قازاقتىڭ حاس تالانتتارى اراعا جىلدار سالىپ، ماسكەۋدى مويىنداتپاققا اتتانىپ جاتادى. ءبىراق، ماسكەۋ كوز جاسقا دا، باسقاعا دا سەنبەيتىنىن، ەشكىمدى مويىندامايتىنىن بۇرىن-اق بىلدىرگەندەي. الايدا، سلاۆيان ونەرىنىڭ شىڭىن باعىندىرامىن دەپ اتتانعان قازاقتىڭ ۇل-قىزدارىنىڭ ماڭدايىنا تۋعان جەرىنە تابىت ىشىندە جاتىپ قايتۋ تاعدىرى بۇيىرعانداي...

مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆ

قازاقتىڭ ۇلى جازۋشىسى، قوعام قايراتكەرى، عۇلاما عالىم، قازاقستان عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاق كسر-نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆ - 1961 جىلى 27 ماۋسىم كۇنى 64 جاسىنا قاراعان شاعىندا ماسكەۋ قالاسىنداعى كرەمل اۋرۋحاناسىندا وپەراسيا كەزىندە قايتىس بولدى.

1961 جىلى قايتىس بولعاننان كەيىن رەسپۋبليكا ۇكىمەتى قاۋلى قابىلداپ، ۇلى جازۋشىنىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ماقساتىمەن عىلىم اكادەمياسىنىڭ ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى مەن قازاقتىڭ مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىنا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ اتى بەرىلەدى، ادەبي مەموريالدىق مۇراجايى اشىلىپ، ءبىرقاتار مەكتەپ، كوشە جانە الماتىنىڭ ءبىر اۋدانى م.اۋەزوۆ اتىمەن اتالدى.

كۇلاش بايسەيىتوۆا

بۇگىندە ءيسى قازاقتا كۇلاش جاسىنقىزىن تانىمايتىن جان جوق دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ونىڭ ەسىمى بۇكىل كەڭەستەر ەلىنە اڭىز بولىپ تارالعان. ول نەبارى 24 جاسىندا سسسر حالىق ءارتىسى اتاعىن العان. ونىڭ داڭقى تەك سسسر اۋماعىندا عانا ەمەس، الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنە كەڭىنەن تارادى. ول جەكە دارا قۇبىلىس بولىپ كەلدى. كۇلاش ماسكەۋ ۇلكەن تەاترىندا ونەر كورسەتكەن تۇڭعىش قازاق قىزى بولدى. ول قاي ەلدە ونەر كورسەتپەسىن، مەيلى پورتۋگاليا، دانيا، بەلگيا - ونىڭ كورەرمەندەرى تىك تۇرىپ قول سوعاتىن. ول كيريل تىلىنەن وزگە لاتىن، اراب تىلدەرىندە اريالار ايتاتىن.

1957 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا كۇلاش جاسىن قىزى ماسكەۋگە گاترولدىك ساپارمەن بارعان. كونسەرت اياقتالعان سوڭ، ول ءوزىنىڭ باسىنىڭ قاتتى اۋىرعانىنا بايلانىستى قوناق ۇيدەگى بولمەسىنە كەتىپ قالادى. ال ەرتەسىنە، 6 ماۋسىم كۇنى قوناق ءۇي قىزمەتكەرى كۇلاش بايسەيىتوۆانىڭ جانسىز دەنەسىن تااپقان. كەيىن دارىگەرلىك زەرتتەۋلەر قورىتىندىسى ميىنا قان قۇيىلعانىن ايتقان.

شاكەن ايمانوۆ

شاكەن كەنجەتاي ۇلى ايمانوۆ 1914 جىلى 15 اقپاندا پاۆلودار وبلىسى، باياناۋىل اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1928 جىلى ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ، 1931-1933 جج. سەمەي قازاق اعارتۋ ينستيتۋتىندا وقيدى. 1933 جىلى الماتى قالاسىنا كەلىپ، قازاق دراما تەاترىنىڭ قۇرامىنا قابىلدانادى.  1947-1951 جج. اتالعان تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى بولادى. تەاترداعى قىزمەتى بارىسىندا اكتەرلىك شىعارماشىلىعىن شىڭداپ، شەبەرلىگىمەن كوزگە ءتۇستى.

1959 جىلى كسرو حالىق ءارتىسى اتاعىن يەلەندى. 1970 جىلى «اتاماننىڭ اقىرى» ءفيلمى ءۇشىن قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعى بەرىلدى. بۇل سىيلىق شاكەن ايمانوۆقا قازا بولعاننان كەيىن بەرىلگەن بولاتىن.

1970 جىلى 23 جەلتوقساندا ماسكەۋ قالاسىندا كولىك اپاتىندا قايتىس بولىپ، الماتىداعى ورتالىق زيراتتا جەرلەنگەن.

قالتاي مۇحامەدجانوۆ

قالتاي مۇحامەدجانوۆ 1928 جىلدىڭ 24 جەلتوقسانىندا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تەرەڭوزەك اۋدانىنداعى شىركەيلى اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1953 جىلى تاشكەنتتىڭ تەاتر جانە كوركەمونەر ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ شىعادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترلىگىندە، مەملەكەتتىك كينو كوميتەتىندە، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ، كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ ەكىنشى، ءبىرىنشى حاتشىسى، 1988–1998 جج. رەسپۋبليكالىق «ارا–شمەل» جۋرنالىندا، حالىقارالىق «زامان – قازاقستان» گازەتىندە باس رەداكتور بولدى. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى حالىقارالىق «تۇركىستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قىزمەتىن اتقارعان.

2001 جىلى 7 مامىر كۇنى ماسكەۋ قالاسىندا قازا بولعان. سول كۇنى رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق بارلىق باسىلىمدار قالتاي مۇحامەدجانوۆتىڭ قازاسى تۋرالى جازىپ جاتتى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ كۇش سالۋىمەن قالاعانىڭ دەنەسى كەڭساي زيراتىنا جەرلەندى.

باعلان ءسادۋاقاسوۆ

2006 جىلى ايگىلى "ا-ستۋديونىڭ" ءانشىسى باعلان ءسادۋاقاسوۆ ماسكەۋ قالاسىندا كولىك اپاتىنان قازا بولعان. باعلان مىنگەن جەڭىل اۆتو كولىك كاماز جۇك كولىگىنە سوقتىعىسىپ، باعلان وقيعا ورنىندا كوز جۇمعان. بۇل باعلاننىڭ باسىنان وتكەن العاشقى كولىك اپاتى ەمەس ەدى. اجال ارتىنان تۇسكەندەي، باعلان مىنگەن شري-لانكادان ۇشقان ۇشاق جانىپ كەتىپ، ءبىر اجالدان امان قالعان ەدى.

مۇرات ناسىروۆ

2007 جىلى قازاقستاندىق ەسترادا ءانشىسى، كومپازيتور مۇرات ناسىروۆ ماسكەۋدە قازا بولعان. ول ءوز ۇيىندە، 5 قاباتتان سەكىرىپ، وزىنە-وزى قول جۇمساعان(كەيبىر دەرەكتەردە وسىلاي ايتىلادى). ول قايتىس بولعاندا نەبارى 37 جاستا بولعان جانە ارتىندا ايەلى مەن ەكى بالاسى قالعان.

باتىرحان شۇكەنوۆ

مىنە، بۇگىن 29 ءساۋىر كۇنى تاعى دا قايعىلى حابار. تاعى دا ماسكەۋ. تاعى دا قازاقتىڭ جارىق جۇلدىزى. بۇگىن سول "ا-ستۋديونىڭ" ءبىرىنشى ءسوليستى باتىرحان شۇكەنوۆ 53 جاسىنا قاراعان شاعىندا ماسكەۋدە قازا بولدى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا ول جۇرەك تالماسىنان كوز جۇمعان.

دايىنداعان نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى