سوڭعى بەس جىلدا بولعان وقيعالارعا كوز جۇگىرتىپ قارار بولساق، قازاقستانداعى لاڭكەستەردىڭ ءبىراز قۇربانىنا اينالعان، ەكسترەميستەردىڭ ورداسى – اقتوبە قالاسى ەكەنىنە كوز جەتكىزۋگە بولادى.
2011 جىلدىڭ 17 مامىرىندا بولعان تەرراكت. بۇل وقيعا تەرراكت پا، الدە جوق پا؟ اقتوبەلىك باس پروكۋراتۋرا: «اقتوبەدەگى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى دەپارتامەنتىنىڭ عيماراتىندا تاڭعى 9:30 شاماسىندا جارىلىس بولعان، الايدا بۇل تەرراكت ەمەس»، - دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. الايدا، ساراپشىلار بۇل پىكىرمەن كەلىسپەگەن. جارىلىستى ۇيىمداستىردى دەپ 25 جاستاعى ماحاتوۆ راحىمجان اتتى جىگىت ايپتالعان بولاتىن. باس پروكۋراتۋرانىڭ رەسمي وكىلى جاندوس ومىرالييەۆ: «جاس جىگىت بۇل ىسكە جاۋاپكەرشىلىكتەن بوي تاسالاۋ ماقساتىندا بارعان. 1986 جىلى تۋىلعان ماحاتوۆ راحىمجان جانە تاعى ەكى ادام بولعان جارىلىستىڭ سالدارىنان كوز جۇمدى»، - دەپ حابارلاعان بولاتىن.
اراعا بەس جىل سالىپ اقتوبەدە لاڭكەستەر تاعى دا ەلدىڭ تىنىشتىعىن قاشىردى. بارشا جۇرتقا بەلگىلى بولعانداي، 2016 جىلدىڭ 5 ماۋسىمىندا ءبىر توپ لاڭكەستەر اقتوبە قالاسىندا تەرراكت ۇيىمداستىرعان. بۇكىل جۇرتتى شۋلاتقان ەكستەرميسەتر توبى نۇسقاۋدى سيريادان العاندىعى جايلى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانەت قاسىموۆ مالىمدەگەن بولاتىن.
«ۇگىت جۇرگىزگەن يمام سيريادان دەگەن بولجام بار. ءبىراق سول جينالعان 45 ادام دىبىستى ۇندەۋدى تىڭداعان. سونى ەستىپ، بۇلار جيھاد جاسايمىز دەپ شەشەدى. كىم بارادى دەگەندە، قولداعاندار كوشەگە شىققان بولاتىن. سودىرلاردىڭ سانى باستاپقىدا 45 بولعان. ءبىراق، بەلگىسىز سەبەپتەرمەن ونىڭ 19-ى تەرراكت جاساۋدان باس تارتىپ، رايىنان قايتادى. دۇكەنگە بارا جاتقان جولدا تاعى بىرەۋى باس تارتىپ، قالعان 25 ادام جيھاد جاساۋعا بەل بۋعان»، - دەپ حابارلادى قالمۇحانبەت قاسىموۆ.
كەيىننەن 25 سودىردىڭ توعىزى ۇستالىپ، اباقتىعا توعىتىلعاندىعى ءمالىم بولدى. جەتەۋىنە ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جايلى ۇكىم شىعارسا، جۇبانوۆ ايدوس پەن ابدراحمانوۆ ازامات اتتى ەكى لاڭكەستىڭ جازاسىن 22 جانە 20 جىلعا ەرەكشە قاتاڭ رەجيمدە وتەۋگە كەسكەن.
«ورازاداعى ويران» دەپ اتالاتىن تۋىندىدا بەيبىت كۇندە بۇلىك شىعارعان لاڭكەستەر بولعان وقيعانى بۇكپەي ايتىپ بەردى. الايدا، ولاردى اتىسقا نە يتەرمەلەگنىن ناقتى ايتا المايدى. ءبىرى ۋاعىزعا سەنىپ، ۇيىعانىن ايتسا، كەيبىرەۋلەرى سۋ ىشكەننەن سوڭ ەستەرىنەن ايرىلعاندىقتارىن ايتتى. اتالمىش تەرراكتىنىڭ سالدارىنان 8 ادام مەرت بولعان، ونىڭ ۇشەۋى اسكەري قىزمەتكەرلەر ەدى.
اقتوبەدەگى لاڭكەستەردىڭ ارەكەتتەرى مۇنىمەن بىتكەن جوق. وتكەن جىلدىڭ 12 شىلدەسىندە سيرياداعى «يسلام مەملەكەتى» ەكسترەميستىك توبىنا 12 ادام قوسىلماقشى بولعان. اقتوبە قالالىق سوتى «تەرروريستىك توپ قۇرامىندا سيرياداعى سوعىسقا قاتىسپاقشى بولدى» دەگەن ايىپپەن 12 ادامدى تۇتقىنداپ، 6-8 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جايلى ۇكىم شىعارعان. سونىمەن قاتار بارلىعىنىڭ مۇلكى تاركىلەنگەن بولاتىن. سيريا رەسپۋبليكاسىندا بولىپ جاتقان قارۋلى قاقتىعىستارعا قاتىسىپ، تەررورلىق ىس-ارەكەتتەردى جوسپارلاعان ادامدار ينتەرنەت ارقىلى تەرروريستەر وكىلدەرىمەن بايلانىسىپ وتىرعان. قىرعىزستان مەن وزبەكستان ازاماتتارىنىڭ جالعان جەكە كۋالگىن جاساتىپ، كەيبىرەۋلەرى ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن قوماقتى قارجى بولگەن ەكەن.
لاڭكەستىك ىس-ارەكەتتەرگە كامەلەت جاسقا تولماعان بالالاردى پايدالاناتىن بولدى. كەشە عانا اقتوبەنىڭ جەتى تۇرعىنى تەررورلىق توپ قۇرىپ، تەرروريزمدى ناسيحاتتادى جانە الەۋمەتتىك الاۋىزدىق تۋعىزدى» دەگەن ايىپپەن قولعا ءتۇستى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەكەۋى – كامەلەت جاسقا تولماعان كوللەدج ستۋدەنتتەرى ەكەن.
توپقا جەتەكشىلىك ەتكەن ساعىنىش قۇدايبەرگەنوۆ 19 تامىز كۇنى ءتورت جىگىتتى پاتەرىنە شاقىرىپ، جيھادقا ۇگىتتەگەن. جەلىگە حوليد سەيفۋللاح دەگەن اتپەن تىركەلگەن قۋانىش ەسەنعۇلوۆ ەكسترەميستىك سيپاتتاعى ماتەريالداردى ءجيى جاريالاپ تۇرعان. سوت ۇستالعان ەكسترەميستەر توبىنىنڭ وكىلدەرىن 9 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جايلى وكىم شىعاردى.
اتالمىش وقيعالار تەك ءبىر قالادا عانا بولعان.
حالىقتىڭ بەرەكەسىن الىپ، تىنىشتىعىن قاشىرىپ جۇرگەن سودىرلار ءالى دە ەلىمىزدە جەتەرلىك. قازاقستاندا 15 مىڭعا جۋىق ءدىني جات اعىمداردى قولدايتىن ادامدار ءومىر سۇرەدى، دەپ حابارلادى رەسپۋبليكا پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ. «دەراديكاليزاسيا — بۇل مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بىرىگىپ، بارىنشا كۇش سالىپ جۇمىس جاسايتىن سالا. بۇگىندە تەك 22 قوعامدىق ۇيىم ءدىن سالاسىندا كەڭەس بەرۋ جانە وڭالتۋ كومەگىن كورسەتۋمەن اينالىسادى. بۇل جالپى ۇەۇ سانىنىڭ 0،12 پايىزى عانا. رەسمي ستاتيستيكالىق مالىمەتى بويىنشا ەلدە 15 مىڭعا جۋىق ادام ءدىني جات اعىمداردى قولدايدى»
سونىمەن قاتار قازاقستان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مالىمدەۋىنشە، تاياۋ شىعىستا سوعىسىپ جۇرگەن ەكسترەميستەر قاتارىندا 300-گە جۋىق قازاقستاندىق ازامات بار.»
قازاق جاستارىنىڭ باسىن اينالدىرىپ، جيھادقا ۇگىتتەۋ جۇمىستارى قاشان تولاستار ەكەن. ناماز وقيتىن باۋىرلار ادام ءولتىرىپ، جۇماققا كىرە المايتىندىعىن تۇسىنسە ەكەن...
قامشىگەر: نازەركە لابيحان
