Aqmoladaǵy otanyn satqandardyń áıelin tutqynda ustaǵan lagerde bolǵan (ALJIR) áıelderdiń biri Gertrýd Plataıs 1990 jylǵy erekshe oqıǵany aıtyp berdi, - dep habarlaıdy. Qamshy.kz

ALJIR-de esh kinási joq, “halyq jaýyna” aınalǵan kúıeýi men týystarynan bas tartpaǵan myńdaǵan áıel kún keship, tar qapasta ómir súrdi. Qystygúni tańerteń áıelder Jalańash ózeniniń jaǵasynan baraqtar turǵyzý úshin qamys jınaıdy. Sol aradaǵy Jańash aýylynyń úlkenderiniń komandasyndaǵy balalar áıelderge tas laqtyra bastaıdy. Osy sátte baqylaýshylar “kórdińder me senderdi tek Máskeýde emes, aýyldaǵylar da jek kóredi” dep keketti.

Osylaısha kúnde jalǵasa berdi. Bir kúni ózine ushyp kelgen tastan qulaǵan ábden qaljyrap turǵan Gertrýd álgi tastan súttiń ıisi shyǵyp turǵanyn birden baıqaıdy. Sóıtedi de aýyzyna salyp kórip edi, ózi tátti eken. Ol osy tastardyń bárin jınap, baraqqa alyp keldi. Ol jerde tutqyndalǵan qazaq áıelder bar edi. Olar munyń aırannan jasalatyn qurt degen taǵam ekenin aıtyp beredi. Sóıtse qazaqtar ózderiniń balalary arqyly tutqyn áıelderdi bólip alyp, olarǵa ádeıi qurt laqtyryp ashtyqtan qutqarý úshin osyndaı ádis qoldanypty.

Olar baqylaýshylar kórip qoımasyn dep túngi ýaqytta tutqyndar úshin qurt, talqan, et, nan qaldyryp ketken. Qazaq halqynyń osy bir jaqsylyǵyn áıelder ómir boıy umytpaǵan. 1950 jyly ALJIR-di jaýyp tastady. Alaıda, 1958 jylǵy qaıta qalpyna keltirýge deıin sottalǵandar ózderiniń turǵylyqty meken-jaılaryna qaıta almady. Tek 1953 jyly 17-shi Karlag lageri tolyqtaı jabylǵan edi. 2007 jyly 31 mamyr kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen lager ornynda ALJIR memorıaldy kesheni ashyldy.