بۇگىن قايرات بوداۋحان ەكەۋمىز دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ قابىلداۋىندا بولدىق. تامارا بوسىمبەكقىزىنا جولىعۋعا جول سىلتەپ، كومەك قولىن سوزعان قازاقتىڭ اياۋلى ازاماتى سابىر اعا قاسىموۆ.
كەزدەسۋدە ق.بوداۋحان مىرزا استانا ماڭىنان «اسار» قوعامدىق ۇيىمى سالىپ جاتقان تۇرعىنۇيلەردىڭ جەر تەلىمدەرىنە قاتىستى استانا اكىمدىگىمەن اراداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر تۋرالى اڭگىمەلەستى. ال، مەن باياعى كوشى-قون، ونىڭ ماجىلىستە تالقىلانىپ جاتقان زاڭ جوباسى، اتى شۋلى ەكى انىقتامانى كۇشىنەن قالدىرۋ تۋرالى، ءتولقۇجات بەرۋ تارتىبىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ، ءوز ويلارىمدى جەتكىزدىم. سوعان بايلانىستى جازىپ اپارعان ۇسىنىس حاتىمدى تاسىردىم.
كوشى-قون زاڭىنداعى 49-بابىنىڭ 2)-تارماعىن ءبىر جولا الىپ تاستاۋ، ال 9)-تارماقتا كورسەتىلگەن «اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتالعاندىعى بولعان؛»-ىن انىقتاۋدى "ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قۇزىرەتىنە" بەرۋ كەرەكتىگىن بارىنشا دالەلدەپ باقتىم. بۇيتپەگەن جاعدايدا، بۇل زاڭ جوباسىنىڭ دا قۇنى بولمايتىنىن كەسىپ ايتتىم. مىسالى، 49-بابتىڭ 2)-تارماعىندا كورسەتىلگەندەي، «سوتتالعانعا دەيiن تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرi قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس بولعان، باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان؛» بولسا، ول ادام مۇندا تۇراقتى تىركەۋگە الىنبايدى. تۇراقتى تىركەۋگە تۇرماسا، ق ر ازاماتتىعىن الا المايدى.
ءسىز ويلاڭىزشى، ول ادام ءوز ەلىندە جۇرگەندە ءتۇرلى سەبەپپەن سوتتالعان بولۋى مۇمكىن: مىسالى، قاساقانا ادام ءولتىردى دەيىك، قىتايدا وندايلاردىڭ جازاسى – ءولىم نە ومىرلىك قاماق! وعان شەتەلگە شىعۋ – ماڭگى جوق! ابايسىزدا – ماشيناسى تايىپ، كىسى قاعىپ كەتسىن. كۇناسى دالەلدەنىپ، بەس جىل وتىرىپ شىقسىن. ا، ونى نەگە تۇراقتى تىركەۋگە الماسقا، ازاماتتىق بەرمەسە؟؟! جازاتايىم ءىس قوي! مۇمكىن، قازاقتىڭ نامىسىن قورعاپ، وزگە ۇلتتى تىلدەگەنى ءتىپتى ۇرعانى ءۇشىن كەسىلىپ كەتىپ، جازاسىن وتەپ شىقسىن. ونى دا جولاتپاۋىمىز كەرەك پە؟!! دەمەك، بۇل تارماق ءاۋ باستا ساۋاتسىز قوسىلعان نە ادەيى جاسالعان!!! ال، 49-بابتىڭ 9)-تارماعىندا «اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتالعاندىعى بولعان؛» بولسا دەلىنگەن. ادامزاتقا اپات اكەلەتىن، مەملەكەتتىڭ تىنىشتىعىن شايقالتاتىن قىلمىسكەرلەرگە قاراتىلسا كەرەك! دۇرىس!!! ءبىراق، مۇنداي ادامدار شەتەلدە سوتتالماي، بوستاندىقتا تايراڭداپ جۇرەدى دەگەنگە كىم سەنەدى. مىسالى، سارنايەۆتاردى نەمەسە ءوزىمىزدىڭ قاجىعۇمار شابدانۇلىن ەسكە الىڭىز. بۇل كىسىلەر تۇرعان ەلدەرى ءۇشىن، ارينە، اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندار ەسەپتەلەدى. ءقازىر ولار قايدا؟! الدىڭعىسى اقش تۇرمەسىندە وتىر. سوڭعىسى تۋعان جەرىنە جەتە الماي كوز جۇمدى. بۇكىل الاش جۇرتى بولىپ، قىتايدان سۇراپ الا المادىق قوي... ەڭ قىزىعى، 49-باپتاعى «كوشىپ كەلۋشىلەرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراقتى تۇرۋعا ارنالعان رۇقساتتى بەرۋدەن باس تارتۋ نە ونىڭ كۇشىن جويۋ ءۇشىن نەگiزدەر» وسى ەكى تارماقپەن بىتپەيدى، باقانداي جانە 13 تارماق بار! جيىنى 15 تارماق! شىنىن ايتسام، قىلمىسكەر تۇرماق، ۇشقان شىبىن كىرە المايتىنداي بەرىك!
سوندىقتان، بۇل تارماقتى الىپ تاستاماعان كۇندە، قاجەت بولعان جاعدايدا انىقتاۋدى قۇزىرلى ورىندار ءوز مىندەتىنە الىپ، سۇراۋ سالۋ ارقىلى تەكسەرسە بولادى. سوندا، ورالمانداردان اتى شۋلى ەكى انىقتاما، تاعى بىردەڭەسىن كىرگىزىپ جىبەرمەسە، تالاپ ەتىلمەيتىن بولادى. بەكەر وبالى نە، مينيستر تامارا قاسىم قىزى بۇل ۋاجدەردى ىقىلاسپەن تىڭداپ، بىردەن «ءتۇسىندىم، بولدى!» دەدى. ءبىزدىڭ دە كوزدەگەن ماقسات وسى – ءتۇسىندىرۋ بولاتىن. ناق مايداندا ورىنباسارى مەن كوميتەتتىڭ جاۋاتىسىنا تاپسىرما بەردى. زاڭ جوباسىن ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ، قاداعالايتىن بولدى. سونىمەن بىرگە، بۇل كۇندەرى ءۇي-جايىن ساتىپ، ءبىرجولا كەلىپ الىپ، تۇراقتى تىركەۋگە تۇرا الماي وتىرعان وتىرعان وتباسىلاردىڭ دا جاعدايىن ەسىنە سالىپ ۇلگىردىم!
بۇل جولعى زاڭ جوباسىنىڭ اۆتورى – وسى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ءوزى! «تۇسىندىك!» دەدى عوي، جامان بولا قويياس!!!
24.04.2015 استانا
اۋىت مۇقيبەك
