وبلىستىڭ وڭدى جوبالارى
وسىدان ءۇش جىل بۇرىن باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالدى. سول كۇننەن باستاپ جاڭا اكىم الدىمەن ايماقتىق يدەولوگيالىق، سوسىن يندۋستريالاندىرۋ باعىتىن جانداندىردى. شىنى كەرەك، باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ اتىراۋعا كەلگەندە، وبلىستا، وبلىس قانا ەمەس-اۋ رەسپۋبليكادا ءوندىرىلىپ كورمەگەن ونىمدەردىڭ شىعارىلۋىن جولعا قويدى.
«نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا ۇلتتىق قوردان اتىراۋ وبلىسىنداعى 6،9 ملرد تەڭگەگە 32 جوبا قارجىلاندىرىلدى. تىزە بەرسەك، وسىنداي وڭدى ىستەردى ايماقتان مولىنان تابامىز. يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىندا 3،5 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. وسىلايشا، جالپى قۇنى 1،5 ترلن تەڭگە بولاتىن 13 جوبا ىسكە استى. 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە اتىراۋ وبلىسىندا 2013 جىلى جالپى قۇنى 10،2 ملرد تەڭگەنى جانە 282 جۇمىس ورنىن قۇرايتىن 7 ينۆەستيسيالىق جوبا ىسكە قوسىلعان بولاتىن. سونىڭ ءبىرى – «ەكو-تەحنيكس» جشس-نىڭ مۇناي قالدىعىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جوباسى. بۇل جوبانىڭ قۇنى 508 ملن تەڭگەنى قۇرادى. وسى قارجىنىڭ ەسەبىنەن، قۋاتى 10 مىڭ توننا بولاتىن مۇناي شلامى وڭدەلىپ، ءبىرقاتار جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
«ەكو-تەحنيكس» كومپانياسى اتالعان جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قالدىقتاردى باسقارۋدىڭ جۇيەسىن جەتىلدىرىپ، قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ەنگىزدى. ەكولوگيالىق ءقاۋىپسىز تەحنولوگيالاردى جولعا قويىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە قورشاعان ورتانى لاستاۋدى بولدىرماۋ سەكىلدى ماسەلەلەرءدىڭ شەشىمىن تاپتى. وسىلايشا، كومپانيا ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى – «جاسىل ەكونوميكانى» جانداندىرۋعا كۇش سالدى.
بيىلعى جىلدىڭ باسىندا اتىراۋ وبلىسى جىلىوي اۋدانىنىڭ قۇلسارى قالاسىندا ينۆەستيسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن كولەمى 96،2 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 3 جوبا قارجىلاندىرىلعان بولاتىن. ۇكىمەت ۇكىلەگەن ءۇش جوبانىڭ ءبىرى – «ەكو-تەحنيكس» جشس-نىڭ 12 مىڭ تەكشە مەتر مۇناي قالدىعىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جوباسى بولدى. وسىلايشا، «ەكو-تەحنيكس» ج ش س ءوز جوباسى بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋ ۇستىندە.
«ەكو-تەحنيكس» – وتاندىق كومپانيا
«ەكو-تەحنيكس» ج ش س – تولىقتاي وتاندىق كومپانيا. كومپانيا ەنەرگەتيكا جانە مينەرالدى رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ تاۋ مۇناي حيميالىق وندىرىستەردى پايدالانۋعا، كەن ورىندارىندا تەحنولوگيالىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە بەرگەن مەملەكەتتىك ليسەنزياسىنا سايكەس جۇمىس ىستەيدى. بۇگىنگى تاڭدا كومپانيانىڭ جۇمىسى اتىراۋدان بولەك، اقتوبە، ماڭعىستاۋ جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنداعى قالدىقتاردى وڭدەۋ سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن مەكەمە رەتىندە سەرپىندى تۇردە دامىپ كەلەدى.
كومپانيا، نەگىزىنەن، تاسىمالداۋ، قۇرامىندا مۇناي بار قالدىقتاردى، بۇرعىلاۋ قالدىقتارىن زالالسىزداندىرۋ جانە قالدىقتاردى قايتا پايدالانۋ ارقىلى تازارتۋ، مۇنايدىڭ جەرگە توگىءلۋىنىڭ زاردابىن جويىپ، ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ سەكىلدى قىزمەتتەردى اتقارادى. بۇدان بولەك، كومپانيا كليەنتتەرىنە قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كونسالتينگتىك قولداۋ كورسەتۋدە. مەكەمە ءوز تەحنولوگيالارىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرادى، سول سەكىلدى قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە قايتا وندەۋدىڭ قولجەتىمدى تەحنولوگيالارىن قولدانۋ، ەنەرگيانىڭ بالامالى كوزدەءرىن پايدالانۋ، لاستانۋدى بولدىرماۋ جانە وندىرىستىك پەن ەكولوگيالىق تاۋەكەلدەرءدى ۇنەمى تومەندەتۋ سەكىلدى قىزمەتتەردى ءوز موينىنا العان. اتالعان جۇمىستاردىڭ ءبارى دە حالىقارالىق جانە مەملەكەتتىك ستاندارتتارىنا سايكەس، بەكىتىلگەن تەحنولوگيالىق رەگلامەنت پەن مينيسترلىك نۇسقاۋىنا ساي جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق كومپانيا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قىزمەت، مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما قورىتىندىلارىن دا قاپەرىندە ۇستاۋدا. ودان بولەك، كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قىزمەت پروسەسىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ەڭبەكتى قورعاۋ، ساپانى ساقتاۋ جانە قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى زاڭنامالىق تالاپتاردى دا ورىنداپ كەلەدى. اسىرەسە، قورشاعان ورتا لاستانۋىن بولدىرماۋ – كومپانيانىڭ نەگىزگى تالابى. سول سەبەپتى، وسى باعىتتاعى زالالسىزداندىرۋ جانە قايتا وندەۋ تەحنولوگيالارىن ءاردايىم جەتىلدىرىپ وتىرۋعا باستى نازار اۋدارادى.
كومپانيانىڭ الەۋەتى جوعارى
«ەكو-تەحنيكس» كومپانياسى بۇگىندە وتاندىق نارىقتا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنىڭ اياسىن ۇنەمى كەڭەيتۋگە اتسالىسۋدا. سوندىقتان دا «ەكو-تەحنيكس» مەكەمەسىن جۇمىستاردىڭ ساپاسىن كوتەرىپ، قالدىقتاردى باسقارۋ اياسىنداعى كەشەندى قىزمەت كورسەتەتىن الدىڭعى قاتارلى كومپانيا دەۋگە تولىق نەگىز بار. سونداي-اق اتالعان كومپانيا ايماقتاعى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ وڭىنان شەشىلۋىنە جاردەمدەسىپ ايماقتىڭ لايىقتى دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋدا.
«بۇگىندە كومپانيانىڭ جۇمىستار كولەمى دە جوعارى الەۋەتكە يە بولىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا، وندىرىستىك قىزمەت اياسىندا «ەكو-تەحنيكس» ج ش س «قازمۇنايگاز» ءبو» اق «ەمبىمۇنايگاز» ءوف ءبىرقاتار كەن ورىندارىنىڭ اۋماعىن مازۋتپەن لاستانعان توپىراقتان تازالاۋ جانە تەحنيكالىق رەكۋلتيۆاسيالاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزدى. «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق-پەن قامبالاردى تازالاۋ جانە بۇرعىلاۋ شلامىن كادەگە جاراتۋ بويىنشا ۇزاقمەرزىمدى كەءلىسىمشارت جاساستى. «اتىراۋ مۇناي وندىرەتىن زاۋىت» جشس-نىڭ سارقىندى سۋلاردى مەحانيكالىق تازالاۋ قوندىرعىسىنىڭ مەحانيكالىق قوسپالارىن شىعارۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا جۇمىستارىن اتقاردى. سونداي-اق «كاسپيي مۇناي» جشس-نىڭ مازۋتپەن لاستانعان توپىراقتى شىعارۋ، «تەڭىزشيەۆرويل» جشس-نىڭ مازۋتپەن لاستانعان توپىراقتى ميكروبيولوگيالىق ادىسپەن شىعارۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا جۇمىستارىن جۇرگىزدى. بۇدان بولەك «ەكو-تەحنيكس» ج ش س مۇناي قالدىقتارىن زالالسىزداندىرۋ جانە ىسكە اسىرۋ ءىسى بويىنشا «قازترانسويل» اق بف، «قازاقمىس پەترولەۋم» ج ش س، «ماتەن پەترولەۋم» اق، «ANACO» ج ش س، «منسك سينوپەك قازاقستان» اق-تىڭ اقتاۋ جانە اقتوبە فيليالدارى، «Oil Services Company» ج ش س، «Meerbush» ج ش س، «ابي پەترولەۋم كەپيتال» ج ش س، «اسكەر مۇناي» ج ش س، «كاسپييمۇناي» اق، «قازمۇنايگاز-بۇرعىلاۋ» سبك» ج ش س، «نورس كاسپيان ويل ديەۆەلوپمەنت» ج ش س، «منسك سينوپەك كازاحستان» اق اف، «تانداي پەترولەۋم» ج ش س، «ورداباسى مۇناي گاز» اق فيليالى سەكىلدى ءىرىلى-ۇساقتى كومپانيالارمەن بىرلەسكەن جۇمىس جۇرگىزدى» دەيدى «ەكو-تەحنيكس» جشس-نىڭ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلەنا قۋاتوۆا.
زالالسىزداندىرۋدىڭ ءۇش ءادىسى
بۇگىندە «ەكو-تەحنيكس» جشس-نىڭ اتىراۋ وبلىسىنىڭ جىلىوي، يندەر اۋداندارىندا، اقتوبە وبلىسىنىڭ مۇعالجار اۋدانىندا جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مۇنايلى اۋدانىندا قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا جەكەمەنشىك الاڭدارى بار. كومپانيادا قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدىڭ تەحنولوگيالىق رەگلامەنتى قالىپتاسقان. ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك بويىنشا نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن قىزمەتتەردى كورسەتەتىن جابدىقتار، قالدىقتاردى تيەۋ جانە تاسىمالداۋ ءۇشىن مامانداندىرىلعان اۆتوكولىكتەر جانە ارنايى تەحنيكالار جانە قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىندا ارنايى دايىندىقتان وتكەن تەحنيكالىق باسشىلاردىڭ جانە مامانداردىڭ بىلىكتى قۇرامى جاساقتالعان. كومپانيا قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا تەحنولوگيالىق پروسەستەر مۇناي شىعارۋ جانە مۇناي ءوندىرۋ قالدىقتارىن زالالسىزداندىرۋ بويىنشا 3 ادىسپەن جۇمىس ىستەيدى.
ونىڭ ءبىرىنشىسى – فيزيكالىق-حيميالىق ءادىس. ونەركاسىپتىك قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋدىڭ بۇل ءادىسى قالدىقتاردى حيميالىق جانە تۇتقىر رەاگەنتتەردى قولدانىپ قاتايتۋ ادىسىمەن زالالسىزداندىرۋعا نەگىزدەلگەن. نەگىزىنەن، بۇرعىلاۋ قالدىقتارىن (بۇرعىلاۋ شلامى، پايدالانىلعان بۇرعىلاۋ ەرىتىندىسى)، مازۋتپەن لاستانعان توپىراقتى جانە مۇناي شىعاراتىن، مۇناي وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ تەحنولوگيالىق ناۋالارىن (مۇناي شلامدارىن، اكتاستى شلامداردى رەزەرۆۋارلاردىڭ تۇبىندەگى تۇنبالارى، تازالاۋ قۇرىلىستارىنىڭ تۇنبالارىن جانە ت.ب.) زالاسىزداندىرۋ باعىتىندا قولدانىلادى. زالالسىزداندىرۋدىڭ بۇل ءتۇرى ۋفا مەملەكەتتىك مۇناي تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن پاتەنتتەلدى. فيزيكالىق-حيميالىق ءادىسپەن زالالسىزداندىرىلعان قالدىقتار «تەحنوگەندىك ديسپەرسيالىق توپىراقتار» دەپ اتالادى.مۇنداي انتروپوگەندىك قالدىق توپىراقتاردى جول-قۇرىلىس ماتەريالدارى رەتىندە پايدالانۋعا بولادى.
ەكىنشىسى – ميكروبيولوگيالىق ادىسپەن زالالسىزداندىرۋ. بۇل ءادىس ءتۇرى ەكولوگيالىق ءقاۋىپسىز «رودوترين»، «باكويل» جانە «نەفتەدەسترۋكتور-كازبيو» بيوپرەپاراتتارىن قولدانۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. مۇنداي بيوپرەپاراتتاردىڭ قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرمەيدى، كومىرسۋتەكتى لاستانۋدى 80 پايىزدان 99 پايىزعا دەيىن تازالاي الادى. بيوپرەپاراتتار تابيعي جانە انتروپوگەندىك ەكوجۇيەلەردە جارامدى، ونىڭ مۇنايدى توتىقتاندىراتىن كومىرسۋتەكتى توتىقتاندىرعىش ميكرواعزالاردىڭ ءبىر توبى رەتىندە تۇسىنۋگە بولادى. ميكرواعزالار مۇناي قابىقشاسىنىڭ قالىندىعىنا تىكەلەي ءسىڭىپ، مۇنايدىڭ ەرىگىش جانە ەرىمەيتىن كومپونەنتتەرىن ءىرىتىپ جىبەرەدى. قالدىقتاردى زارارسىزداندىرۋدىڭ بۇل ءتۇرى مۇناي شىعاراتىن، مۇناي وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ تەحنولوگيالىق ناۋالارىن (مۇناي شلامدارىن، اكتاستى شلامداردى رەزەرۆۋارلاردىڭ تۇبىندەگى تۇنبالارى، تازالاۋ قۇرىلىستارىنىڭ تۇنبالارى)، قۇرامىندا مۇناي بار قالدىقتاردى (مازۋتپەن لاستانعان توپىراق) تازارتۋ ماقساتىندا قولدانىلادى. زالالسىزداندىرىلعان قالدىقتار جەر جابىنىنىڭ ۇستىڭگى جاعىن، قوسىمشا قاباتتاردى جانە بارلىق تەحنيكالىق ساناتتارداعى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جول توسەمى نەگىزدەرىنىڭ قاباتتارىن ورنالاستىرۋعا جارامدى.
ال زالالسىزداندىرۋدىڭ ءۇشىنشى ءادىسى تەرميالىق ءادىس دەپ اتالادى. تەرميالىق ءادىس كوبىنە قاتتى-تۇرمىستىق، قۇرامىندا مۇنايى بار رەزەڭكە قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋ، پايدالانىلعان ىدىس، وراۋىش ماتەريال، فيلترلەر، پلاستينكالار سەكىلدى زاتتاردى زالالسىزداندىرۋ كەزىندە قولدانىلادى.
تەرميالىق ادىسپەن زالالسىزداندىرىلعان ءونىم «تەرميالىق توپىراق» دەپ اتالىپ، قالدىقتارعا قوساتىن قۇرىلىمداعىش رەتىندە پايدالانادى. ونى جەر جابىنىنىڭ توپىراعى رەتىندە جانە جولداردى سالۋ كەزىندە بەكىتىلگەن توپىراقتان جاسالعان نەگىزدىڭ قاباتى رەتىندە دە قولدانادى. جالپى العاندا، زالالسىزداندىرۋ ناتيجەسىندە الىنعان ونىمدەر اۆتوموبيل جولدارىنىڭ جول جابىنىن توسەۋ، توپىراقتىڭ بۇلىنگەن قۇنارلىعىن رەكۋلتيۆاسيالاۋ، ىشكى كاسىپتىك جولدار ءۇشىن جانە اۋماقتاردى كوگالداندىرۋ كەزىندە قۇرىلىس ماتەريالدارى رەتىندە پايدالانىلادى. مۇنداي ونىمدەر سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا، قاۋىپسىزدىك پەن ساپا سالاسىنداعى تالاپتارعا سايكەس كەلگەندىكتەن، ونى قۇرىلىس ماتەريالدارى رەتىندە پايدالانىلۋعا رۇقسات بەرىلگەن.
ال قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋ كەزىندە «ەكو-تەحنيكس» ج ش س قاتتى تۇرمىستىق جانە ونەركاسىپتىك، سونىڭ ىشىندە قۇرامىندا مۇناي بار قالدىقتاردى قۇرتۋعا ارنالعان رەسەيلىك «فورساج-2م» قوندىرعىسىن قولدانادى. اتالعان قوندىرعى پايدالانىلعان فيلترلەر، قاتتى-تۇرمىستىق قالدىقتار، مايلى شۇبەرەكتەر جانە جوڭقالار، قاعاز بۇيىمدارى، قۇرامىندا مۇناي بار قالدىقتار، پايدالانىلعان ىدىس جانە وراۋىش ماتەريال، باسقا دا جانعىش ماتەريالداردى اپ-ساتتە جاعىپ جىبەرەدى.
«ەكو-تەحنيكس» جشس-نىڭ «فورساج-2م» قوندىرعىسىنان باسقا دا وندىرىستىك-تەحنيكالىق بازاسى جەتەرلىك. ق ر «ءقاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردەگى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تۋرالى» زاڭىنا سايكەس بىرنەشە تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردى قولدانۋعا رۇقسات العان. ولاردىڭ قاتارىنا قالدىقتاردى فيزيكالىق-حيميالىق ادىسپەن زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋعا ارنالعان يتاليالىق ءموبيلدى ارالاستىرعىش كەشەندەرى، DOP-160 ءتيپى گيدراۆليكالىق جەتەگى بار «Desmi» بۇرعىلاۋ ەرىتىندىلەرىن، مۇناي شلامدارىن ايداۋ ءۇشىن باتاتىن دانيالىق بۇراندالى سوراپ، رەسەيدە شىعارىلعان ۋمق-1 امبەباپ جانە «سپرۋت-2» (سكيممەر) مۇناي جيناعىش قۇرىلعىلارى، ديزەل-گيدراۆليكالىق ماي سوراپ ستانسالارى، تۇركيالىق «GVP 226» ديزەل-گەنەراتورلارى جانە قالدىقتاردى كىرىس باقىلاۋدى جۇرگىزۋگە ارنالعان وتاندىق «پالۋان» ەلەكتروندىق اۆتوموبيلدىك تارازىلارى.
كومپانياعا قاراستى اۆتوكولىكتەر «ءقاۋىپتى جۇك» بەلگىسىمەن جانە GPS-ناۆيگاتورلارمەن، اۆتوكولىكتەر ۇشقىن وشىرگىشتەرمەن، ءورت ءسوندىرۋدىڭ العاشقى قۇرالدارىمەن، قالدىقتاردى تيەۋ كەزىندە ءجۇرىپ كەتۋدى بولدىرمايتىن تاباندىقتارمەن جانە «اۆاريالىق توقتاۋ» بەلگىسىمەن جابدىقتالعان. جۇرگىزۋشىلەردىڭ بارلىعىنىڭ دا ءقاۋىپتى جۇكتەردى تاسىمالداۋ بويىنشا جەتكىلىكتى جۇمىس تاجىريبەسى بار. كومپانيا قىزمەتكەرلەرى ەڭبەكتى قورعاۋ جانە قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى جانە ءقاۋىپتى جۇكتەردى تاسىمالدايتىن كولىك قۇرالدارىنىڭ جۇرگىزۋشىلەرىن دايارلاۋ بويىنشا سەرتيفيكاتتارعا يە بولعان.
ءتۇيىن
«ەكو-تەحنيكس» ج ش س سونداي-اق ۋفا مەملەكەتتىك مۇناي تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (ۋممتۋ)، ق ر بعم عىلىم كوميتەتىنىڭ «بيوتەحنولوگيالاردىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» رمك «ەكولوگيالىق بيوتەحنولوگيالار» فيليالى، «قازەكوبيوجۇيە» ج ش س سەكىلدى عىلىمي ۇيىمدارمەن سەلبەسە جۇمىس ىستەۋدە. اتالعان عىلىمي مەكەمەلەر ارقىلى قۇرامىندا مۇناي بار جانە مۇنايمەن لاستانعان قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جانە كادەگە جاراتۋ بويىنشا وزىندىك تەحنولوگيالار ازىرلەنىپ، پاتەنتتەلگەن. كومپانيا 2009 جىلى ءبىرقاتار حالىقارالىق ستاندارتتارىنا سايكەس مەنەدجمەنتتىڭ ينتەگرالدانعان جۇيەسىن ەنگىزدى. ال 2012 جىلى ەنگىزىلگەن ستاندارتتاردى قايتا سەرتيفيكاتتادى.
بۇگىندە كومپانيا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اكسيونەرلىك قوعامىنا قاراستى كومپانيالارعا قىزمەت كورسەتۋدە. وسىلايشا، وتاندىق كومپانيالاردىڭ ەڭبەگىن ەسەلەپ وتىر. بيزنەستەگى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ءۇشىن بىلتىرعى «پارىز» بايقاۋىنىڭ «ەكولوگياعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازى اتاعان.
دەرەككوز: ايقىن-اقپارات