قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ساۋد ارابياسى كورولدىگىندە رەسمي ساپارمەن بولدى.
مەدينا قالاسىنا كەلىسىمەن نۇرسۇلتان نازاربايەۆ پروۆينسيا گۋبەرناتورى، حانزادا فەيسال بەن سالمان ءال ساۋدپەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى.
بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى مەدينا قالاسىنداعى مۇحاممەد پايعامبار مەشىتىنە بارىپ، ناماز وقىدى، سونداي-اق ماسدجيد ءان-ناباۋي مەشىتىنىڭ ساۋلەتىمەن جانە ينتەرەرىمەن تانىستى.
ودان كەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى ساۋد ارابياسى كورولى سالمان بەن ابدەل ءازيز ءال ساۋدپەن كەلىسسوزدەر ناتيجەسى بويىنشا ءبىرقاتار ەكىجاقتى قۇجاتتارعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىرعان ەر رياد قالاسىنا كەلدى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى ەلدىڭ كوشباسشىلارى قازاقستان مەن ساۋد ارابياسى ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن، اتاپ ايتقاندا، ساۋدا-ەكونوميكالىق، ساياسي جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى.
سونداي-اق تاراپتار ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءتۇرلى سالالارىندا، سونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا زور الەۋەتكە قول جەتكىزىلگەنىن جانە قارقىندى دامۋ بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ساپار بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ اش-شۋرا مەدجليسىنىڭ باسشىسى ابدۋللاح يبن مۇحاممەد ال-شەيحپەن، يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ياد يبن ءامين مادانيمەن، يسلام دامۋ بانكىنىڭ پرەزيدەنتى باندار بەن مۇحامماد حادجارمەن، Amiantit Group كومپانياسىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى حانزادا تۋركي بەن مۇحامماد بين فاحدپەن، سونداي-اق ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ ىسكەر توپتار وكىلدەرىمەن كەزدەستى.
ساۋد ارابياسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە جۇمىس جۇرگىزەتىن جەتەكشى كومپانيالارىنىڭ باسشىلارى قاتىسقان ىسكەر توپتار وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە قازاقستان پرەزيدەنتى ساۋد ارابياسى ءبىزدىڭ ەلىمىزءدىڭ تاياۋ شىعىس اۋماعىنداعى نەگىزگى سەرىكتەءسىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. ەلباسى ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ اراسىندا تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى كەشەنى، مۇناي حيمياسى، اۋىل شارۋاشىلىعى، قارجى جانە يسلام بانكينگى، اتوم ونەركاسىبى بار. «قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى – الەمنىڭ ەڭ وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. بۇل ماقساتقا جەتۋدىڭ نەگىزگى جولى ەلدەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ، بيزنەسكە بارىنشا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىپ، ينۆەستيسيا تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ»، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
– دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «بيزنەسپەن اينالىسۋ جەڭىلدىگى» رەيتينگىندە قازاقستان 41ء-شى ورىنعا يە بولدى. بيزنەس ءۇشىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەر مەيلىنشە ازايتىلدى. ءقازىر بىزدە 10 ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرىلىپ، وندا ليبەرالدى سالىق رەجىمى قولدانىلا وتىرىپ جۇمىس جۇرگىزىلۋدە، – دەپ ىسكەرلىك جانە ينۆەستيسيالىق ورتانى جاقسارتۋ ءۇشىن ەلدە قولعا الىنىپ جاتقان جۇيەلى شارالارعا توقتالا كەلىپ، قازاقستان پرەزيدەنتى ساۋد ارابياسى كاسىپكەرلەرىن يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى. «ءوز كەزەگىندە قازاقستان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. ماسەلەن، ينۆەستور كورپوراتيۆتىك تابىستان جانە جەر سالىعىنان 10 جىلعا، مۇلىك سالىعىنان 8 جىلعا بوساتىلادى»، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ءقازىر رەسپۋبليكادا ءىرى مەملەكەتتىك نىسانداردى جەكەشەلەندىرۋ ناۋقانى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.
– جالپى قۇنى 10 ميلليارد دوللار بولاتىن 800-دەي مەملەكەتتىك كاسىپورىن باسەكەلەستىك ورتاعا شىعارىلدى. تىزىمگە مەملەكەتتىڭ ۇلەسى بار تاۋ-كەن مەتاللۋرگياسى، مۇناي وڭدەۋ، ەنەرگەتيكا، كولىك جانە بايلانىس سالاسىنداعى كاسىپورىندار، ينفراقۇرىلىم نىساندارى ەنگىزىلگەن. ساۋد ارابياسى كومپانيالارىنىڭ وسى جەكەشەلەندىرۋ شاراسىنا قاتىسۋىن قولدايمىز، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا جانە كەلەر جىلى «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى بويىنشا وتەتىن «ەكسپو-2017» كورمەسىنە توقتالدى.
ساۋد ارابياسى بيزنەس قۇرىلىمدارىنىڭ جەتەكشىلەرى قازاقستاندا جاسالىپ جاتقان قولايلى ينۆەستيسيالىق جاعداي ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا العىس ءبىلدىرىپ، ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا، ولار اۋىل شارۋاشىلىعى، مۇناي وڭدەۋ، مەتاللۋرگيا جانە اتوم ەنەرگەتيكاسى سالالارىنا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى ءوزارا ءتيىمدى سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى جاسالا بەرەتىنىن جانە ونىڭ پەرسپەكتيۆاسىنا سەنىمدى ەكەنىن ايتىپ، ساۋد ارابياسى بيزنەسىنىڭ «كاپيتاندارىنا» تابىس تىلەدى.
ساۋد ارابياسى كورولدىگىنە رەسمي ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ب ا ق وكىلدەرى ءۇشىن وتكىزگەن باسپا ءسوز بريفينگىندە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ:
– ساپار اياسىندا ەنەرگەتيكا، تاۋ-كەن سالاسى، اۋىل شارۋاشىلىعى، ساۋدا-ساتتىققا قاتىستى جالپى قۇنى 60 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 10 كەلىسىمگە قول قويىلدى. اتاپ ايتقاندا، ولاردىڭ اراسىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قۇس فابريكاسى، اقمولا وبلىسىنداعى ازىق-تۇلىك ءوندىرىسى جونىندەگى كەلىسىمدەر بار. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ساۋد ارابياسىنىڭ قاتىسۋىمەن 17 كاسىپورىن جۇمىس جۇرگىزۋدە، – دەپ اتاپ ءوتتى.
ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋعا لوگيستيكالىق قيىندىقتار كەدەرگى كەلتىرىپ كەلگەنىنە توقتالىپ وتكەن ەلباسى: «بۇل رەتتە ءبىز بولاشاقتا جەمىستى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ءۇشىن جول كارتاسىن جاساپ، ەكىجاقتى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا، ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارى بويىنشا جۇمىس توپتارىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدىك. ءبىزدىڭ ەلدە ورتاق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن ينۆەستيسيالىق قور قۇرۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. سونداي-اق مەن ساۋدتىق سەرىكتەستەرىمىزدى ينۆەستيسيالىق-يننوۆاسيالىق جوبالارعا، «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا اتسالىسۋعا شاقىردىم. بۇل قازاقستاننىڭ پايداسى ءۇشىن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا وتە جاقسى نەگىز بولادى، – دەدى.
سونىنمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى كورولدىكپەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىنا نازار اۋداردى.
– ساۋدتىق سەرىكتەستەرىمىزدىڭ كۇن مەن جەل ەنەرگەتيكاسىن پايدالانۋ تاجىريبەسى بار. ساۋد ارابياسى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى وزدەرىنىڭ جاڭا ازىرلەمەلەرىمەن استانادا وتەتىن «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىنە بەلسەنە قاتىساتىن بولادى. سونداي-اق كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءبىز مۇناي مەن گاز سالاسىنداعى جۇرگىزىلىپ وتىرعان ساياساتتى تالقىلادىق. جالپى، ءبىز وسى وڭىردەگى ماڭىزدى بۇل ەلدە وتە پايدالى ءارى اسا قاجەتتى كەزدەسۋلەر وتكىزدىك دەپ سانايمىن، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
رىمتاي ساعىنبەكوۆا
«ەكونوميكا گازەتى»
