«وتكەنى جوق، ارى تازا، الايدا ەشقانداي قارجىسى جوق قىز 200 رۋبل قارىزعا بەرەتىن ادامعا بارىن بەرەدى» دەگەن مازمۇنداعى حابارلاندىرۋلار XX عاسىردا پەتەربۋرگتىك باسپاسوزدە ءجيى شىعاتىن. ول زاڭدى كاسىپ ءتۇرى رەتىندە سانالدى.

رەسەيدە  XVIII عاسىرعا دەيىن جەزوكشەلىككە تيىم سالىنعان. ءبىراق، ەليزاۆەتا پەتروۆنانىڭ باسقارۋى كەزىندە پەتەربۋرگتە العاشقى جەڭىل ءجۇرىستى قىزداردىڭ ورتالىعى پايدا بولدى. ونى بايلاردىڭ سارايىندا، نەمىس ايەل نەگىزىن قالادى. ول جەرگە ءبىر قىزدى الداپ الىپ كەلگەننەن كەيىن ول شاعىم ءتۇسىرىپ، ورتالىقتى جاپقان.

اتالمىش ۇيلەردى تەك پوليسيانىڭ رۇقساتىمەن عانا اشۋعا بولاتىن. سونىمەن قاتار، جۇمىسقا 16 جاسقا جەتپەگەن جانە 60 اسپايتىن ايەل الۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى. ال جۇمىس بەرۋشىنىڭ جاسى 30-دان تومەن ەمەس بولۋى كەرەك. تۇتىنۋشىلاردى جەكسەنبى كۇندەرى جانە مەيرامداردا قابىلداۋعا رۇقسات ەتىلمەيدى.

پوليسيانىڭ تاعى ءبىر مىندەتى جەڭىل ءجۇرىستى قىزداردى ۇستاپ، تىركەۋگە قويىپ، مەديسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋ. ول ءۇشىن كوپتەگەن ءىرى قالالاردا ارنايى دارىگەرلىك پوليسيا كوميتەتى قۇرىلعان. اتالمىش كاسىپ يەلەرى ءبىر اپتادا ەكى مارتە تەكسەرۋگە كەلۋى كەرەك بولعان. ايەلدەردىڭ قۇجاتتارى تارتىپ الىنىپ، ونىڭ ورنىنا سارى بيلەت بەرگەن. ول ايەلدەردىڭ ءوز دەنەسىن ساۋدالايتىنىن ايعاقتايتىن جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن شەكتەيتىن. بۇل مەيىرىمسىز قوجايىن ايەلدەردىڭ ءوز قول استىنداعىلارعا قاتىستى قاتىگەزدىك ارەكەتتەرىن كۇشەيتە ءتۇستى. ولارعا كيىم مەن باسقا دا قاجەتتى زاتتاردى ءۇش ەسە اقشامەن ساتقان. جەڭىل ءجۇرىستى ايەلدەر سوڭىنا قاراي تەك تاماق ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن دارەجەگە جەتەدى.

سارى بيلەتتى قىزداردىڭ اراسىندا وتە بىلىمدىلەرى بولعان. ءبىراق نەگىزگى بولىگى قاراپايىم وتباسىنان شىققان. رەسەيدىڭ ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرىنە ساي 1889 جىلى جەزوكشەلىكپەن اينالىساتىنداردىڭ 70% كەدەي وتباسىنان. 13،7%  ورتا دەڭگەيدەگى جانە 0،7% باي وتباسىنان شىققاندار. قالعاندارى جونىندە اقپارات جوق.

قالالىق جارمەڭكەلەردە بالالارىنا جاڭا كيىم الۋ ءۇشىن كۇيەۋلەرى ءوز ايەلدەرىن ساۋدالاعان.  جۇمىسسىزدىق قىسقارىپ، ورتا جالاقى دەڭگەيى جوعارىلاعاندا جەزوكشەلىك دەڭگەيى دە تومەندەگەن.

XIX عاسىرداعى باعا

پەتەربۋرگ پەن ماسكەۋدەگى جەڭىلتەك قىزداردىڭ ورتالىعىنا باراتىندار 3-5 رۋبلگە دەيىن جۇمسايتىن. ۇيگە اكەلۋ ءۇشىن 10-25 رۋبل، ال اۋىلدى جەرلەردە 1-3، 1-5 جانە 3-10 رۋبل تۇرعان.

ال كىشى وفيسەردىڭ جالاقىسى – 35 رۋبل، مۇعالىمدىكى – 25 رۋبل، فەلدشەردىڭ ايلىعى – 40 رۋبل، زاۋىتتا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ جالاقىسى – 16 رۋبل بولدى.

ايەل جۇمباق بولۋ كەرەك

جەزوكشەلەردىڭ ءۇشىنشى ءتۇرى – "جۇمباق" دەپ اتالادى. ولار ەشقانداي دارىگەرلىك-پوليسيالىق پۋنكتە تىركەلمەيتىن. ولارعا سارى بيلەت بەرىلمەدى. سەبەبى جۇمباق جەزوكشەلەر زاڭسىز جۇمىس ىستەدى. كوبىنە ونىمەن جاس قىزدار اينالىساتىن.ولار كوبىنە سوز اۋرۋىنا شالدىعاتىن. ول تەك ادامنىڭ بەت الپەتىن قۇرتىپ قانا قويماي، ولىمگە اكەلەتىن اۋرۋ ءتۇرى.

ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ باسىندا جۇمباق جەزوكشەلىك دەڭگەيى جوعارىلاپ كەتكەن. مەرەز اۋرۋى تەز تارالا باستادى. 1910 جىلى اتالمىش اۋرۋىمەن اۋراتىن جەزوكشەلەر سانى 50% جەتكەن. ال 4 جىلدان كەيىن بۇل كورسەتكىش 76% دەيىن وسكەن.

 1917 جىلى جەڭىل ءجۇرىستى ايەلدەر دە «ادام رەتىندە» سانالا باستادى. جەزوكشەلىكپەن اينالىسۋعا زاڭدى تۇردە تيىم سالىندى.

بولشيەۆيكتەردى جۇمىسسىز قالعانداردى قارا ەڭبەككە سالدى. ال اسكەري كوممۋنيزم كەزىندە ولاردى اتىپ تاستاعان. 

دەرەككوز: moya-planeta.ru