قازاقتىڭ باي داستارحانىنان «كارىلىكتىڭ» ەمىنەن باسقا بارشا ءدامدى تابۋعا بولادى. كەلگەن قوناقتى تورىمىزگە سۇيرەپ اكەلىپ، بايەكتەنەتىنىمىز سونشا، الدىلارىنا نە قويمايمىز؟ اناۋ-مىناۋ ەمەس ارگەنتينادان اكەلىنگەن سيىر ەتى، قازاقستاندىقتارعا تاڭسىق ەمەس تاماق «فۋاگرا»، قاپ تاۋىندا اشىتىلعان ءجۇزىم شارابى، جاپونيا جاعالاۋىنان جەتكىزىلگەن اس شايانى، تاسباقانىڭ جۇمىرتقاسىنان باستاپ قۇس سۇتىنەن باسقا بارلىق دامگە قازاقستاندا ورىن بار.

وكىنىشكە وراي، سول شەتەلدەن جەتكىزىلىپ جاتقان ازىق-تۇلىكتىڭ جانە وزگە ءبىر ەلدەر ءۇشىن «اس» سانالاتىن كەيبىر زاتتاردىڭ قانشالىقتى جەۋگە جارامدى ەكەنىن، ادال-ارام ەكەنىن پارىقتاپ جاتىرمىز با؟ جاقىندا ءازىربايجان گازەتتەرىنىڭ ءبىرى ۋكراينالىق «Roshen» كومپانياسىنىڭ كونديتەرلىك ونىمدەرى قۇرامىندا دوڭىز مايىنىڭ ەلەمەنتى بار ەكەنىن جازدى. ماتەريالدى جازعان جۋرناليست كومپانيانىڭ ءازىربايجانداعى وكىلدىگىنە قوڭىراۋ شالىپ، ماردىمدى جاۋاپ الا الماعان. ءازىربايجاندىق باسىلىم جاريالانىمىنان سوڭ «قامشى» پورتالى رەداكسياسىنا وقىرمانداردان، ءتىپتى قىتايدىڭ ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ جاستار بىرلەستىگىنەن وسى كامپيتتەر جانە باسقا دا رەسەيلىك كەيبىر ونىمدەردىڭ كۇماندى قۇرامى تۋرالى سۇراۋلار كەلىپ جاتىر.

ءبىز دە مۇنداي ماسەلەگە كوزقاراسىن بىلمەككە ءتيىستى ورىندارعا بارىپ، ءپاتۋا سۇراعان ەدىك.

قمبد «حالال» ونىمدەردى ستاندارتتاۋ ءبولىمى وكىلى، باقىتجان مۇراتبەك ۇلى:

مۇسىلمان تۇتىنۋشى رەتىندە نە جەپ جاتقانىن ءبىلۋى كەرەك. ادام نە جەسە سوعان ۇقسايدى. دوڭىزدىڭ تابانى تيگەن جەردەن بابامىز اتىن وتتاتپاعان ەكەن عوي. بۇل قازاقتىڭ تازالىققا، گەندىك تەكتىلىككە قالاي ءمان بەرگەنىن دالەلدەسە كەرەك. شىنىمەن دە شەتەلدەن اكەلگەن كەيبىر ونىمدەردەن دوڭىزدىڭ عانا ەمەس، يت، مىسىقتىڭ، باسقا دا جەۋگە بولمايتىن حايۋانداردىڭ دنك-سى تابىلاتىن قىشقىل انىقتالىپ جاتادى. بۇنداي ازىق تۇتىنعان ادامدارعا بارلىق جاعىنان كەرى، جاعىمسىز اسەر ەتەدى.

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى «حالال» ونىمدەردى ستاندارتتاۋ بولىمىنە وسىنداي ماسەلەمەن كوپتەگەن وتىنىشتەر ءتۇسىپ جاتادى. ءبىز دە مۇقيات زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن مولەكۋلالىق گەنەتيكالىق زەرتحانامەن كەلىسىم شارتىمىز بار. ازىرگە دەيىن 20-دان استام ونىمگە زەرتتەۋ جاسادىق. زەرتتەۋدەن وتكەن، تۇتىنۋعا بولاتىن شۇجىق، كولباسا ونىمدەرىن قمبد سايتىندا حابارلاپ وتىرمىز. كورشى ەلدەردە قاعىلىپ جاتقان دابىلعا ءبىز دە ءۇن قوسامىز. الداعى ۋاقىتتا زەرتحانامىزدا ول ءونىم تەكسەرۋدەن وتەتىن بولادى. ۋكراينادا، رەسەيدە وندىرىلگەن كونفەتتەن بولەك، كەيبىر شۇجىق ونىمدەرىندە، بالمۇزداقتا شوشقا ەتى ەلەمەنتتەرى بار ەكەنى تريگەن زەرتحاناسىندا انىقتالدى. زەرتتەۋدەن وتكەن ونىمدەردىڭ وتە از بولىگى عانا رۇقسات الۋعا جارامدى بولىپ وتىر. ءبىزدىڭ زەرتحانا اشىلعانعا دەيىن، قازاقستان جاپون يننوۆاسيالىق ورتالىعىندا ءبىر مامان ءوز بەتىنشە رەسەيلىك ءبىر كومپانيانىڭ 290-نان استام «حالال» جازۋى بار ءونىمدى الىپ، تەكسەرىپ كورگەن. سولاردىڭ اراسىندا تەك 14 ءونىم سەرتيفيكاتقا ساي بولعان.

قازاقستان مۇسىلماندارى رۋحاني باسقارماسى وكىلى، «حالال» ءبولىمى مامانى ءابىلدينا الماگۇل قۋانىش قىزى:

رەسەيدىڭ «حالال» ستاندارتى كوميتەتى العاشىندا «Roshen» كونديتەرلىك فيرماسىنا سەرتيفيكات بەرگەن. ءبىراق، بۇل كونفەتكە سوڭعى ەكى جىلدا «حالال» سەرتيفيكاتى بەرىلمەدى. رف، سەرتيفيكاتتاۋ، ستاندارتتاۋ ورگانىنىڭ وكىلى گازيزا گايدارگابدۋلوۆانىڭ سوزىنشە، رەسەي تارابى بۇل كونفەتتە شوشقا ەتى ەلەمەنتتەرى جوق ەكەنىنە كەپىلدىك ەتپەيدى. سوندىقتان، لابوراتوريالىق تەكسەرۋدەن وتكىزۋ كەرەك.

مىنە، بىزدەگى ماماندار پىكىرى وسىنداي. نەگىزى، ءتاتتى-دامدى تاعامداردىڭ نەگىزگى قۇرامىندا كونديتەرلىك ماي دەپ اتالاتىن ارنايى ءونىم قولدانىلادى. كونديتەرلىك ماي دەگەنىمىز وسىمدىك سىعىندىلارىنان الىناتىن ماي. ءبىراق، كونديتەرلىك مايدىڭ كەيبىر تۇرلەرى وندىرىستىك جولمەن الىنعان جانۋارلاردىڭ مايىنان، ونىڭ ىشىندە سيىر مەن شوشقا مايىنان تۇرۋى دا مۇمكىن.  مۇنى راستايتىن جازبالار azan.kz سايتىنان دا تابىلدى ( http://azan.kz/islam/blog/id/1725.html).

وسى ماسەلە جونىندەگى قوعامدىق پىكىر قوزعاۋ سالىپ، ساراپتاما ورىندارى اتالعان كامپيتتەردىڭ قۇرامى مەن حالال ستاندارتتارىنا سايكەستىگىنە ناقتى باعا بەرەدى دەگەن ۇمىتپەن، وقىرمانداردى كونديتەرلىك ونىمدەردى تۇتىنۋدا ساق بولۋعا شاقىرامىز.

ەرلان تولەۋباي