesine jetkilikti kóńil bólmeıdi, al Qazaqstandaǵy ata-analardyń 18%-i óz balalarynyń Jelidegi is-áreketi jaıly eshteńe bilmeıdi.
Internette kishkentaı qoldanýshylardy kóptegen qaýip-qater torýyldap júredi: balalar +18 kontentpen kezdeısoq nemese ádeıi jolyǵysýy múmkin, bul jerde áńgime pornografıalyq paraqshalar týraly ǵana emes, narkotıkter men sýısıd, zorlyq-zombylyq kórinisteri men qaýipti hobbı týraly da bolyp otyr. Áleýmettik jelilerde jasóspirimder beıtanys adamdarmen jıi sóılesedi: munyń ózi olarǵa qaýip tóndiredi: monıtordyń ar jaǵynda otyryp alyp, balamen onyń qurdasy retinde tanysatyn adamnyń kim ekeni beımálim. Oıynqumarlyq, fıshıng, zıandy baǵdarlamalar sıaqty eresekterge tán, degenmen balalar úshin de ózekti keń taraǵan qaýip-qaterlerdi de umytpaǵan abzal.
«Kasperskıı zerthanasy» sarapshylary Qazaqstandaǵy jas ınternet-qoldanýshylar qyzyǵatyn jaıttardy zertteı otyryp, olardyń ınternet-belsendiliginiń 77%-i qarym-qatynas quraldaryna, ıaǵnı kóp jaǵdaıda áleýmettik jelilerge qatysty ekenin anyqtady**. Qazaqstandaǵy nómiri birinshi áleýmettik jeli – «VKontakte» (oǵan barlyq osyndaı saıtqa kirý kóleminiń 65%-i tıesili). Salystyrar bolsaq, «Odnoklassnıkıge» áleýmettik jelilerge qosylýdyń jalpy kóleminiń 25%-i, Facebook-ke tek 6%-i tıesili. Áralýan qaýip-qaterdiń kóp bóligi osy áleýmettik jelilerde shoǵyrlanǵan. Balalar úshin eń keń taraǵan ári jyldam kúsheıip kele jatqan qaýiptiń biri – «VKontakte» jelisindegi narkotıkter, alkogól, qatigezdik, anoreksıa, porno, sýısıd, qarý-jaraq jáne «vpıskalar» - keı jaǵdaılarda kez kelgen adam qatysýy múmkin úı keshteri jaıly aqparattary bar toptar.
«Áleýmettik jelilerdiń balalar úshin baryp turǵan jamandyq emes ekeni sózsiz.
Kerisinshe,bul – olardyń óz qurdastarymen qarym-qatynasy men ózara árekettesýiniń tabıǵı jalǵasy jáne álemdi tanýynyń erekshe ádisi. Biraq ómirlik tájirıbesiniń joqtyǵynan balalar áleýmettik jelilerdegi áreketiniń keleńsiz saldary bolýy múmkin ekenin uǵyna bermeıdi. Bul jaıt balanyń psıhologıalyq jaılylyǵyna jáne tán qaýipsizdigine nuqsan keltirýi múmkin, - deıdi «Kasperskıı zerthanasynyń» balalardyń ınternet-qaýipsizdigi jónindegi sarapshysy Dará Loseva. – Ata-analardyń negizgi mindeti
– balaǵa áleýmettik jeliler arqyly kimmen sóılesýge bolatynyn, kimmen sóılesý óte qaýipti ekenin úıretý. Bul oraıda Kaspersky Safe Kids sıaqty arnaıy baǵdarlamalar sıfrlyq álemdegi balalar úshin saqtandyrýdyń ózindik bir túri bolyp qana qoımaı, eresekterge naǵyz qaýip-qaterdi der kezinde baıqaýǵa da kómektesedi».
«Men «Sınıı kıt» jáne basqa da toptar paıda bolǵanda ınternet-qaýipsizdik týraly oılana bastadym. Eń aldymen úlken ulymmen sóılestim. Bul jaıynda balalar 9-10 jasqa kelgende áńgimelesýge bolady dep oılaımyn. Balanyń áleýmettik jelide otyrý ýaqytyn shekteýge bolady dep esepteımin, toptardyń qandaı bolatynyn, neni qaraýǵa bolmaıtynyn, qandaı siltemelerdi múldem ashpaǵan durys ekenin túsindirý qajet. Jelide balanyń áreketin baqylaǵan durys, biraq baıyppen. Sondyqtan balanyń qandaı saıttarǵa qashan kirgenin bilýge múmkindik beretin baǵdarlamany qoldanǵan óte tıimdi, ony taldap, qandaı da bir áreketterdi qolǵa alýǵa bolady», - deıdi «Kasperskıı zerthanasynyń» jas ınternet-qoldanýshylardy qorǵaý talpynysyn qoldaıtyn belgili jýrnalıs, qoǵam qaıratkeri Janna Ahmetova.
