جەر ماسەلەسى ەشبىر تالقىلاۋعا جاتپايتىن تاقىرىپ بولسا دا، ۇكىمەت ءۇيتىپ-بۇيتىپ كوميسسيا قۇرىپ، ەل ارالاپ ۋاقىت وتكىزىپ جاتىر عوي. عالامتوردى اقتارساڭ «س 1 يۋليا ۆ كازاحستانە ستارتۋەت پروداجا زەملي، چتو نۋجنو دەلات؟» دەگەندەيىن ماقالالار ءسۇيىنشى سۇراپ شىعادى.
«پايداڭ دا، زيانىڭ دا تيمەسىن» دەگەن دە بار ەدى. زيالىلارعا نە جوق؟ ونسىز دا ولارعا حالىقتىڭ وكپەسى قارا قازانداي، جەر كوميسسياسىنا كىرىپ اپ، قويىندارىنان ءبوزى اعىپ وتىرىستارى سول، ءىلىپ الار ءسوزى جوق.
جەردى شەتەلدىكتەر تۇرماق، ءوز ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنا جەكە مەنشىككە ساتۋعا بولمايدى. جالعا بەرۋ جاعىن دا ويلانىپ كورۋ كەرەك. ءقازىردىڭ وزىندە نە ەگىستىككە، نە جايىلىمعا جەر جەتپەيدى، تالاس تۋدىرىپ جاتىر. شارۋا قوجالىقتارىنا تەگىن بەردى دەگەنشە، قىپ-قىزىل داۋعا قالدى دەگەن ءسوز. سوناۋ كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە ۇجىمشار بوپ ۇلەستەرىنە جەر الىپ قالعان قازىرگى قوجالىقتار بىر-بىرىمەن تارتىسىپ، سوتتاسىپ ءجۇر ەمەس پە.
جەردى جالعا جەكە دارا ءوتىنىش بىلدىرگەن ادامدارعا عانا ولشەپ قانا بەرۋگە بولادى. جەر دەگەن حالىقتىڭ بارىنە قول جەتىمدى بولعانى ءلازىم. تۇرمىسىن تۇزەپ، ەڭسەسىن تىكتەپ العانشا، ياكي بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە دەيىن جالعا الىپ، كەرى قايتارىپ، كاسىپ ەتسە دە ەكى جاققا دا ءتيىمدى بولار. ەسەسىنە بيۋدجەتكە جالعا العان اقىسىنان بولەك، سالىق تا تۇراقتى ءتۇسىپ تۇرادى.
قازاقتى قازاققا قۇل قىلماق «پاسىق» پيعىل بولماسا ەكەن. قالتالىسى ساتىپ الىپ، اقشاسى جوعى جەرسىز قالىپ، قازىرگىدەن بەتەر الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك تۋدىرىپ نە كەرەك. اتا-بابالارىمىز جەردى مەنشىكتەسە مەنشىكتەگەن شىعار. باي-كەدەي بوپ ءبولىنىپ، جەكە-جەكە حاندىق قۇرىپ ءومىر سۇرگەندىكتەن ەمەس پە، كورىنگەن بورىگە تالانعانى. ءۇش ءجۇزدىڭ باسى، جەردىڭ بۇتىندىگى ءۇشىن بىرىككەن بولار. «بولىنگەندى ءبورى جەيدى» دەپ ءوتتى عوي. ونىڭ ۇستىنە ول كەزدەگى حالىقتىڭ سانىنان بۇگىنگى جۇرتتىڭ قاراسى قالىڭ. جىلدان-جىلعا ۇرپاق كوبەيىپ كەلەدى. ولارعا «ۇلتاراقتاي» جەر بۇيىرماسا، الەمدە توعىزىنشى ورىندى يەمدەنگەنىمىزدەن نە قايىر.
شەتەلدىكتەرگە تالاي جەر استى بايلىعىن «تارتۋ» ەتكەنىمىز ازداي، جەتپەگەنى جەردى جالعا بەرۋ ەدى. بولمايدى. بولمايدى.
«جەر استىنان جىك شىقتى…» دەۋشى ەدى. اكىمدەرگە قاشان جەر سۇراپ بارساڭ دا «جوقتان» باسقا جاۋاپ قايتارمايتىن. جوق جەردەن ميلليونداعان گەكتارلار قايدان شىعا كەلدى ەكەن، ەندى. قايدا كەتكەن دەسەك، سەگىز دە، سەكسەن دە، سەگىز ءجۇز دە، سەگىز مىڭ دا ەمەس، 80 مىڭ گەكتارلاپ كۋلاگين سىقىلدى پىسىقايلار يەمدەنىپ العان ەكەن عوي. وسىنىڭ ءوزى «پروستوي پريمەر» تۇسىنگىسى كەلگەنگە.
حالىق جەردى شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋدىڭ پايداسىن تۇسىنبەيتىندەي «توپاس» بولسا دا، جيىرما بەس جىلدان بەرى ءبىزدىڭ اقىلدى ۇكىمەت نە ءبىتىردى، اۋىلشارۋاشىلىعىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتپەي دەيمىز دە. بۇقارا زەينەتاقى قورىنداعى اقشاسىن بەردى، سالىقتىڭ قيسىنسىز تۇرلەرىن كوبەيتسە دە كوندى. ەندى، جەرگە «ءقاۋىپ تونگەندە»، قۋراي باسپاق تۇرماق، قۋارىپ قالسا دا قولدان بەرمەسىن دالەلدەدى عوي. داۋرىقتىرىپ نە كەرەك!
ءمولدىر نۇرمان
