اسەل بازاربايەۆا جونىندە قازاق جۇرتشىلىعى قازاقستان حالقى اسسامبلەيانىڭ XXV سەسسياسىندا ءبىلدى. كوكشەتاۋ تۇرعىنى ءىس-شارادا بايانداما جاساۋشىلاردىڭ قاتارىندا بولۋى كەرەك ەدى، ءبىراق ۋاقىتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ونىڭ بايانداماسى وقىلماي قالدى، الايدا اسەل وزىنە كوڭىل اۋدارتپاق بولىپ، ميكروفوندى سۇرايدى. مۇنى بايقاعان ەلباسى ونىڭ بايانداما جاساۋىنا رۇقسات ەتەدى. مىنبەرگە شىققان ءتورت بالانىڭ اناسى باسىنان كەشكەن قيىن تاعدىرى جايىندا ايتىپ بەردى.

اسەل كۇيەۋى ەكەۋى 10 جىلعا جۋىق باسقا ءدىننىڭ اعىمىندا بولعان. بىرنەشە كۇن بۇرىن عانا وزگە اعىمنىڭ اسەرىنەن شىققان ەكەن. بۇگىندە ايەل كاسىپپەن اينالىسىپ ءجۇر. دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردان زارداپ شەككەندەرگە ارنالعان ورتالىق اشتى.
ءوز سوزىندە اسەل جات اعىمعا كىرىپ شىعا الماي جۇرگەندەرگە قايتا جاندانۋدىڭ، جاڭا ءومىر باستاۋدىڭ جولدارىمەن ءبولىستى.

بۇگىندە اسەل مىڭداعان اۋديتوريانىڭ الدىنا شىعىپ ەركىن سويلەپ تۇر. قاتەلىكتەرىنەن قورىقپاي، كەرىسىنشە اشىق ايتۋ ايەلگە ءتان قايسارلىق مىنەزدىڭ كورسەتكىشى. الايدا، مۇنداي جاعداي ءجيى بولماعان. ايەل 18 جاسىندا ءساتسىز ماحابباتتىڭ كەسىرىنەن دىنگە كىرگەن، سەبەبى ءبىر اۋىل تۇرعىنى اسەلگە ناماز وقۋعا كەڭەس بەرەدى. بولاشاق كۇيەۋىمەن پەتروپاۆل قالاسىنداعى مەشىتتە تانىسقان. تويدان سوڭ تۋىستارىمەن ارادا جانجال تۋىنداپ، جاس جۇبايلار ستەپنوگورسك قالاسىنا، كەيىننەن كوكشەتاۋعا قونىس اۋدارادى. جاڭا قالا جاس وتباسىنا جاقپاي قالادى. تۇرمىستىق جاعداي، ءدىني ماسەلە – ءبارى قاربالاسىپ جاتقاندا، ول جاقتىڭ ادامدارى دا ەكەۋىنە ءوز ەرەجەلەرىن تىقپالاپ، سول قاۋىمنىڭ زاڭىمەن جۇرۋگە ماجبۇرلەيدى. ال اسەلدىڭ كۇيەۋى ادامداردىڭ ىعىنا تەز بەرىلەتىن جان. ءسويتىپ، وزگەلەردىڭ ىقپالىمەن جۇرگەن وتباسىنىڭ جاعدايى تۇزەلەدى.

Tengrinews تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا اسەل بازاربايەۆا ءىستىڭ ءمان-جايىن اشىپ ايتىپ بەردى.

«كوكشەتاۋدا يسلام ءدىنىنىڭ وركەندەۋى جيىلەپ كەتتى. مەنىڭ بايقاعانىم، باعىتى بولەك بولدى. ءسويتىپ، وز-وزىمە سۇراقتار قويا باستادىم، مازحابتىڭ قاجەتى بار ما، نامازدى قالاي دۇرىس وقۋعا بولادى؟ سۇننەت بويىنشا وقۋ كەرەكتىگىن ءبىلدىم. كەيىنىرەك كەز-كەلگەن جەردەن ەت جەۋگە بولمايدى دەگەن دەرەك ەستىدىم. مىندەتتى تۇردە مۇسىلمان ادام سويعان حالال ەت بولۋ كەرەك دەپ ەستىدىم. جابىق كيىنۋ كەرەكتىگىن ءبىلدىم. دىنگە كىرگەن سايىن نەنىڭ دۇرىس، نەنىڭ بۇرىس ەكەنىن بىلگىڭ كەلىپ تۇرادى. ءسويتىپ، ىزدەنەسىڭ. ۋاقىت وتە كەلە كۇيەۋىم اتا-انامنان باس تارتۋىمدى سۇرادى، سۇرامادى، بۇيىردى. ولاردىڭ ناماز وقىماي، ورازا تۇتپايتىنىن سىناپ، سەنىمى جوق ادامدار دەدى.

كوكشەتاۋدا كۇيەۋىم جۇمىسسىز بولدى. وعان اقمولا وبلىسى بەستوبە اۋىلىنان قۇرداستارى حابارلاستى. ولاردىڭ التىن شىعاراتىن شاحتاسى بولعان، سول جەرگە جۇمىسقا شاقىردى. ءبىز كەلىستىك. ول جەرگە كۇيۋەىم تەز ءسىڭىستى، قانداي دا ءبىر قاۋىم وكىلدەرىمەن جاقسى قارىم-قاتىناستا بولدى. ولاردىڭ ناقتى اتى بولمادى، تەك قاۋىم بولدى، سەنىمى مىقتى باۋىرلار دەپ اتادى وزدەرىن. كۇيەۋىم ولارمەن جۇمىس جاساپ، تىعىز قارىم-قاتىناستا بولدى. راديكالدى ويلارمەن اۋەستەندى. ءسويتىپ، ءبىر-بىرىنىڭ ايەلدەرى دە دوس بولعانىن قالاپ، ءبارىمىز ءبىر ۇيدە باس قوستىق. مەن ول كەزدە ءۇشىنشى قىزىما اياعىم اۋىر بولعان. ۇيگە جينالعان ايەلدەردىڭ ءبارى حيدجاب كيگەن، ماعان مەيىرىمدى بولىپ كورىندى. شاي ءىشىپ بولعان سوڭ ءبارىمىز وتىرىپ ۋاعىزدار ايتىلعان ۆيدەوروليك كوردىك. ول قىزداردىڭ ايتۋىنشا، ىس-ارەكەتتەردىڭ ءبارى اللانىڭ اتىمەن بولۋ كەرەك. ۆيدەوروليكتەن سوڭ جيىندا وتىرعان قاۋىم ءوزارا تالقىلاۋعا كوشتى. «اللا جولىندا ءوزىمىزدى قۇربان ەتە الماي جۇرگەن قانداي پاسىق ادامدارمىز» دەسىپ جاتتى. مەنىڭ ويىم مۇلدەم باسقاشا بولعاندىقتان، ولاردىڭ سوزدەرى تاڭسىق كورىندى. ۇلتتىق داستۇرگە جات باعىتتى ۇستانعان شىعارمىن، بالكىم، سەبەبى كۇيەۋىمنىڭ ايتقانىمەن جۇرەتىنمەن. الايدا مەن ءسالت-داستۇرىمىزدى جاقسى بىلەتىندىكتەن ىشىمدە كۇدىك پايدا بولدى. ولار مەنىڭ ويىمدى سۇراعاندا، مەن جيھاد دەگەن نارسەگە قارسى ەكەنىمدى ايتتىم. ءبىز ول ۋاقىتتا رەسەيدەن كەلگەن ورالمانداردىڭ ۇيىندە جينالعانبىز. ولاردىڭ 4 بالالارى بولعاندىقتان مەملەكەت ولارعا 4 بولمەلى ءۇي بەرگەن. ولار ءوز كاسپتەرىن اشىپ، كولىك ساتىپ الدى. جاعدايلارى وتە جاقسى بولدى. مەنىڭ جاڭاعى ايتقانىم ولارعا ۇناماي قالدى. بۇدان سوڭ ايەلدەر مەنىڭ مۇلدەم باسقا اعىمدا جۇرگەنىمدى ايتىپ، كۇيەۋىمنەن دە كۇدىكتەنە باستادى، ونى لاس ىستەرگە ارالاستىردى. كۇيەۋىم مۇنىڭ ءبارىن بىلە تۇرا، كونىپ ءجۇردى، ايتقاندارىن ىستەدى. ۇيدە وتىرمايتىن بولدى، مەن ەكى بالامەن جالعىز قالدىم. ال ۇيگە كەلگەن ۋاقىتتا اڭگىمەسىنىڭ ءبارى جيھاد جايىندا بولدى. كۇندەردىڭ بىرىندە ۇيگە كەلىپ، جيھاد جولىندا شەشەنستانعا كەتەتىنىن ايتتى. مەن قارسى بولدىم، كەتپەس ءۇشىن ءتىپتى الدىنا جاتىپ الدىم، ول قالدى. 2006-2007 جىلدارى وسى قاۋىمنىڭ مۇشەلەرى ۇستالدى. ۇستالعانداردىڭ ايەلدەرى بارىنە ءبىزدى كىنالادى. مەن قاتتى ۋايىمدادىم.

«بالام قايىر تىلەپ وتىردى»

2012 جىلى مەن قوعامدىق قورعا جۇمىسقا ورنالاستىم. ايلىعىم 25 مىڭ تەڭگە بولاتىن. ال پاتەر ءۇشىن ايىنا 50 مىڭ تولەيتىنبىز. سول سەبەپتى قوسىمشا تابىس تابۋدى ويلادىم. تويلاردا فوتوگراف بولدىم، كولىگىممەن ادام تاسىدىم. وزگە ادامداردا كۇمان تۋماس ءۇشىن حيدجابىمدى شەشىپ، اقىر سوڭىندا ناماز وقۋدى دا قويدىم. بىرنەشە جۇمىس موينىما جۇكتەلگەندىكتەن دۇرىس ۇيىقتاي المايتىنمىن، ازىپ كەتتىم، ءبىراق بالالارىمدى اسىراۋىم كەرەك بولدى. ءسويتىپ، جۇمىستان ۇيگە قايتىپ كەلە جاتىپ، قولىنا قوراپ الىپ، قايىر تىلەپ وتىرعان ۇلىمدى كوزىم شالدى. ماعان تابىس تابۋعا كومەكتەسكىسى كەلگەن ەكەن. ال بۇل ۋاقىتتا كۇيەۋىم ۇيدە جاتتى، ءتىپتى بالاسىنىڭ وسىلاي وتىرعانىن بىلمەگەن.

كەكيىنىرەك قىزىم مەكتەپتە ۇرلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەنىن ءبىلدىم. اقشاسى بولماعاندىقتان، قارنى اشىپ، دوستارىنىڭ اقشاسىن ۇرلاپ ءجۇرىپتى. ءسويتىپ، بالالارىمدى وزىممەن بىرگە جۇمىسقا الىپ ءجۇردىم، ۇلىم تويلاردا قارا جورعا بيلەپ، 700  تەڭگە اقشا تاۋىپ ءجۇردى.

«قايتا قورىقتى»

باسىمنان وتكەن جايتتاردى سارالاۋىما قوعامدىق قوردا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزدەرىم سەپتىگىن تيگىزدى. مەن بار كۇشىمدى جيىپ، ءوز-وزىمدى دامىتۋعا بەل بايلادىم. بىردە «ايەل جانە ءدىن» تاقىرىبىندا وتكەن قوعامدىق ءىس-شاراعا قاتىستىم. ول جەردەن «كۇشپەن كىرىپ» دەگەن ءفيلمدى كوردىك. فيلم دەسترۋكتيۆتى ءدىن اعىمدارىنا ەرىپ كەتكەن جابىرلەنۋشىلەر جايىندا بولدى. مەن فيلم ۇزىندىسىنەن ءوز ءومىرىمدى كوردىم. قانشالىقتى قاتەلىككە بوي الدىرىپ جۇرگەنىمدى ۇقتىم. بۇل فيلم مەنىڭ قايتا جاندانۋىم سەپتىگىن تيگىزدى. نە كۇيەۋىمدى، نە بالالارىمدى تاڭادۋ كەرەك بولدى. مەن كۇيەۋىممەن اجىراسىپ، بالالارىمدى تاڭدادىم.