بۇگiندە ەل ەكونوميكاسى اگرارلىق سەكتورىنىڭ قۇرىلىمى جان-جاقتى كەڭەيiپ كەلەدi. دەسەك تە، شاعىن دا شاشىراڭقى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونiمدەرiن ءوندiرۋشiلەر ماتەريالدىق-تەحنيكالىق رەسۋرستارمەن جابدىقتاۋشى، ءونiم وڭدەۋشi، ساۋدا قۇرىلىمدارى دەلدالدار مەن تۇتىنۋشىلار تاراپىنان ءتۇرلi كەدەرگiلەر مەن قولايسىزدىقتارعا كەزiگiپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس. اۋىل شارۋاشىلىعى ءونiمدەرiن وڭدەيتiن iرi كاسiپورىندار ساۋدادا، وڭدەۋ نارىقتارىندا مونوپوليالىق جاعدايدى پايدالانىپ، شاعىن شارۋاشىلىقتاردى كوبiنە ءوز دەگەنiنە ماجبۇرلەيتiنi دە راس. وسى رەتتە شارۋالاردىڭ مۇددەلەرiن بiرiنشi كەزەككە قويا وتىرىپ، ولار ءوندiرگەن ءونiمدەردi بارىنشا ۇقساتىپ، وڭدەپ نارىققا شىعارۋ ەڭبەك ءونiمدiلiگiن ارتتىرۋمەن قاتار ديقان مەن ەگiنشiنiڭ ماڭداي تەرلەرiنiڭ وتەمi دە بولار ەدi.
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حVII سەزiندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتi، پارتيا ءتوراعاسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: «بۇگiندە بiز ءوندiرiلگەن ءونiمدi سۋبسيديالاۋعا كوشiپ جاتىرمىز، بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرiن تيiمدi پايدالانۋعا جانە اگرارلىق كەشەننiڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا سەپتiگiن تيگiزەدi. جاڭا تەحنولوگيالار مەن ءوندiرiس ينفراقۇرىلىمدارىن ەنگiزۋ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەك ءونiمدiلiگiنiڭ ءوسiمiن 1،5 ەسەگە ارتتىرۋعا تيiس» دەپ اتاپ كورسەتتi. مەملەكەت ءۇشiن ەلدiڭ ءازىق-تۇلiك قاۋiپسiزدiگiن نىعايتۋ، سوعان وراي iس-قيمىل جاساۋ بiرiنشi كەزەكتەگi مiندەت بولىپ وتىر. مiنە، وسىنى باسشىلىققا العان وبلىس اكiمi بەيبiت اتامقۇلوۆ ءوڭiرiمiزدەگi كۇردەلi ماسەلەنi شەشۋدiڭ بەس باعىتىن ۇسىندى. ارينە، وبلىستا اگرارلىق سەكتور سالاسىنىڭ مۇمكiندiگi مول. جىل سايىن وبلىسىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى ءونiمدەرiن ءوندiرۋدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان تابىستارعا قول جەتكiزiپ كەلەدi. ءسوز جوق، ءونiمدi ءوندiرۋ بار دا، ونى وڭدەپ، تيiمدi پايدالانۋ بار. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتىر؟ قولدا باردى باعالاي الىپ ءجۇرمiز بە؟ وسى ساۋالدارعا جاۋاپ iزدەپ كورiپ ەدiك.
ءوڭiرiمiزدە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونiمدەرiن قايتا وڭدەۋمەن 198 كاسiپورىن اينالىسادى. ونىڭ 27-سi iرi، 171-i ورتا جانە شاعىن كاسiپورىن ساناتىندا. 2015 جىلى ءوندiرiلگەن ەتتiڭ – 18، ءسۇتتiڭ – 26،8، كوكونiس پەن جەمiس-جيدەكتەردiڭ 14،2 پايىزى وڭدەلگەن. قازiرگi تاڭدا جۇمىس iستەپ تۇرعان كوكونiس وڭدەيتiن 36 كاسiپورىن جىلىنا 107600 توننا ءونiمدi وڭدەۋگە قاۋقارلى. بىلتىر 135،5 مىڭ توننا جەمiس-جيدەك پەن كوكونiس وڭدەۋدەن وتكەن. 2015 جىلى وبلىس بويىنشا جەمiس-جيدەك جانە كوكونiس وڭدەۋ كاسiپورىندارىنا 10 ميلليون تەڭگە ينۆەستيسيالىق سۋبسيديا تولەنiپتi.
ءار اۋداننىڭ باسىم باعىتتارى ايقىندالعاندا تاۋلى ەلدi مەكەندەردە باۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تيiمدiلiك بەرەتiنi ەسكەرiلدi. سوندىقتان بيىل قازىعۇرت اۋدانىندا 1800 گەكتارعا جاڭعاق، 300 گەكتارعا الما اعاشتارىن وتىرعىزىلدى. تۇلكiباس جانە تولەبي اۋداندارىندا 1200 گەكتارعا الما باۋى ەگiلدi. وسى جوبانىڭ قارجىلىق ماسەلەسi شەشiلگەن. تۇلكiباستا جەمiس-جيدەك وڭدەيتiن 2 سەح iسكە قوسىلعان. يندۋستريالدى ايماققا قوسىمشا 4 جوبا ورنالاستىرىلماق. جالپى، وسى اۋدانداردا باۋ جانە قايتا وڭدەۋ كلاستەرi قۇرىلماق.
سابىربەك ولجاباي، «ءوڭتۇستiك قازاقستان» گازەتى.
