ەكونوميست ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ ەلىمىزدىڭ «جەر كودەكسىنە» وزگەرىس ەنگىزۋ كەرەك دەپ سانايدى. ول بۇل تۋرالى «اق جايىق» باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتقان.

جەر ساتۋ تۋرالى اڭگىمە شىققالى ەل ىشىندەگى نارازىلىق كوڭىل-كۇي ودان ءارى ءورشي ءتۇستى. جەكسەنبى كۇنى اتىراۋ قالاسىندا وسى باستاماعا قارسىلىق بىلدىرگەن مىڭداعان ادام الاڭعا شىقتى. ەكونوميستىڭ وزگەرىس ەنگىزۋ كەرەك دەپ وتىرعانى، جەر زاڭىنداعى 24-باپتىڭ 1-تارماعىنا قاتىستى اڭگىمە. وندا «شەتەلدىكتەر، ازاماتتىعى جوق تۇلعالار، شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالار، سونىمەن قاتار، جارعىلىق قورىنداعى شەتەلدىكتەردىڭ، ازاماتتىعى جوق تۇلعالاردىڭ، شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالاردىڭ ۇلەسى ەلۋ پايىزدان اساتىن زاڭدى تۇلعالار اۋىلشارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچەسكەلەرىن تەك جيىرما بەس جىل مەرزىمگە جالعا الۋ تۇرىندەگى جەردى ۋاقىتشا پايدالانۋ قۇقىعىن يەلەنەدى» دەپ جازىلعان. ەكونوميستىڭ ويىنشا وسى باپ وزگەرتىلمەسە، كەلەشەكتە جەرگە قاتىستى ۇلكەن پروبلەمالار تۋعىزۋى مۇمكىن ەكەن.

-«جەر كودەكسى» وزگەرتىلۋى كەرەك دەپ سانايمىن. اتاپ ايتقاندا، وعان جەردى شەتەلدىكتەرگە، ازاماتتىعى جوق تۇلعالارعا، قۇرامىندا شەتەلدىك قۇرىلتايشىلارى بار زاڭدى تۇلعالارعا ساتۋعا تىكەلەي تىيىم سالاتىن تارماق ەنگىزۋ قاجەت. ءقازىر ونداي تارماق جوق. تەك قازاقستانمەن ورتاق شەكاراسى جوق ەلدەردىڭ ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇلعالارىنا عانا جەردى جالعا الۋعا رۇقسات بەرىلسىن. سونىمەن قاتار، جالعا الۋشى جەر ۋچاسكەسىن ءۇش جىل نەمەسە ودان دا كوپ ۋاقىت ىشىندە پايدالانباسا، جالعا بەرۋدى توقتاتۋ تۋرالى نورما ەنگىزۋ قاجەت.

ء-سىز سوندا «جەر كودەكسىندەگى» ناقتى ءبىر باپ بويىنشا ايتىپ وتىرسىز عوي؟

ء-يا. اڭگىمە 24-باپ تۋرالى بولىپ وتىر. ءبىراق، جاڭاعى تالاپتاردى ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ جەر ۋچاسكەلەرىنە يەلىك ەتۋىن رەتتەيتىن 23-باپقا دا تاراتۋعا بولادى. ارينە، بۇل بۇرىن بەكىتىلگەن كەلىسىمشارتتارعا قاتىستى بولماۋى ءتيىس. ولار بويىنشا جەكە-جەكە، مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن ەسكەرە وتىرىپ، شەشىم قابىلدانىلۋى ءتيىس.

-كەيبىر ەكونوميستەر مەن ساياساتتانۋشىلار جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋ ەلدىڭ اۋىلشارۋاشىلىعىن الدىڭعى قاتارعا شىعارار ەدى دەپ سەندىرۋدە. وسىعان بايلانىستى ءسىز نە ويلايسىز؟

-جالعا بەرۋگە بولادى دەپ سانايمىن. تەك، قايتالاپ ايتامىن: ءقازىر كوپشىلىك نارازىلىق بىلدىرۋگە سەبەپ بولىپ وتىرعان ساياسي قاتەرلەردى ازايتۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىمەن ورتاق شەكاراسى جوق ەلدەردىڭ ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇلعالارىنا عانا بەرۋ كەرەك. ودان كەيىن، جەردى جالعا الۋ ينۆەستورلار ءۇشىن قانداي دا ءبىر پايدا اكەلە قويادى دەپ ويلامايمىن. ويتكەنى، ولاردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن پروبلەمالار – جەمقورلىق، قاعازباستىلىق، اۋىلشارۋاشىلىعى كومپانيالارىن قولداۋدىڭ كەمشىلىكتەرى، توزعان نەمەسە مۇلدەم جوق ينفراقۇرىلىم، كادر تاپشىلىعى سىندى كەدەرگىلەر ءبارىبىر ساقتالىپ وتىر. ءبىرىنشى وسى ماسەلەلەردى شەشۋ كەرەك، ايتپەسە، مۇنىمىز اتتى اربانىڭ ارتىنا جەككەندەي ءىس بولادى.

ازىرلەگەن: دارحان مۇقانتەگى