شىمكەنتتىك تاۋەلسىز ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ باسىن قوسقان جيىن USAID/GAIN باعدارلامالارىن قازاقستاندا جۇزەگە  اسىرۋدىڭ قوعامدىق تاڭداۋىنا ارنالدى. عالىمدار ادام ءولىمى سانىنىڭ كوبەيۋى تاعامداردىڭ ساپاسىزدىعىنان بولاتىنىن ايتۋدا. وڭىرىمىزگە ارنايى كەلگەن يۋ.بەلوسليۋدسيەۆ، ە.گان، ءا.ءىلياسوۆا سىندى ماماندار بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى ۇندى فورتيفيكاسيالاۋ، ياعني ۇندى دارۋمەندەرمەن،  مينەرالدارمەن بايىتۋ دەيدى. مۇنداي ءتاسىل الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە جاپپاي قولدانىلادى.

ادامنىڭ كۇندەلىكتى راسيونىندا نان ەرەكشە ورىن الادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، الەم حالقى جىل سايىن 400 ملن. توننادان ارتىق ۇن پايدالانادى. بيداي مەن قارا بيداي –B1، B2، B6، E دارۋمەندەرىمەن نياسين، تەمىر، مىرىشتىڭ كوزى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا،الەمدە ەكى ميلليارد ادام انەمياعا ۇشىراعان. قازاقستانداعى ۇرپاق ءوربىتۋ جاسىنداعى ايەلدەردىڭ 45 پايىزى تەمىرتاپشىلىق انەمياسىمەن اۋىرادى. بۇل ءوز كەزەگىندە انا مەن بالا ءولىمى كورسەتكىشتەرىنىڭ جوعارىلاۋىنا، فيزيكالىق جانە اقىل-وي دامۋىنىڭ كەشەۋىلدەۋىنە اسەر ەتەدى.

قازاقستانداعى قايتا وڭدەۋ وداعىنىڭ ءتوراعاسى ە.گان مىرزانىڭ مالىمدەۋىنشە، الەمنىڭ 85 ەلىندە ۇندى مىندەتتى تۇردە  فورتيفيكاسيالاۋ زاڭ نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. مىسالى، اقش فورتيفيكاسيانى 1938 جىلدان جۇرگىزەدى. ۇندى مىندەتتى تۇردە بايىتۋ بالالاردىڭ ءومىر سۇرۋىنە، جەتىلۋى مەن ساۋلىعىنا باعىتتالعان. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن زاڭنامالىق تۇرعىدا نەگىز قالاندى. قازاقستان اۋماعىنداعى ساۋدا اينالىمىنداعى جوعارى جانە ءبىرىنشى سۇرىپتى بيداي ۇنى 2009 جىلدان بەرى مىندەتتى تۇردە دارۋمەندەر مەن مينەرالدارمەن بايىتىلۋى (فورتيفيكاسيالاۋ) ءتيىس (ق ر «حالىقتىڭ دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى» كودەكسىنىڭ 160-بابى). ۇندى قازاقستاندا فورتيفيكاسيالاۋ حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

-فورتيفيكاسيا – ۇن تارتۋ كەزىندە از مولشەردە دارۋمەندەر مەن مينەرالداردى قوسۋ  پروسەسى. بۇل ءونىمنىڭ ساپاسى مەن قورەكتىلىك قۇندىلىعىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسى بيداي ۇنىنىڭ ءبىرىنشى جانە جوعارى سۇرىپتارىن نارلەندىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق نورمالار مەن تاجىريبە نەگىزىندە دارۋمەن-مينەرال پرەميكس قۇرامىن ازىرلەگەن بولاتىن. فورتيفيكاسيا پروسەسى كەزىندە جوعارى جانە ءبىرىنشى سۇرىپتاعى ءبىر توننا ۇنعا 150 گرامم تەمىر، مىرىش قوسپالارى، فوليي قىشقىلى مەن ۆ توبىنىڭ دارۋمەندەرى قوسىلادى. قوسپا ەلەمەنتتەرى تاعامدىق ساپانى  ارتتىرادى، ءبىراق ۇننىڭ ورگانولەپتيكالىق جانە باسقا دا قاسيەتتەرىنە اسەرىن تيگىزبەيدى جانە جاناما قۇبىلىستاردى تۋعىزبايدى،-دەيدى ە.گان.

فورتيفيكاسيالانعان ۇننىڭ التى ايعا تەڭ جەتكىلىكتى ساقتاۋ مەرزىمى بار. حالىقارالىق ەكونوميستەر حالىقتىڭ تاماقتانۋ جاعدايىن تۇزەتۋ ماقساتىندا كوپشىلىك تۇتىناتىن ونىمدەردى تەمىر مەن فوليي قىشقىلىمەن بايىتۋ 90 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا، جۇيكە تۇتىگىنىڭ تۋا بىتكەن كەمىستىگى مەن جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ پايىمدايدى.

اۆتورى: ب.دارعوجينا