اشىق حات 

قۇرمەتتى اسلان باكەن ۇلى!

«قازاقيا» گازەتىنىڭ سايتىندا 18.05.2015 كۇنى «ۇلت تاعدىرى» قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى دوس كوشىم مىرزا قازاقستانداعى ورىس ءتىلدى ازاماتتاردىڭ  بۇۇ-عا جازعان حاتىن جاريالادى. حاتتا ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ ورىس تىلدىلەردىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنەمىز دەگەنىنە مۇمكىندىك بەرمەي كەلە جاتقانىن ايتىپتى. ءوز بالارىنىڭ بولاشعاعى قازاق تىلىندە ەكەنىن جازىپ، ولاردى  ۇكىمەتتىڭ قازاق ءتىلدى مەكتەپتەرمەن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعانىن ايتىپتى. (حاتتىڭ تولىق مازمۇنىن سىلتەمەگە كىرىپ وقىرسىز) http://kazakia.kz/ءقازاقستانداعى-ورىستىلدى-ازاماتتاردى/.

ارينە حاتتاعى جازىلعانداردىڭ ىشىندە كەلىسەتىن دە، كەلىسپەيتىن دە جەرلەرى بار. ەگەر وتانىمىزدى شىنايى سۇيگەن ادام بولسا، قانداي كەدەرگىگە بولسىن قاراماستان مەملەكەتتىك ءتىلىمىز، قازاق ءتىلىن ۇيرەنەر ەدى. قازاق ءتىلدى مەكەتەپتەرمەن قامتاماسىز ەتپەي وتىر دەلىنىپتى، بۇل ايتقاندارىمەن تولىق كەلىسۋگە بولماس، سەبەبى ەلىمىز وسىنداعى تۇرىپ جاتقان ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ءوز تىلەرىن ۇمىتپاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ ارالاس مەكتەپتەردى ءالى كۇنگە دەيىن جاپپاي كەلەدى، بۇل جاعى ولارعا مەملەكەتتىڭ قىسىمى ەمەس قامقورلىعى ەدى.  ال ورىس ءتىلدى بولسىن، وزگە ءتىلدى مەكتەپتەر بولسىن قازاق ءتىلى ءپانى اپتاسىنا 3-4 ساعات ءوتىلىپ كەلە جاتىر. بۇل دەگەنىڭىز مەكتەپ قابىرعاسىندا وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ شىعۋىنا تولىق مۇمكىندىك بار دەگەن ءسوز.  ولاردىڭ وسى وتىنىشتەرى بويىنشا قازاق ءتىلىنىڭ ساعات سانىن كوبەيتىپ، جاراتىلستىق پاندەردى قازاق تىلىندە وقىتۋدى جولعا قويسا ءجون بولار ەدى. ءتىپتى ءوز قالاۋلارى بويىنشا ولار ءۇشىن قازاق ءتىلدى مەكتەپتەردى كوبەيتە بەرسەك نۇر ۇستىندە نۇر بولار ەدى. ال مەنىڭ ايتارىم مەكەتەپ قابىرعاسىن بىتىگەن كۇننەن باستالاتىن اڭگىمە.

ەلىمزىدە جىل سايىن بىتىۋشىلەر ۇبت تاپسىرادى، ۇبت –عا كىرەتىن پاندەردى ءبارىڭىز تولىق بىلەسىزدەر. 5 پاننەن سىناق تاپسىرعان بىتىۋشىلەر بولاشاق ماماندىقتارىن تاڭداپ ءبىلىم گرانتىنىڭ كونكۋرسىنا تۇسەر كەزدە 5 ءپاننىڭ ءبىرىنىڭ ناتيجەسى ەسەپتەن شىعىپ قالادى. ءدال وسى جەردە وزگە ەمەس سول مەملەكەتتىڭ گرانتىنا قول سوزۋشىنىڭ سول مەملەكەتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن قالاي بىلەتىنى تۋرالى باعاسى الىنىپ تاستالادى. مەملەكەتتىك گرانتقا مەملەكەتتىك ءتىلسىز قاتىسادى. مىنە وسىنىڭ ءوزى مەنىڭشە سولار ايتقانداي، ولاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنىپ كەتۋىنە كەدەرگى جاساپ وتىرعاندىعىمىز بولار. الەمنىڭ قاي مەملەكەتىندە بولسىن وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى تۋرالى زاڭى بار، سوندىقتان دا قاندايدا ءبىر مەملەكەتتىك ماسەلەدە مەملەكەتتىك ءتىلدى اتتاپ وتۋگە بولمايدى. ال ءبىز مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەگەندەردى مەملەكەتتىك  قىزمەتكە الىپ، مەملەكەتتىك تىلدەن 2 العان بىتىرۋشىگە مەملەكەتتىك گرانت بەرەمىز. ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋ دەپ اتالعان سوڭ، قازاق، ورىس مەكتەپتەرىنىڭ قايسىسىن بىتىرسە دە، ءبارىنىڭ ءبىلىم گرانتىن الۋى ءۇشىن قازاق ءتىلىنىڭ باعاسى سانالۋى كەرەك. ەگەر سونداي تالاپ بولسا، جاس تالاپكەر دە مەكتەپ قابىرعاسىندا بۇعان دايىندالار ەدى.

ەكىنشى ماسەلە، قازاق توبى مەن ورىس توبىنا بولىنەتىن گرانتتاردىڭ دۇرىس ەسەپتەلىپ بولىنبەۋىنەن ۇلكەن ايىرماشىلىقتار تۋۋدا. ول تۋرالى سان ايتىلدى دا، جازىلدى. گرانتتىڭ دۇرىس ەسەپتەلىپ بولىنبەۋىنەن قازاق مەكتەبىن بىتىرگەن بالا تۇسە الماعان مامانداققا ودان 10-15 بالل تومەن العان ورىس مەكتەبىن ءبىرتىرۋشىسى ءتۇسىپ كەتەدى. ونى انىق كورەتىن قولدارىڭىزدا ستاتيستيكا بارىنا سەنىمدىمىن. سوندىقتان جوعارىداعى ورىس ءتىلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ حاتىنداعى ايتىلعان ماسەلەلەر مەن وسى ماسەلەنى بىرلەستىرە وتىرىپ، سىزدەرگە ءوز ۇسىنىسىمدى بىلدىرگەندى ءجون كوردىم.

1.ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋراعا ۇمىتكەرلەر شەت تىلىنەن تەست تاپسىرادى، ءبىراق بۇل بولاشاق عالىمداردىڭ اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەيتىن ازاماتتار وتە كوپ، سوندىقتان ءتىل ەمتيحانىندا شەتەل ءتىلى مەن قوسا قازاق ءتىلى مىندەتتى تۇردە بولۋى كەرەك. بۇل مەملەكەت وزگەنىڭ ەمەس، ءوز عالىمدارىن دايىنداۋى كەرەك.

2. ماگيتراتۋرا مەن دوكتورانتۋرا سياقتى باكالاۆرعا تۇسىۋشىلەرگە گرانت بوىلىنگەن كەزدە گرانت قازاق، ورىس توپتارى دەپ بولىنبەي، تۇتاس ءبولىنىپ، ءبارىنىڭ قازاق تىلىنەن العان باعاسى ەسەپتەلىپ، ءبارى ءبىر گرانتقا ۇمىتكەر بولۋى كەرەك. سول كەزدە ەشكىمنىڭ دە قۇقى تاپتالمايدى. قازاق، ورىس توپى بولىپ تەك ۋينۆەرسيتەتتە تۇسكەن سوڭ ستۋدەنتتەردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا عانا بولىنگەنى دۇرىس. بولماسا بولاشاعىن قازاق ەلىمەن بايلانىستىراتىن بولاشاق جاس مامان 11 جىل ورىس سىنىبىندا ءجۇرىپ قازاق ءتىلىن ۇيرەنىپ، ءبىلىم گرانتىن ۇتىپ العان سوڭ، ارى قاراي مەملكەتتىك تىلدە جالعاستى ءبىلىم الىپ جاتسا ول ءوز بولاشعى ءۇشىن ءتيىمدى تاڭدالعان جول بولار ەدى. سوندىقتان ورىس تىلدىلەردىڭ بۇۇ-عا جازعان حاتتاعى وتىنىشتەرىن ءسىز وسىلاي ورىنداساڭىز دەيمىن.

مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى ۇيرەنگىسى كەلگەندەرگە جول اشۋ ماقساتى مەن قازاق ەلىنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە ەركىن سويلەيتىن ماماندارىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن، جوعارىداعى ايتىلعان ەكى ۇسىنىسىمدى ىسكە اسىرۋىڭىزدى وتىنەمىن. بۇل ۇسىنىسىمدى ءبىر ەل، ءبىر تاعدىر دەگەن بارشا قازاقستان ازاماتى قولدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

تۇردىبەك قۇمەتحان.

«قامشى» سىلتەيدى