فرانسۋز رەجيسسەرى ۆيكتوريا ياكۋبوۆ esquire.kz سايتىنا قازاقستان تۋراسىندا، فرانسيا مەن قازاق ەلىنىڭ كينەماتوگرافياسى جونىندە  سۇحبات بەردى. ول ءقازىر قازاقستاندا فيلم ءتۇسىرىپ جاتىر جانە بۇل ونىڭ ەلىمىز جايىنداعى العاشقى تۋىندىسى ەمەس.

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسى 1

مەنى قازاقستاندا نە قىزىقتىراتىنى جانە قانداي كۇش تارتىپ تۇراتىنىن تۇسىندىرە المايمىن. تەك سەزىمىمدى سيپاتتاپ بەرە الامىن. بۇل ءبىر تىلسىم كۇش. سونىمەن قاتار ءوزىم تۋىلعان وزبەكستانعا دا جاقىن. يزرايلگە كوشىپ كەتكەننەن كەيىن 25 جىل جىراقتا ءجۇردىم. ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن كەلگەن العاشقى تۋعان جەرىم الماتى بولدى. جۇرەگىم مەن جانىم ءدال وسىلاي قۋانادى دەپ كۇتپەگەن ەدىم!

مەنىڭشە قازاقستان جەردىڭ ءجانناتى. بۇل جۇرەگىمنەن شىققان ءسوز. بۇل قازاقستانداعى مەنىڭ ەكىنشى تۋىندىم. مەن مۇندا از دەگەندە تاعى ەكى فيلم ءتۇسىرۋدى جوسپرالاپ وتىرمىن. مەن ءۇشىن قازاقستاندىقتار تاڭداۋلى حالىق.

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ  ەرەجەسى 2

قيىنشىلىقتىڭ ارتىندا كەرەمەت دۇنيە جاتىر. جاقىندا  بىرەۋدىڭ يزرايل تۋرالى جازعانىن وقىدىم. وندا يزرايلدە ۇنەمى سوعىس بولاتىنى، الايدا  يزرايل جاس مەملەكەت ەكەنى جانە ءدال وسىلاي  داميتىنىن جازعان. يزرايلدەگى ءومىر – قۋعىن-سۇرگىنگە تولى. اسكەر، سوعىس، جاقىندارىڭنان ايرىلۋ، ساعىنىش. 

ساكەن نارىمبەتوۆ ءۇش اي ماعان كينەموتوگرافتى ۇيرەتتى. مەنىڭ بۇرىندا ۇيرەنگەندەرىمدى جوققا شىعاردى.   مەن ۇنەمى وعان بالالىق شاعىم تۋرالى ايتىپ بەرەتىنمىن. س.نارىمبەتوۆ ماعان باسىمنان وتكەرگەندەرىم تۋراسىندا جازۋعا ۇسىنىس تاستادى. جازعانىمدى وقىعاننان كەيىن «ەندى فيلم تۇسىرسەڭ بولادى» دەپ ايتقان ەدى. مەني  كەرەمەت توپ جيناپ، جارتى جىلدا فيلم تۇسىردىك.

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسى 3

بۇل فيلممەن مونرەالداعى «Cinémas du monde»  فەستيۆالىنە  قاتىستىق. 200 ءفيلمنىڭ ىشىنەن 14 تاڭدالىپ الىندى. ءبىز شورت-تىزىمگە ىلىندىك. سىيلىق الماساقتا ونىڭ ءوزى ءبىز ءۇشىن جەتىسىك ەدى.

بۇل مەنىڭ قازاقستانعا قوسقان العاشقى ۇلەسىم. مەن قازاقستان تۋرالى ءفيلمدى الەمگە پاش ەتتىم. ادەتتە مەن قازاقستان تۋرالى فرانسيادا ايتسام، ولار «ول قايدا ورنالاسقان؟» دەپ سۇرايدى. ال ءفيلمدى كورگەندەر قازاقستان تۋرالى تولىق اقپاراتتانعان.

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسى 4

يسپاندىق پروديۋسەر بارلىق اكتەرلەر وتە ادەمى ەكەنىن ايتىپ، ولاردىڭ جارناماعا ءتۇسىپ جۇرگەندەر مە دەپ سۇرايتىن. ال مەن بار بولعانى اينالادا تۇرعان ادامداردى ماسوۆكا رەتىنە تۇسىرگەن ەدىم.

مەن قازاقستانعا عاشىقپىن. قازاقستانداعى ءومىر جامان جانە جاقسى كينو جوق دەگەندەرمەن تۇبەگەيلى كەلىسپەيمىن. حالىق «امانات» ءفيلمىن كوردى مە؟ مەنىڭ ويىمشا قازاقستانعا تەك سان عانا كەرەك. قازاقستان گاۋھار تاستارمەن كومكەرىلگەن. تەك الىپ، تازارتۋ كەرەك.

مەنىڭ قازىرگى ماقساتىم – پاريجدە ورتالىق ازيانىڭ مادەني ورتالىعىن اشۋ.

فرانسيادا اكتەرلەر ۇنەمى مەملەكەتتەن اقشا الادى. ءتۇسىرىلىم الاڭىندا جۇرگەن ادامدار جىلىنا ەكى اي جۇمىس ىستەيدى. ال قالعان ۋاقىتتا مەملەكەت ءوزى قارجىلاندىرادى. سوسياليزم دەگەن وسى! سىزدەردە دە وسىلاي بولۋ كەرەك.

سونىمەن قاتار مەن قازاقستاندا تەاترلانعان پەسا قويعىم كەلەدى. مەن جاس رەجيسسەرمىن. مەن دە ەموسيا دا، امبيسيا دا كوپ. ءبىراق، تاجىربيە از. سوندىقتان مەن ءوزىمدى ماعان تىڭ دۇنيە ۇيرەتەتىن ادامدارمەن قورشادىم.

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ  ەرەجەسى 5

مەن 5 جاسىمنان اكتريسا بولۋدى ارماندادىم. الايدا، ۇيدەگىلەر قارسى بولدى. سوندا مەن 7 جاسىمدا كوشە تەاترىن قۇردىم. انام كوستيۋم تىكتى. ءبىز بالاباقشالار مەن ءۇي اۋلالارىندا ەرتەگىلەر قويدىق. ودان كەيىن يزرايل، سوعىس... ەسەيگەندە ديزاينەر بولدىم.

فرانسيادا جىلىنا 360 فيلم شىعارادى. ياعني كۇندە ءبىر فيلم دۇنيەگە كەلەدى. ارينە وندا مۇمكىندىكتەر كوپ. دەسەك تە، رەجيسسەر بولعىسى كەلەتىن ادام ونسىز ءومىر سۇرە المايتىنىنداي دارەجەدە ءوز ءىسىن جاقسى كورۋى ءتيىس.  

قازاقستاندا ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسى 6

كاسىبي جولىن جاڭا باستاپ كەلە جاتقان رەجيسسەرلەرگە ءوز تاريحىن ايتۋعا كەڭەس بەرەمىن. مەن 10 جىل بويى سەنارييدى ويلاستىردىم. ساكەن اعا ويدان شىعارىلعان وقيعامەن قوشتاسۋ ءارقاشان وڭاي، ال باسىڭنان وتكەن وقيعاڭدى سەزىممەن جەتكىزەتىنىڭدى ايتقان.

ءقازىر فرانسۋز كينوسى توقىراۋدىڭ الدىندا تۇر. ال يزرايل كينەماتوگرافى سوڭعى 10 جىلدا العا شىقتى. وندا بارلىعى ءونىمدى كىرشىكسىز دەڭگەيگە جەتكىزگەنشە جۇمىس ىستەيدى. يزرايل مەنتاليتەتى سونداي.

مەن ءوز توبىمداعى  اكتەرلەردى جانە كورەرمەندى وتە قاتتى جاقسى كورەمىن. حووپونوپونو دەگەن گاۆايلىق تۇسىنىك بار. ول بويىنشا ءبىز ءوزىمىزدى ەمدەي وتىرا، الەمدى ەمدەيمىز. ءقازىر ءتۇسىرىلىم الاڭىندا جۇرگەن ءاربىر ادام ەمدەلىپ جاتىر. ودان كەيىن ءفيلمدى كورگەن كورەرمەن ەمدەۋ تەراپياسىن الادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

                                                                                                                                                               جازىپ العان: ماريام زياي                                                                                                                                                                                      

                                                                                                                                                                  اۋدارعان: اسەم المۇحانبەت