مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار قوعامنىڭ ايرىقشا قامقورلىعىنا، قولداۋىنا مۇقتاج. ولاردىڭ ءوز قاتارلاستارى سەكىلدى تولىققاندى تىرشىلىك قۇرۋى ءۇشىن الەۋمەتتىك تۇرعىدا مەملەكەت تاراپىنان بارلىق مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلۋدا. ۇكىمەتتىڭ وسى باعىتتاعى باستامالارىن باسشىلىققا الاتىن «نۇر وتان» دا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ماسەلەسىن باستى نازاردا ۇستاپ، مۇگەدەك سابيلەر مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ كۇندەلىكتى ومىردە وزدەرىن جاقسى سەزىنۋى ءۇشىن قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرلەسە ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ كەلەدى.
وكىنىشكە قاراي، ەلىمىزدە ءارتۇرلى الەۋمەتتىك، ەكولوگيالىق سەبەپتەردىڭ سالدارىنان تۋا ءبىتتى مۇگەدەكتىككە ۇشىراعان سابيلەردىڭ قاتارى از ەمەس. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، ءبىر عانا الماتى قالاسىنىڭ وزىندە 3 902 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا تۇرادى ەكەن. بەلگىلى پەداگوگ-پسيحولوگ سامال شاياحمەتوۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل كونتينگەنتكە جاتاتىن بالالاردىڭ جانى نازىك، كوڭىلدەرى ەرەكشە سەزىمتال كەلەدى. «ولاردىڭ جەكە عۇمىر كەشەتىن وزىندىك الەمى بولادى. ءتىپتى كورشى تۇراتىن جاقىن ادامدار دا ءدال قاسىندا سونداي تىرشىلىك يەسى جۇرگەنىن بىلمەۋى مۇمكىن. سوندىقتان الەۋمەتتىك جاعىنان قامقورلىق جاسايتىن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە بۇكىل قوعام بولىپ، وسىناۋ كىشكەنتاي ادامدارعا ەرەكشە ءىلتيپات كورسەتكەنى دۇرىس دەپ سانايمىن»، – دەيدى مامان.
مامانداردىڭ نۇسقاۋىن باسشىلىققا العان پارتيانىڭ الماتى قالالىق فيليالى قالا كۇنى قارساڭىندا دەمەۋشى كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسە وتىرىپ، ءبىر توپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى اسەم كوكتەبەگە قىدىرتىپ قايتتى. بالالاردى تاۋ بوكتەرىندە جايىلعان اق داستارقان جانە ءتۇرلى سىيلىقتار كۇتىپ تۇردى. «ءبىزدىڭ پارتيا بەلسەندىلەرى بالالاردى الاتاۋدىڭ ەڭ ادەمى جەرىنىڭ ءبىرى كوكتەبەگە شىعارىپ، تابيعات اياسىندا دەم الدىرىپ قانا قويماي، سول ارقىلى ىزگىلىكتى ءىس جاسادى. بۇلدىرشىندەرگە ءتاتتى كامپيتتەر، جەمىس پەن سۋسىندار ۇلەستىرىپ، ەڭ باستىسى ۇلكەن قۋانىش سىيلادىق. بۇگىنگى ءىس-شارانىڭ ماڭىزى وسىندا»، – دەيدى «نۇر وتان» پارتياسى مەدەۋ اۋداندىق فيليالى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ارمان حالبەكوۆ.
شىنىندا دا، التىن كۇزدىڭ شۋاقتى كۇنىندە بالالاردىڭ جۇزىندەگى الاۋ نۇر مەن اتا-انالاردىڭ ريزاشىلىق سەزىمى بايقالىپ تۇر ەدى. وسى اسەرلى ساياحاتتى ۇيىمداستىرۋشىلارعا راحات سابيروۆ اتا-انالاردىڭ اتىنان العىسىن ءبىلدىردى.
پارتيانىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق فيليالى دا كەمتار جانداردىڭ قوعامدىق ورىنداردا ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جاعدايلاردىڭ جاسالۋىنا باسا ءمان بەرەدى. وتكەن اپتادا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ بەيىمدەلۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ارنايى جۇمىس توبى ءبىرقاتار نىساندارعا قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزدى. اتاپ ايتقاندا، وبلىستىڭ ايىرتاۋ اۋدانىنداعى ءبىرقاتار مەكەمە مەن ۇيىمدار تەكسەرىلدى. ناتيجەسىندە بارلىق نىساندا اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ اياقتالعانى بەلگىلى بولدى.
«ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ ماقساتى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءۇشىن ينفراقۇرىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ. وعان وبلىستىق ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردىڭ عيماراتتارىندا ءجۇرىپ-تۇرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قاناعاتتانارلىق جاعداي بولۋىن باعالاۋ كىرەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىساندارعا كوڭىل بولىنەدى. ياعني، مەملەكەتتىك، مەديسينالىق مەكەمەلەرگە جانە مادەنيەت ۇيلەرىنە»، – دەدى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ايىرتاۋ اۋداندىق فيليالى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولات احمەتجانوۆ.
اۋداندا اۋىل وكرۋگتەرىنىڭ جەتى اكىمشىلىك عيماراتى قارالدى. جۇمىس توبى مۇشەلەرىنىڭ پىكىرىنشە، نىساندار ەڭ تومەنگى تالاپتارعا سايكەس كەلەدى: مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ كەدەرگىسىز كىرۋلەرى ءۇشىن پاندۋستار، ەسىك ويىقتارىن ورناتۋ نورمالارى ساقتالعان، تۇتقالار بار. ءبىرىنشى ورىنباسار اۋدان باسشىلىعى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن تاعى بىرنەشە وبەكتىلەردى جەتىلدىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتتى. «وسى جىلى ءبىز وتكەن جىلى انىقتالعان بارلىق كەمشىلىكتەردى جويدىق. سونىڭ ارقاسىندا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ 21 عيماراتى تالاپقا سايكەستەندىرىلدى. بۇگىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن بەيىمدەلۋ نىساندارىنىڭ بارلىعى 100 پايىزعا دايىن»، – دەيدى بولات احمەتجانوۆ.
ايماقتا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى بەيىمدەۋگە ارنالعان تەحنولوگيالارمەن 597 الەۋمەتتىك جانە كولىكتىك ينفراقۇرىلىم نىسانى جابدىقتالعان. جىل باسىنان بەرى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى 185 نىساندى تەكسەردى. ناتيجەسىندە كەيبىر نىسانداردا ءبىرقاتار كەمشىلىكتەر بار ەكەنى انىقتالدى. تاياۋ ارادا بۇل ولقىلىقتاردىڭ ورنى تولتىرىلماق.