ۆاليۋتا نارىعى قازىرگى تاڭدا كوپتىڭ كوز تىككەن الاڭىنا اينالىپ وتىر. كەلەر جىلى دا ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇنى قۇلدىراي تۇسەدى دەۋشىلەر كوپ. ءتىپتى، كەي ساراپشىلار، 2016 جىلى ءتول تەڭگەمىز قۇنسىزدانىپ، اقش دوللارىنا شاققانداعى باعامى شامامەن 370 تەڭگەنى قۇرايدى دەپ وتىر.

بەس كۇن بۇرىن قۇنى 350 تەڭگەگە جەتكەن «كوك قاعاز» ءقازىر الماتىداعى اقشا ايىرباستاۋ ورىندارىندا 332 تەڭگە شاماسىندا ساتىلۋدا. تەڭگەنىڭ از ۋاقىت ىشىندە 5،4 پايىزعا كۇشەيۋىن قارجى سالاسىنىڭ ماماندارى سان ساققا جورىپ وتىر. ءبىرى مۇنىڭ بارلىعى حالىقارالىق قارجى الەمىنىڭ ىشكى زاڭدىلىقتارىنا ساي وزگەرىستەر دەپ قابىلداسا، ەندى ءبىرى ۆاليۋتا نارىعىن رەتتەۋگە ارالاسپايمىز دەگەن ۇلتتىق بانك ەل ىشىندەگى تولقۋلاردىڭ ورىن الۋىنان قاۋىپتەنىپ، دوللار باعامىن تومەندەتۋگە جاسىرىن تۇردە اتسالىستى دەيدى.

«ۆاليۋتا باعامىنىڭ بۇلاي قۇبىلۋى كوپتى تاڭ قالدىردى. ۇلتتىق بانك باسشىلىعى ۆاليۋتا نارىعىنا ەشقانداي قاتىسىمىز جوق دەسە دە بۇعان سەنۋ قيىن. دوللاردىڭ 5 پايىزعا ارزانداۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى شەتەلدىك ۆاليۋتانى نارىققا كوپ مولشەردە شىعارۋمەن بايلانىستى بولۋى كەرەك. تەڭگەنى مۇنداي جولمەن نىعايتۋ نارىقتاعى جاعدايدى كۇردەلەندىرىپ جىبەرەدى. مۇنداي ديناميكانىڭ سەبەبىن جىلدىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى جانە مەرەكەلىك كوڭىل كۇيمەن بايلانىستىرۋعا بولاتىن شىعار. بۇل كەزەڭدە كوپتەگەن ۇيىمداردا ۇلتتىق ۆاليۋتامەن جاسالاتىن سالىق تولەۋ، ەڭبەكاقىمەن جانە جىلدىق بونۋستارمەن ەسەپتەسۋ، مەرەكەلىك شىعىندار سىندى وپەراسيالار سانى كۇرت ارتادى»، - دەيدى «اسىل ينۆەست» كومپانياسى تالداۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ايۆار بايكەنوۆ.

ۆاليۋتا نارىعىنداعى قالىپتاسقان وسى «كىدىرىس» كوپتەگەن ادامداردىڭ قولدارىنداعى ۆاليۋتالارىن قايتادان ايىرباستاۋىنا اكەپ سوعۋدا. قازىرگى باعاممەن دوللارلارىن ساتقاندار، ارينە، ەشتەڭەدەن ۇتىلا قويمايدى. بۇعان قوسا، شيكىزات نارىعىنداعى مۇناي باعاسىنىڭ دا تۇراقتاۋى ەلدىڭ تەڭگە نىعايادى دەگەن سەنىمىنە تىرەك بولۋدا. ونىڭ ۇستىنە، ءرۋبلدىڭ دە دوللارعا شاققانداعى باعامى 71 رۋبلمەن توقتادى.

جاقىندا الماتىدا باسپا ءسوز ءماسليحاتىن وتكىزگەن ۇلتتىق بانك باسشىسى دانيار اقىشيەۆ جەلتوقسان ايىندا مەملەكەت تاراپىنان ۆاليۋتا ساۋداسىنا ەشقانداي ينتەرۆەنسيا بولماعانىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارىندا ينتەرۆەنسيا كولەمى 17،4 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراعان. ال، قاراشا ايىندا ۇلتتىق بانك تەڭگە باعامىن نىعايتۋ ءۇشىن 577 ميلليون دوللار ساتىپ الدى.

سوڭعى ۋاقىتتا ۇلتتىق بانك باسشىلىعىنا ءجيى سىني پىكىر ءبىلدىرىپ جۇرگەن ەكونوميست ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ جىلدىڭ سوڭعى ايىندا باس بانك ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنسيا جۇرگىزدى دەپ سانايدى. «فەيسبۋك» الەۋمەتتىك جەلىسىندە ۇلتتىق بانك جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتى سىناپ بىرنەشە رەت مالىمدەمە جاريالاعان ەكونوميست بۇل ينتەرۆەنسيانىڭ ناقتى سوماسىن ايتپادى، الايدا.

ايۆار بايكەنوۆ تە ۇلتتىق بانك جەلتوقسان ايىندا ۆاليۋتا نارىعىنا ينتەرۆەنسيا جاساۋى مۇمكىن دەگەن پىكىردە.

«جەلتوقسان ايىنىڭ باسىندا ينتەرۆەنيالار بولعان بولۋ كەرەك. سونىڭ سالدارىنان دوللار باعامى 307-308 تەڭگەگە دەيىن بىرنەشە كۇنگە قۇلدىرادى. كوپ ۇزاماي تەڭگە قايتادان 13 پايىزعا ارزانداپ كەتتى. وسى كەزدە ۇلتتىق بانك ۆاليۋتا نارىعىنا ارالاسۋدان سىرتتادى دەپ ويلايمىن»، - دەيدى ول.

بايقاپ تۇرعانىڭىزداي، قازىرگى ۋاقىتتا ۆاليۋتا نارىعىندا قالىپتاسقان جاعداي قارجى ساراپشىلارىنىڭ ناقتى ءبىر توقتامعا كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرمەي وتىر. مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋى، تەڭگەنىڭ قىبىلاسىنا اينالعان رەسەي ءرۋبلىنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامىنىڭ تومەندەۋى تسياقتى بىرنەشە فاكتورلار قازاق ۆاليۋتاسىنىڭ السىرەۋىنە باستايتىن سەبەپتەر. الايدا، جەلتوقسان ايىنىڭ باسىنداعى جانە وسى ەكى كۇنگى تەڭگەنىڭ «نىعايۋىن» ناقتى تۇسىندىرەتىن سەبەپتەر بولماي تۇر.

باس بانك التىن-ۆاليۋتا قورىن ورتايتپاۋ ءۇشىن ۆاليۋتا نارىعىنا ينتەرۆەنسيا جاسالمايدى دەپ مالىمدەدى. مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداي ءتۇسۋى دە التىن-ۆاليۋتا قورىنا ءقاۋىپ توندىرەتىنى بەلگىلى. جىل باسىنان بەرى Brent ماركالى مۇناي باعاسى 38،8 پايىزعا ارزاندادى. ەگەر 2015 جىلدىڭ العاشقى ايىندا مۇنايدىڭ ءار باررەلى 50 دوللاردان ساۋدالانسا، كەيىن 36،4 تدوللارعا ارزاندادى. سوڭعى ايدا شيكىزات قۇنى 46 دوللاردان جوعارى كوتەرىلمەدى.

مۇناي باعاسىنىڭ بۇلاي قۇلدىراۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى، ارينە، اقش دوللارىنىڭ كۇشەيۋى، مۇناي ءوندىرۋ مەن ونىڭ قورىنىڭ ارتۋى بولىپ وتىر. سونداي-اق، جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ءبىرشاما باسەڭدەۋى مەن يرانعا قويىلعان سانكسيالاردىڭ 2016 جىلدىڭ باسىندا الىناتىندىعى دا قارا التىن باعاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتىن فاكتورلار. وسى ايتىلعانداردى ەسكەرە كەلە، BCC Invest الدىڭعى جىلى تامىز ايىندا مۇناي باعاسى 35-37 دوللارعا تومەندەيدى دەپ سانايدى.

تاعى ءبىر ايتا كەتەر ءجايت، وپەك ۇيىمى دا مۇناي ءوندىرۋدى شەكتەۋدەن باس تارتاتىنىن، قازىرگى تاۋلىگىنە 30 ميلليون باررەل شيكىزات ءوندىرۋ نورماسى ساقتالاتىنىن جاريالادى.

«نارىق جاقىن ۋاقىتتا وپەك ەلدەرىندە، اسىرەسە، ساۋد ارابياسىنداعى مۇناي ءوندىرىسىن ءجىتى باقىلايتىن بولادى. ساۋديا نارىقتاعى مۇناي باعاسىن بارىنشا ارزانداتىپ، باسەكەلەستەرىن تۇقىرتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ازىرگە، مۇناي باعاسىنىڭ ارتاتىنىن بايقاپ وتىرعان جوقپىز. ءتىپتى، تاعى ءبىر، مۇمكىن سوڭعى رەت مۇناي باعاسى باررەلىنە 35 دوللار كولەمىندە قۇلدىراۋى ىقتيمال. جوبامەن باعا ءدالىزى 30-33 دوللار شاماسىندا قالىپتاسۋى مۇمكىن»، - دەپ سانايدى ايۆار بايكەنوۆ.

ءبىراق، مۇناي باعاسى ەندى ارزانداماسا دا تەڭگە باعامىنىڭ نىعايا قويۋى ەكىتالاي.

«مۇناي باعاسى باررەلىنە 35-37 دوللار شاماسىندا تۇراقتاعاننىڭ وزىندە دوللار باعامى 350-370 تەڭگە كولەمىندە ساقتالادى. ءبىز جاقىن كۇندەرى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ وسى دەڭگەيگە دەيىن قۇلدىراۋىن جوققا شىعارمايمىز. الايدا، ءبىز 2016 جىلى Brent مۇنايىنىڭ ورتاشا قۇنى 42-44 دوللار كولەمىندە قالىپتاسادى دەپ ويلايمىز. مۇنداي باعادا تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى ورتاشا باعامى 295-315 تەڭگە كولەمىندە بولۋى ءتيىس»، - دەيدى BCC Invest.

وسى رەتتە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قۇنسىزدانۋىنا رەسەي مەن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ينتەگراسياسى دا اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتۋ كەرەك. بىلتىرعى ناۋرىز ايىندا جاريالانعان سانكسيالاردان سوڭ رەسەي ءرۋبلى باعاسىن جوعالتا باستادى. بۇل دا قازاق ەكونوميكاسىنا كەرى ىقپالىن تيگىزۋدە. 2014 جىلدىڭ باسىنان ساناساق، ورىس اقشاسى 121،8 پايىزعا، 2015 جىلدىڭ باسىنان تارتساق 26،7 پايىزعا قۇنسىزداندى. رف ورتالىق بانكى جىل باسىندا دوللار 56،2 رۋبل بولسا، 23 جەلتوقساندا 71،1 تەڭگەگە قىمباتتاعانىن جاريالادى.

قازاقستاندىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرى، «ءرۋبلدىڭ وسى قۇلدىراعانى قۇلدىراعان» دەگەنگە سايادى. رەسەي ۆاليۋتاسى بۇدان ءارى ارزانداماسا دا، قۇنى ارتا قويۋى ەكىتالاي.

«Brent ماركالى مۇناي 35-40 دوللار شاماسىندا ساۋدالانۋى جالعاسسا، ءرۋبلدىڭ دوللارعا شاققانداعى باعاسى 68-72 رۋبل شاماسىندا تۇراقتايدى. ارىدەن ويلاساق، مۇناي باعاسىنىڭ بۇدان ءارى تۇراقتى تۇردە قۇلدىراۋىن سەنىمدى تۇردە بولجاۋ قيىن. قازىرگى تاڭدا قالىپتاسىپ وتىرعان شيكىزات باعاسى ونىڭ وزىندىك قۇنىنا شامالاسىپ قالدى»، - دەيدى ساراپشى تيمۋر نىعماتۋللين.

ساراپشى، سونداي-اق، سپەكۋليانتيۆتى ارەكەتتەر سالدارىنان مۇناي باعاسىنىڭ قىسقا مەرزىمگە قۇلدىراۋىن جوققا شىعارمايدى.