تەولوگ-عالىم دوساي كەنجەتايدىڭ «شىمكەنت سالافيتتەردىڭ ورداسىنا اينالدى» دەپ اشىنعاننان اششى شىققان داۋسى دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىم وكىلدەرىنەن بۇرىن وسى سالاعا جاۋاپتى شەندىلەرگە اۋىر تيگەنگە ۇقسايدى. كەي اقپارات قۇرالدارى عالىمنىڭ «شىمكەنتتە 15-20 مىڭ سالافيت بار» دەگەن عىلىمي بولجامىنا جاۋاپ جازىپتى.

قازاقستاندا سالافيتتەر كوبىرەك قايدا ورنالاسقان دەگەندە، ماماندار كوبىنە-كوپ اقتوبەنى، اتىراۋدى، ورالدى، ساتبايەۆ قالالارىن كورسەتەدى. شىنىندا دا اتالمىش وڭىرلەردە جالپى حالىققا شاققاندا سالافيلەردىڭ شوعىرى باسىم. مەشىتتەگى بەس ۋاقىت قۇلشىلىق جاساۋعا كەلگەن جاماعاتتىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعىن ساقالدىلار مەن كەلتە بالاقتار قۇرايدى. وندا قولىن كىندىگىنە ەمەس، كوكىرەگىنە بايلاعان كوكىرەك نامازحاندار جەتەرلىك. يمام «فاتيحا» سۇرەسىن وقىپ بولعان سوڭ «ءاۋمين» دەپ داۋسىن كوپە-كورىنەۋ زورايتاتىندار از ەمەس.

دوساي كەنجەتايدىڭ سىن ساداعىنا ىلىككەن وقو – ەلىمىزدەگى حالىق ەڭ تىعىز ورنالاسقان ءوڭىر. ءارى مەملەكەت قۇرۋشى قازاق ۇلتىنىڭ سانى دا باسىم. يسلام ءدىنىن ۇستانۋشىلار، ونىڭ ىشىندە وزگە وبلىستارمەن سالىستىرعاندا نامازحاندارى وتە كوپ. قازاقستاندا 2500-دەن استام مەشىت بولسا، سونىڭ ۇشتەن ءبىرى وسى وبلىسقا ءتان. قولدا بار دەرەكتەرگە قاراعاندا 750-دەي مەشىت، قوعامدىق ورىنداردا 50-دەي نامازحاناسى بار. ءبىر سوزبەن ايتقاندا وقو-سى مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ باسىمدىعىمەن ەرەكشەلەنەدى.

دوساي كەنجەتايدىڭ «شىمكەنتتە 15-20 مىڭ سالافيت بار» دەپ شامالاپ ايتقان بولجامىنىڭ جانى بار. نەگە دەسەڭىز، وڭىردە ءبىر ۋاقىتتا 1000 نامازحان سياتىن 100-گە جۋىق مەشىت بار.  سول شامادا ءبىر ۋاقىتتا 500 نامازحان سياتىن تاعى دا 100-گە جۋىق مەشىت ورىن تەپكەن. ال، سالافيلەر كوبىنەسە قاراقۇرىم نامازحان جينالاتىن مەشىتتەردە توبە كورسەتەدى. ونىڭ ءبىر سەبەبى، ولار ءسالت-داستۇردى بەرىك ۇستايتىن اۋىلدىق مەشىتتەرگە كەلسە، اقساقالداردىڭ باسىنا اڭگىرتاياق ويناتۋىنان ۇركەكتەيدى.

سالافيلەر وقو-عى ۇلكەن مەشىتتەردەگى جاماعاتتىڭ كەمىندە 10 پايىزىن قۇرايدى. سوندا 1000 نامازحان سياتىن 100 مەشىتتىڭ 10 پايىزىن شوتقا سالساق، وڭىردە 10.000 سالافيت بار بولىپ شىعادى. ال، 500 نامازحاندىق مەشىتتەردىڭ 10 پايىزىن ەسەپكە الساق، الدىڭعى 10.000-عا تاعى 5000 سالافيت قوسىلادى. سايىپ كەلگەندە، وڭىردە جاي قاراپايىم ەسەپكە سالعاننىڭ وزىندە 15.000 سالافيت  بار بولىپ شىعادى.

وڭتۇسىكتە ءۇش ميلليوننان استام حالىق ءومىر سۇرەدى. وسىدان دا سالافيتتەر كوپ دەپ ايتىلاتىن وزگە وڭىرلەرگە قاراعاندا، ولاردىڭ شىمكەنتتەگى وردالارى ەلەنبەي قالۋدا. ايتايىن دەگەنىمىز بۇل ەمەس. ءبىز نەگە شىندىقتىڭ بەتىنە تۋرا قاراۋعا قورقامىز. تاريحشىلار كۇنى كەشە قاراسىن باتىرعان كسرو-نى جالعان ەسەپتەردىڭ كەسىرىنەن قۇلاعانىن ايتىپ ءجۇر. ءبىز دە ءوز وتىرىگىمىزگە ءوزىمىز سەنىپ، ەرتەڭ سودان وپىق جەپ قالىپ جۇرمەيمىز بە؟   

سالاۋات كەرتايەۆ