كەشە ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ ورتالىعى – ەر-رياد قالاسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا پايدالى كەزدەسۋلەر ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ اتالعان ەلگە رەسمي ساپارى قارساڭىندا ۇيىمداستىرىلعان بۇل باسقوسۋلاردا ءبىرقاتار ماسەلەلەر تالقىلاندى.
بۇل كۇنگى كەزدەسۋلەردىڭ ءبىرى ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمبايەۆ پەن ساۋد ارابياسى كورولدىگى ەنەرگەتيكا، ونەركاسىپ جانە مينەرالدى رەسۋرستار ءمينيسترى حاليد ءال-فاليحتىڭ اراسىندا ءوتتى. بۇل باسقوسۋدان كەيىن جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن ق.بوزىمبايەۆ اتالعان جۇزدەسۋ تۇرعىسىندا اڭگىمەلەپ بەردى.
– ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ ەنەرگەتيكا، ونەركاسىپ جانە مينەرالدى رەسۋرستار ءمينيسترى حاليد ال-فاليحپەن باسقوسۋىمىز ويداعىداي بولدى. بۇل ونىڭ وسى قىزمەتكە تاعايىندالعاننان بەرگى العاشقى كەزدەسۋى ەكەن. ءبىز ءبىرىنشى كەزەكتە مۇناي سالاسىنداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادىق، – دەدى مينيستر.
ودان ءارى ق.بوزىمبايەۆ ەكىجاقتى كەزدەسۋ بارىسىندا سالاعا ينۆەستيسيا تارتۋ ءىسى دە كەڭىنەن ءسوز بولعانىن جەتكىزدى.
– ءبىز ساۋد ارابياسى تاراپىن قازاقستاننىڭ مۇناي سالاسىنا ينۆەستيسيا قۇيۋعا شاقىردىق. سونداي-اق، اتوم باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىن قاراستىردىق. قازاقستان ۋران ءوندىرىسى بويىنشا كوشباسشى ەل ەكەنى بەلگىلى. ءبىزدىڭ بۇل سالادا جيناعان ءتاجىريبەمىز بارشىلىق. ەندى سونى ساۋد ارابياسىنداعى ارىپتەستەرىمىزبەن ءبولىسۋگە دايىنبىز، – دەدى ق.بوزىمبايەۆ.
بۇلاردان بولەك، مينيستر بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەكى جاقتىڭ ورتاق مامىلەگە كەلگەنىن ايتتى.
– بۇل باعىتتاعى قوس تاراپتىڭ قولعا العان جۇمىستارىن ۇيلەستىرىپ وتىرۋعا كەلىستىك. جالپى، ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەڭ كولەمدى قۇجاتقا قول قويۋ مەجەسىنە دە جەتەمىز دەپ ويلايمىن، – دەدى ق.بوزىمبايەۆ.
سونداي-اق، ق.بوزىمبايەۆ ءوزىنىڭ ساۋدارابيالىق ارىپتەسىن قازاقستانعا شاقىرعانىن، ونى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان جەكەشەلەندىرۋ ناۋقانى جونىندە حاباردار ەتكەنىن جەتكىزدى.
بۇل كۇنگى كەزدەسۋلەردىڭ تاعى ءبىرى قازاقستاننىڭ «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى اراسىندا بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل تۇرعىسىندا ب ا ق وكىلدەرىنە سۇحبات بەرگەن «اتامەكەن» ۇكپ باسقارماسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان التايەۆ اڭگىمەلەپ بەردى.
– ءبىز العاش رەت ساۋد ارابياسى مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىپ وتىرمىز. بۇل شارت ءبىز ءۇشىن ساۋد ارابياسى نارىعىنا جول اشادى، – دەدى ول. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، وسى قۇجاتقا قول قويۋعا قوس تاراپ تا بارىنشا قىزىعۋشىلىق تانىتقان.
– بۇل ءبىزدىڭ باستامامىز ەدى. ءبىراق ساۋد ارابياسى جاعىنان دا قىزىعۋشىلىق وتە جوعارى بولدى. ويتكەنى، ەكى پالاتا اراسىندا بۇعان دەيىن ەشقانداي بايلانىس ورناتىلماعان. جالپى، بۇل ۋاعدالاستىقتىڭ شەڭبەرىندە قانداي سەكتورعا ينۆەستيسيا قۇيۋ كەرەكتىگىن، قانداي كاسىپكەرلەرمەن جۇمىس ىستەۋگە بولاتىنىن بىرلەسە انىقتاۋعا بولادى. ماسەلەن، اراب ينۆەستورلارى قازاقستانعا كەلەتىن بولسا، وندا ولار ۇكپ-عا، ونىڭ تارماقتالعان فيليالدارىنا جۇگىنە الادى. ياعني، ولار قازاقستاننىڭ قاي نۇكتەسىندە بولسا دا بىزدەن زاڭگەرلىك جانە سالىقتىق كەڭەستەر الا الادى. ال ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر سول ەلگە بارىپ جاتسا، مۇنداي كومەكتى ساۋد ارابياسى تاراپى دا ۇسىناتىن بولادى، – دەدى ن.التايەۆ.
بۇلاردان باسقا ول قازاقستاننىڭ مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ارقىلى ساۋد ارابياسى نارىعىن يگەرۋگە مۇمكىندىكتەر مول ەكەنىن جەتكىزدى.
ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر بارىسىندا اتاپ كورسەتىلگەندەي، ساۋد ارابياسىنىڭ «Metal corners holding» كومپانياسى قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىنداعى پوليمەتالل، التىن، كۇمىس جانە مىس كەندەرىنە گەولوگيالىق بارلاۋ جاساۋ ءۇشىن 50 ملن دوللار بولەتىن بولدى. بۇل ۋاعدالاستىققا قاتىستى كەلىسىمگە «Metal corners holding» كومپانياسى مەن «قازگەولوگيا» ۇلتتىق گەولوگيالىق بارلاۋ كومپانياسى» اق باسشىلارى قول قويدى. وسى ورايدا، «قازگەولوگيا» اق باسقارما ءتوراعاسى عالىم نۇرجانوۆ:
– ءبىز «Metal corners holding» كومپانياسىمەن ءوزارا كەلىسىم جاسادىق. كەلىسىمگە ساي، قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىنان پوليمەتالل، مىس، التىن، كۇمىس سەكىلدى پايدالى كەندەرگە گەولوگيالىق بارلاۋ جاساۋعا مۇمكىندىك تۋادى. كەلىسىمنىڭ قۇنى شامامەن 50 ملن دوللاردى قۇرايدى. الايدا، بۇل – كەلىسىمنىڭ ءبىرىنشى ساتىسى. ەگەر دە بولاشاقتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءوز ناتيجەسىن بەرىپ جاتسا، ارابتار ول جەرگە يننوۆاسيالىق زاۋىتتار مەن فابريكالار سالۋعا دايىن، – دەدى. ع.نۇرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، اتالعان شارالار ءتيىستى دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرىلسا، قازاقستاننىڭ تاۋ-كەن-مەتاللۋرگيا سالاسىن دامىتا تۇسۋگە جول اشىلادى.
– بارلاۋ جۇمىستارىن تولىق «قازگەولوگيا» كومپانياسى جۇرگىزەدى. ۇكىمەتتىڭ شاعىن قالالاردى دامىتۋ تۋرالى قاۋلىسىنا ساي، كەن ورىندارىن مونوقالالاردىڭ ماڭىنان ىزدەيمىز دەگەن جوسپار بار. ونداي قالالاردىڭ جانىندا گەوحيميا جۇمىستارىن، گەوفيزيكا ەسەپتەرىن جۇرگىزىپ، بولاشاعى زور ورىنداردى انىقتادىق. وسىنداي ايماقتارعا ينۆەستور تارتۋعا دايىنبىز، – دەدى ع.نۇرجانوۆ.
«قازگەولوگيا» باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، «Metal corners holding» كومپانياسى اراب جەرىندەگى پوليمەتالل، التىن مەن قورعاسىن قورىنا باي جەرلەردىڭ يەسى كورىنەدى.
– بۇل كومپانيا ءوز ەلدەرىنىڭ ىشكى نارىعىن يگەرىپ، سىرتقى نارىققا جول ىزدەپ وتىر. قازاقستاندا يننوۆاسيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋعا دايىن. ەگەر ولار مونوقالالاردىڭ ماڭىندا زاۋىتتار سالا باستاسا، ايماقتاردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەر ەدى، – دەدى باسقارما ءتوراعاسى.
جولدىباي بازار،
