مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان لايىقتى باعاسىن الدى
الماتى وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن بارعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جاڭادان سالىنعان «جاستار» ساياباعىنىڭ تورىندە جۇرتشىلىق الدىندا، جۋرناليستەرگە بەرگەن جەدەل سۇحباتى بارىسىندا وبلىستىڭ ءدال قازىرگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جوعارى باعا بەردى، - دەپ جازادى Qamshy.kz aikyn.kz - كە سىلتەمە جاساپ.
بۇدان بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ الماتى وبلى­سىنا جاساعان جۇمىس ساپارى تالدىقورعان قالاسىنىڭ اۋەجايىن جاڭارتۋ جۇمىس­تارىمەن تانىسۋدان باستالعانىن ايتقان ەدىك. وسى تانىسۋ كەزىندە وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ بيىل ۇشۋ-قونۋ جولا­عىنا، جولاۋشىلار الاڭىنا، اۋەجاي ماڭىنداعى الاڭقايعا كۇردەلى جوندەۋ ءجۇر­گىزىلىپ، جاڭا اەروناۆيگاسيالىق كە­شەن پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن باياندادى. 
اۋەجايدان سوڭ بىردەن قانت قىزىل­شاسى القابىنا بارعان مەملەكەت باس­شىسى وسىندا وبلىستىڭ «مەن» دەگەن مىقتى اگرارشىلارىمەن جۇزدەسىپ، ءوڭىر­دەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بۇگىنگى بيىگى مەن بولاشاق مۇمكىندىكتەرىن سارالادى. ەسكەلدى اۋدانىنداعى ەڭسەلى شارۋا­شى­لىقتاردىڭ ءبىرى – «نام گ.ن» شارۋا قوجا­لىعىنىڭ تىرلىگىمەن تانىستى. 
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى شارۋا قوجالىعى القاپتارىنداعى جەمىستى جۇمىستىڭ ءنا­تيجەسىن كوردى. گەرمان نام ءوزىنىڭ جە­تىستىكتەرى جايلى باياندادى. زاماناۋي تەح­نيكا، ساپاسى جوعارى تۇقىم، يننوۆا­سيالىق تاسىلدەر سالانى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋگە جول اشىپ، ونىمدىلىكتى بارىنشا ارتتىرىپتى. وتكەن جىلى شارۋا قوجالىعى قانت قىزىلشاسىنىڭ ءار گەكتارىنان ورتاشا العاندا 350 سەنت­نەر-­ دەن ءونىم جيناپتى. مايبۇرشاقتىڭ دا پايداسى بارشىلىق ەكەنى وسى جۇزدەسۋدە بەلگىلى بولدى. 
وبلىس اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاۋاپتى ورىنباسارى سەرىكجان بەسكەمپىروۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىلعى قانت قىزىلشاسىنىڭ جاعدايى جاقسى. جە­كەلەگەن ءتاتتى ءتۇبىردىڭ سالماعى 6،5 - 7 كەلى بولاتىنى الداعى جيىن-تەرىم ناۋقانىنا ارتىلعان ءۇمىتتى ەسەلەپ وتىرعان كورىنەدى. بيىل دا گەكتار بەرەكەلىگى 350 سەنتنەردەن تومەندەمەۋگە ءتيىستى. بىلتىر «كوكسۋ» قانت زاۋىتى ىسكە قوسىلىپ، ناۋقاندىق جۇمىس اياقتالعان سوڭ كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ، قايتا جاراقتاندىرىلىپتى. بيىل «اقسۋ» قانت زاۋىتىنا قاتىستى جىلدار بويى قوردالانىپ قالعان كۇردەلى ماسەلەنىڭ كۇرمەۋى تارقاتىلىپ، قازىرگى كەزدە مۇندا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. 
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مايبۇرشاق پەن قانت قىزىلشاسى ەگىستىكتەرىنىڭ جاع­دايىنا كوڭىلى تولعانىن بايقاتتى. ءوڭىر­دەگى باستى جاڭالىق – وبلىستىڭ ەلەكترون­دى جەر كارتاسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ەلەكتروندى جەر كارتاسىنىڭ كومەگىمەن كەز كەلگەن قازاقستاندىق ءوزى تۇرىپ جاتقان ايماقتاعى جەر يگەرۋ جاعدايىمەن تانىسا الادى. بۇل ءوز كەزەگىندە شارۋا قوجالىق­تارىنا وزدەرىنە تيەسىلى جەر تەلىمدەرىنىڭ تيىمدىلىكپەن يگەرىلۋىن نازاردا ۇستاپ وتىرۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەت باسشىسىنا ينتەربەلسەندى كارتانىڭ جۇمىسى كورسەتىلدى. كارتا ارقىلى تالعار، ەسكەلدى، اقسۋ اۋداندارىندا جەردى ماقساتتى پايدالانۋ بويىنشا جۇكتەلگەن تاپسىرماسىنىڭ قالاي ورىندالىپ جات­قانىن سول جەردە تۇرىپ كورگەن ەلباسى: «وزدەرىنە تيەسىلى جەرلەردە جۇمىس ءجۇر­گىزبەي، بوس قويعاندار ول جەرلەردى قاي­تارسىن. مەن باس پروكۋراتۋراعا وسى ماسەلەگە قاتىستى تاپسىرما بەرگەنمىن. جەر جۇمىس ىستەۋى، ەلگە پايدا اكەلۋى ءتيىس. جەر ءوزىنىڭ ارناۋلى ماقساتىنا پايدا­لانىلۋى كەرەك. ءبىز مۇنى قاتاڭ نازاردا ۇستايتىن بولامىز» دەدى. 
 بۇدان كەيىن ەلباسى «تەكەلى تاۋ-كەن ءوندىرىسى» كەشەنىندە بولىپ، مونوقالاداعى ءوندىرىستىڭ ۋاقىت كوشىنەن قالىسپاۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ وتىرعان كاسىپورىن جۇمىسىمەن تانىستى.
يننوۆاسيالىق تەحنولوگيا بويىنشا تەمىر كەنىنەن جىلىنا 400 مىڭ توننا شويىن بالقىتۋدى كوزدەپ وتىرعان كە­شەندى ءىرى جوبا «تەكەلى قالاسىن دامى­تۋ­دىڭ 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان جوس­پارى» مەن «قازاقستاندى دامىتۋدىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان يندۋس­تريالىق-يننوۆاسيالىق باعدارلاماسى» اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبانى ورىن­داۋعا بەس جۇزگە جۋىق ادام جۇمىل­دىرىلعان. كەشەن تولىق ىسكە قوسىلعان­نان كەيىن تاعى دا وسىنشاما ادام ەڭ­بەكپەن قامتىلماق. بۇل ءوز كەزەگىندە تەكەلى قالا­سىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋىنا وڭ ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. قازىرگى كەزدە مۇندا بايىتۋ فابريكاسىنىڭ بۇرىنعى باسقارماسىن Bapy Steel ج ش س كەڭسەسىنە ارناپ قايتا جوندەۋدىڭ سىرتقى جۇمىستارى، جاتاقحاناسى مەن اسحاناسى بار تۇرعىن جاي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى اياق­تالىپتى. سونىمەن بىرگە، كاسىپورىن جۇ­مىسشىلارىنا ارنالعان ەكىنشى تۇرمىس­تىق كەشەن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. جوبا باستاماشىلارىنىڭ ەلباسىنا ايتقانىنا قاراعاندا، ءبىرىنشى كەزەكتە بايىتۋ كومبيناتى مەن №1 دومنا پەشى ىسكە قوسىلادى.
يننوۆاسيالىق جوبانىڭ قۇنى – 8،2 ميلليارد تەڭگە جانە ونىڭ باسىم بولىگى يگەرىلىپ، قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى مەن جابدىقتار الۋعا جۇمسالىپتى.
تالدىقورعان قالاسىنىڭ بۇگىنگى كوركى سىرتتان كەلگەندەردى عانا ەمەس، وسىنداعى تۇر­عىلىقتى جۇرتتىڭ بىرىنە اينالعان ءبىز­ءدى دە تاڭعالدىرادى. وبلىس ورتالى­عى­نىڭ وركەندەۋى مەن وزگەرۋىنە كوپ كۇش جۇم­سالۋدا. بيىلدىڭ وزىندە جۇرت نازارىن اۋ­داراتىن، كوپشىلىككە قىزمەت ەتەتىن ءبىر­نەشە كەرەمەت نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. سولاردىڭ ءبىرى – ەلباسىنىڭ ەل دەنساۋ­لى­­عىن تۇراقتى نا­زاردا ۇستاپ، قاداعالاۋدى قام­تاماسىز ەتۋگە قاتىستى جۇكتەگەن تاپ­سىر­ماسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ كورىنىسى بو­لىپ سانالاتىن قالالىق كوپسالالى اۋرۋ­حانا. 
300 ادامعا لايىقتالىپ سالىنعان مە­ديسينالىق مەكەمە ستاسيونارلىق، ستاسيو­ناردى الماستىراتىن جوعارى ما­ماندان­دى­رىلعان مەديسينالىق كومەك كورسەتەدى. زامان تالابىنا تولىق جاۋاپ بە­رە الاتىن، سوڭعى ۇلگىدەگى جاڭا مە­ديسي­نالىق قۇرىل­عى­لارمەن تولىق جابدىق­تال­عان. ماماندار دا ىرىكتەۋدەن ءوتىپ، ءوز­دە­ءرىنىڭ بىلىمدىلىكتەرى مەن بىلىكتىلىكتەرىن ءدا­لەلدەي بىلگەن جاندار. قۇرىلىسىنا 9 371،0 ميلليون تەڭگە جۇمسال­عان كوپ­سالالى اۋرۋحاناعا قۇنى 4 094،0 ميل­ليون تەڭگە تۇرا­تىن زاماناۋي مەديسينالىق جاب­­دىق­تار الىنىپتى. بارلىعى 676 ادامدى جۇ­مىس­پەن قامتىپ وتىرعان اۋرۋحانادا 143 دارىگەر جۇمىس ىستەيدى. جالپى الاڭى 33 885،6 شارشى مەتردى قۇرايتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىندە تەراپيا، حيرۋرگيا، پولي-جارا­قات، قالپىنا كەلتىرۋ ورتو­حيرۋر­گياسى، نەي­رو­حيرۋرگيا، مينيين­ۆازيۆ­ءتى حيرۋرگيا، وتو­رينولارينگولوگيا جانە جاق-بەت حيرۋر­­گياسى، ۋرولوگيا، وف­تا­لمولوگيا ءبولىم­شەلەرى جۇ­مىس ىستەي­ءدى. ودان بولەك، ماگ­نيتتىك-رەزو­نانس­تىق تو­­­موگراف، ەكسي­مەر­لىك لازەر، بارو­كامەرا، ەندوۆيدەوحيرۋر­گيا­لىق قۇرىلعى جانە تاعى باسقا دا جاڭا تەح­نو­لوگيالار بار.
ەلباسى جاڭادان اشىلعان وقۋشىلار سا­رايىندا بولىپ، 1800 بالاعا ارنالعان ونەر-بىلىم ورتالىعىنىڭ كابينەتتەرىن ارا­لاپ كوردى. گالەرەياعا قويىلعان بالالار قو­لىمەن سالىنعان تۋىندىلارعا ەرەكشە نا­زار اۋداردى. وقۋشىلار سارايىندا 52 ءۇيىر­مە جۇمىس ىستەيدى. قىرىق جىلدىق تا­­ريحى بار «سول­نىشكو» حورەوگرافيالىق بي ءانسامبلى دە وسىندا ورنالاسقان. 
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بي ۇيىرمەسىندەگى با­­­لا­لاردىڭ ونەرىن تاماشالاپ، «قاما­جاي­دى» مىڭ بۇرالا بيلەگەن جاس ونەرپاز­دار­­دىڭ ونەرىنە ءسۇيسىندى. بۇدان سوڭ دوم­بى­را­­شىلار ۇيىرمەسىنە باس سۇعىپ، قۇر­­­­­مانعازىنىڭ كۇيى «بالبىراۋىندى» كۇم­بىرلەتە ويناعان جەت­كىنشەكتەرگە ريزا­شىلىعىن ءبىلدىردى. 
وقۋشىلار سارايىندا ءبىلىم الىپ، ونەر ءۇي­رەنىپ جۇرگەن بالالارمەن جانە ولار­دىڭ اتا-انالارىمەن كەزدەسۋ با­رى­سىندا اتا-انالار ەلباسىنا بالالارىنىڭ جان-جاقتى دامۋىنا جاعداي جاساعاندىعى ءۇشىن زور العىس­تارىن جەتكىزسە، مەملەكەت باسشىسى ءوز كەزە­گىندە وقۋشىلار سارايى­نا جاڭا ءارى جاي­لى اۆتوبۋس تارتۋ ەتتى.
تالدىقورعان قالاسىنداعى جاستارعا قىز­مەت كورسەتۋ ورتالىعىنداعى جەتىسۋ ءوڭى­ءرى جاستارىنىڭ كوشباسشىلارىمەن بول­عان كەلەلى كەزدەسۋ، كوشەلى سۇحبات ءوزىن­دىك تاعى­لىمىمەن ەرەكشەلەندى. 
جۇمىسقا كىرىسكەنىنە ەكى ايدان ەندى اس­قان ورتالىققا وسى ۋاقىت ىشىندە 10 مىڭ ادام ءارتۇرلى ماسەلەمەن باس سۇعىپتى. ولار­دىڭ كوبى جۇمىس، ءبىلىم الۋ بارىسىندا كومەك-كەڭەس سۇراعان كورىنەدى. كەلۋشى­لەر­گە «سەر­ءپىن» باعدارلاماسى بويىنشا وقۋ­عا تۇسۋگە بەرىل­گەن كەڭەس ناتيجەسىندە 54 جاس ۇلكەن ءومىر­­لەرىندەگى العاشقى اسۋ­دان سۇرىنبەي ءوت­كەن. ورتالىق ماماندارى ەڭبەككە قۇل­شىن­عاندارىمەن، سول ىن­تا­لارىن جۇزەگە اسىرا ال­ماي جۇرگەن وتىزدان استام جاس بۋىنعا جۇ­مىس تاۋىپ بەرگەن. 
جاستارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىن­داعى ينتەرنەت-كىتاپحاناعا كىرگەن ەلباسى كوم­پيۋتەر ۇستەلىنە وتىرىپ، مونيتور ار­قىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونس­تي­تۋسياسىن وقۋدىڭ ءادىس-تاسىلىن باعام­دادى. كەلۋشى جاس­تاردىڭ، اسىرەسە قانداي ماسەلە جايلى اقپارات ىزدەيتىندىگىنە قى­زىعۋشىلىق تانىتتى. 
پرەزيدەنت جاستار ورتالىعىنداعى ءۇل­كەن زالعا قويىلعان وبلىس ورتالىعىنىڭ بولا­شاق­قا باعىتتالعان دامۋ، ءوسۋ جوبا­سى­مەن تا­نىس­تى. قالانىڭ الداعى كەزدە سا­لىناتىن قۇرىلىستارىن ومىردەگىدەي ەتىپ بەينەلەيتىن ۇلگىگە ۇڭىلە قاراعان مەم­لەكەت باسشىسى قا­سىندا تۇرعان وب­لىس اكىمى اماندىق باتالوۆ پەن قالا باس­شىسى باعدات قاراسايەۆقا ءبىر­قاتار جو­بالاردى قايتا پىسىقتاۋ مەن قاراۋ ءجو­نىندە ەسكەرتپەلەر ايتىپ، تاپسىرمالار بەر­ءدى. ءبىرىنشى كەزەكتى ساپا مەن جەر ءسىل­كى­نىسىنە توزىمدىلىككە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. تۇرعىن ۇيلەر سالۋمەن قاتار، وندا تۇراتىن حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن با­قىلايتىن مەديسينا مەكەمەلەرىنىڭ، بال­دىرعاندارعا قاجەتتى بالاباق­شا­لاردىڭ، وقۋشىلارعا كەرەكتى مەكتەپتەردىڭ، ءما­دە­ني ورىنداردىڭ، حالىققا قىزمەت كور­سە­تە­ءتىن الەۋمەتتىك جانە ساۋدا-ساتتىق نى­سان­دا­رى­نىڭ تۇرعىزىلۋىن ۇمىتپاۋدى ەسكەرتى. 
مەملەكەت باسشىسى جەتىسۋ جەرىندەگى سا­پارىنىڭ سوڭعى نۇكتەسىن بيىل عانا ەل يگىلىگىنە تاپسىرىلعان «جاستار» سايابا­عىندا قويدى. الدىمەن ساياباققا كىرەبەرىس ۇلكەن قاقپادان ەنگەندە الدىڭىزدان شى­عاتىن ساز­دى سۋبۇرقاقتىڭ جانىندا قا­لانىڭ بەلسەندى اقساقالدارىمەن، زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن جۇزدەستى. كورگەنى كوپ ۇلكەندەر مەملەكەت باسشىسىنا وڭىرىمىزدە كەيىنگى جىلدارى جاعىمدى جاڭا­لىق­تاردىڭ كوپ ەكەندىگىن، اۋىل شارۋا­شى­لى­عى العا باسىپ، ونەركاسىپتە ورلەۋ باي­­­قالعانىن ايتا كەلە، باسقانى ايت­پا­عان­دا، قالامىزدا مادەني-كوپشىلىك شارا­لاردى ۇيىمداستىراتىن ورىنداردىڭ كوپتەپ سالىنىپ، جۇرتتىڭ ىقىلاسىنا ءبو­لەنىپ جاتقانىن جەتكىزدى. 
سايالى ساياباقتاعى سىندارلى جۇمىس­تار ەل­باسىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. دالا­لىق ساح­نا­دا كورىنىس بەرگەن قالا كۇنىنە وراي ۇيىم­داس­تىرىلاتىن مادەني شارا­نىڭ دايىن­دى­عىنا دا ۋاقىت ءبولىپ، جەتىسۋ­لىق ونەر­­پازداردىڭ ونەرىنە ءتانتى بولدى. 
مەملەكەت باسشىسى ساپار سوڭىندا جۋر­­ناليستەرمەن جولىعۋعا دا ۋاقىت تاۋىپ، كور­گەن-بىلگەندەرىن، ەكشەپ-تۇي­گەن­دەرىن ورتاعا سال­دى. 
– الماتى وبلىسىنىڭ، تالدىقورعان قا­­لا­سىنىڭ ەشكىمدە جوق وزگەشەلىگى مەن ءومىر­­شەڭ­دىككە يە ەكەندىگىن كوكەيىمە ءتۇيدىم. بۇل ءوڭىر بىرىنشىدەن، قانت قىزىل­شاسىن كوپتەپ وسىرەتىن ايماق. ەكىنشىدەن، جۇگەرى وسىرۋدە دە وزىندىك ورنى بار، اسا ماڭىزدى ولكەلەردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى. ۇشىنشىدەن، باۋ-باقشا، ال­ما وسىرۋگە قا­تىستى مۇمكىندىگى اسا جوعارى، سوعان ساي ارقالايتىن جۇگى دە ايرىقشا. اتال­عان داقىلدار ەلىمىزدىڭ باسقا ءوڭىر­لەرىندە جاقسى وركەن جايا المايدى. سوندىق­تان ەلى­مىزدەگى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ ءور­كەندەۋىنە تىكەلەي ۇلەس قوساتىن تاڭداۋلى داقىلدار مەن جەمىستەردىڭ الماتى وب­لى­سىندا كوپتەپ ءوسىرىلىپ جاتقانىنا شى­نايى ريزامىن. تالدىقورعان قالاسىنىڭ دا وزگە­ءرىپ، تۇرلەنگەنىنە كۋا بولدىم. كورىكتى كوشە­لەرى مەن ساۋلەتتى عيماراتتار، «جاس­تار» سايا­باعى، قاراتال وزەنىنىڭ جا­عالاۋىندا سا­لىن­عان دەمالىس ورنى، تاعى باسقا دا ەل ءومى­ءرىن­دە ماڭىزى بار نىساندار كوڭىل قۋانتادى.
تالدىقورعان قالاسىندا سالىنعان قا­زىرگى زامانعا ساي كوپسالالى اۋرۋحا­نا­نىڭ حا­لىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قوسار ۇلەسى قو­ماقتى ەكەنىن كوردىم. جاڭادان بوي كوتەر­گەن پەرزەنتحانا، مەكتەپ، بالا­ب ا ق­شانىڭ دا ورنى بولەك. وسىنداي جۇ­مىس­تاردىڭ ءناتي­جەسىندە وبلىس تۇرعىن­دارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى ۇزارىپ، ومىرگە كەلەتىن بالا سانى ارتىپ كەلەدى. ال اۋىل­شارۋاشىلىق، ونەر­كاسىپ سالالارىندا تىڭ سەرپىن بار. بارلىق سالا قاتارلاسىپ، قارقىندى تۇردە دامىپ كەلەدى، – دەگەن مەملەكەت باسشىسى جەمىستى جۇ­مىستاردى ات­قارعانى ءۇشىن وبلىس اكىمدى­گىنە زور ري­زاشىلىعىن ءبىلدىردى.
دايىنداعان بولات اباعان، 
الماتى وبلىسى