قاسقىردىڭ وزگە اڭداردان دارا، ولاردىڭ ەشقايسىسىنا ۇقسامايتىن قاسيەتتەرى كوپ. مۇنى قازاق جاقسى بىلگەن. قاسقىر جايىندا قازاق حالقىندا قالىپتاسقان ۇعىم-تۇسىنىكتەردى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

1) قاسقىر ەشقاشان دا ەكى رەت جۇپ قۇرمايدى.

2) تەرىسىن تىرىدەي سويىپ الساڭ دا، قىڭسىلاپ دىبىس شىعارمايدى.

3) قانشىعى، ياعني قۇرتقاسى ومىرىندە ءبىراق رەت بولتىرىكتەيدى.

4) كۇشىك كەزىنەن اسىراساڭ دا، قۇيرىعىن بۇلعاڭداتىپ ەركەلەمەيدى.

5) ءيتتىڭ يەسى بولعانىمەن، ءبورىنىڭ ءتاڭىرىسى بار.

6) جازدا تاۋعا، قىستا جازىققا ۇمتىلادى.

7) بولتىرىكتەسە، جانىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ مالىنا شاپپايدى.

8)قازاق قاسقىردىڭ اتىن اتاماعان، قۇتىرىپ كەتەدى دەپ ويلاپ، «يت-قۇس» دەپ اتاعان.

9) قاسقىردىڭ تەرىسىنەن جاسالعان ىشىكتى بەلسىزدىككە ۇشىرايدى دەپ جاس جىگىتتەرگە كيگىزبەگەن

10) قاسقىردىڭ ىشىگىن جامىلعان ادامدى بوران بولسىن، ىزعار بولسىن الا الماعان.

11) قاسقىردىڭ تەرىسىن 1-2 ساعات بوستەك قىلىپ وتىرساڭىز، كۇنى بويى دەنەڭىز قىزىپ جۇرەدى.

12) تەرىسىن اياق-كيىمگە ۇلتاراق قىلىپ سالساڭىز، تابانىڭىزادان ەش ۋاقىتتا سۋىق وتپەيدى.

13) قازاق ءبورىنى كيەلى دەپ «ءپىر» تۇتقان.

14) قازاق حالقى كونە زاماننان بايراعىنا كوك ءبورىنىڭ بەينەسىن بەينەلەگەن.

15) قاسقىردىڭ جۇرەگىمەن بالانى اۋىزداندىرسا، ول بالا قاسقىرداي العىر ءارى تەگىن بولمايدى ىرىمداعان.

16) قاسقىردىڭ ءتىسىن،تىرناعىن ادام بالاسى بويتۇمار قىلىپ تاعىپ جۇرسە، تىل-كوزدەن ادا بولادى دەپ ۇققان.

17) ايەلىنىڭ اياعى اۋىر كەزدە ەر ادام تۇسىڭدە كوك ءبورى كورسە، وندا ول تەكتى بالا تۋادى جورىعان.

18) قاسقىردىڭ ءناجىسى جاتقان جەرگە بۇرالقى يتتەر ت.ب. جولامايدى.

19) قاسقىر ەش ۋاقىتتا ءيتتىڭ كۇشىگىن باۋىرىنا باسپايدى، ال يت قاسقىردىڭ كۇشىگىن باۋىرىنا باسا بەرەدى. قازاق تەكتىلەرى ءار ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى كەيبىر ازاماتتاردىڭ ناعاشىسىنىڭ قولىندا بولىپ كەيىن ءوز جۇرتىنا كەلسە، يتەمگەن -سۇتەمگەن دەپ اتاعان، ياعني ەكى كيەلى ءارۋاقتى ەمگەن.

20) قاسقىردىڭ اسىعى مەن ءيتتىڭ اسىعى بىر-بىرىنە ۇقسامايدى

21) ۇيلىققان قاسقىردى قازاق اتپاعان، ورشەلنىپ كەتەدى دەپ ويلاعان. جازاتايىم اتىپ قالسا، ەكەۋىن دە اتىپ الۋعا تىرىسقان. ويتكەنى بىرەۋى امان قالسا، سول كۇننەن باستاپ سول اۋىلدىڭ مالىنا، جانىنا شابۋىل جاساعان. اتقان اڭشىنىڭ مالىنان بولەك بالا -شاعاسىن قىرىپ
كەتۋگە تىرىسقان.

22) قاسقىردىڭ تەرىسىن يلەپ، قايناعان سۋعا بىرنەشە رەت سالسانىز دا، وزىنە ءتان ءيىسى ەشقاشان دا جوعالمايدى.

23) قاسقىردى قازاق حالقى ەشقاشان دا ازاپتاپ ولتىرمەگەن، كيەسىنەن قورىققان، قۇرمەتتەگەن. ەگەر دە ازاپتاپ ولتىرسە، جاماندىققا ۇشىرايدى نەمەسە ۇرپاعىنا زيان كەلەدى دەپ ويلاعان.

24) ومىردە قاسقىرداي ايلاكەر، ۇيىمشىل، اقىلدى جىرتقىش جوق.

25) قاسقىر قىستا بوراندى كۇندەرى كۇنىنە 100 شاقىرىمنان استام جورتادى.

26) اڭشىلار قاسقىر اۋلاعا شىققاندا، مىلتىعىنىڭ ۇڭعىسىنىڭ اۋزىن جاۋىپ قوياتىن بولعان، سەبەبى قاسقىرلار نەشە شاقىرىمنان بولسا دا مىلتىقتىڭ ءيسىن سەزىپ قويادى.

27) قاسقىردىڭ ءتىسى تيگەن، قاسقىر تالاعان مالدى قايتا قاتارعا قوسىلمايدى دەپ سويىپ تاستاعان.

28) قاسقىر مالدىڭ ۇلىعى تۇيەگە تيىسپەگەن، كيەسىن تانىعان. ەگەر دە تۇيە شوگىپ جاتسا، ۇستىنەن سەكىرىپ وتكەن.

29) بولتىرىگىنە تاماعىن قۇسىپ بەرگەن.

30) ءبىر توپ بولىپ وتسە دە، ياعني ءۇيىر بولىپ، ءبىر ىزبەن جۇرگەن، سوقپاق جاساماعان.

31) ازىرەت ءالىنىڭ كۇشى جەتىگە بولىنسە، قازاق حالقى بىرەۋى قاسقىردان دەپ ۇققان.

32) قاسقىردىڭ ءتىسى تىك بولمايدى ايقاسىپ قالادى، تىم قاتتى اشىققاندا اۋزىن اشىپ جۇرەدى، ويتكەنى جاعى قارىسىپ قالادى.

33) اڭشىلار قاسقىردى قۋعاندا ءبىر جاعىنان قۋعان، ابدەن شارشاعاندا ەكىنشى جاعىنان ۇرىپ العان، سەبەبى قاسقىردىڭ موينى دا بۇرالماي، قارىسىپ قالادى.

34) قاسقىردىڭ ىشىگىن كيىپ اتقا جاقىنداسا، ات ۇركىپ، مىنگىزبەي قويادى.

35) قاسقىردىڭ كوزى وتە وتكىر بولادى،تۇندە شامسىز دا قىپ-قىزىل بولىپ جانادى.

36) قاسقىر دىبىستى 10 شىقرىمنان ەستيدى، ءيىستى تۇگەل اجىراتا الادى.

37) جانى قىسىلعاندا ەكى-ۇش مەتر بيىكتىكتەن سەكىرىپ ءوتىپ كەتە بەرەدى.

38) ءۇيىردى باستاپ جۇرەتىن ارلاندارى بولادى.

39) سارىعان تەزەك تاستاعان جەرىنە 3 نەمەسە 7، 14، 21 كۇندە ايتەۋىر ءبىر سوعادى جانە ەسكى قوراعا قۇدىق قىستاۋعا ءبىر سوقپاي كەتپەيدى. اڭشىلار وسىنى ءبىلىپ، ءدال سول جەرلەرگە قاقپان قويعان.

40) بولتىرىگىن تۋاردا اپانىن سۋدان قاشىق قىلمايدى، 2-3 شاقىرىمداي جەردەن قازادى.

41) جاڭادان تۋعانىن سوقىر، مايتابان، قاراقۇلاق، بولتىرىك، كوكسەرەك دەپ اتايدى، قاتىگەزىن قورقاۋ ءبورى، كەيدە شوگەل دەيدى.

42) تەرىسىن سىپىرىپ العاننان كەيىن دە ەتىنە شىبىن-شىركەي قونبايدى، قۇرتتامايدى، قاتقان بولىپ جاتا بەرەدى، ءيسىن سەزگەن بىردە ء-بىر اڭ ەتتىڭ ماڭىنا دا جولامايدى، يتتەر قاسقىردىڭ ولەكسەسى بار ءۇيدىڭ ماڭىنان اۋلاق جۇرەدى.

43) «قاسقىردىڭ تەرىسىن سىپىرساڭ دا، تەكتىلىگىن سىپىرا الماسىڭ» دەگەن اتا-بابالارىمىز.

44) قوراسىنا الا-ارقان كەرگەن اتا-بابالارىمىز، مالعا شاپپايدى دەپ ىرىمداعان.

45) قاسقىر بوراندى كۇنى قۇتىرعان.

46) قاسقىر ەشقاشان دا ولەكسە ەتتى جەمەيدى، تەك بالعىن جاس ەتتى جەگەن، ۇستاپ العان جەمتىگىمەن ىستىقتاي قورەكتەنگەن، ءبىر جەگەندە ون كەلىدەي ەت جەگەن.

اسان تۇرابايەۆ