Sulýlyq – «úlken bıznes». Sizge unasa da, unamasa da, syrt kelbetińiz arqyly ózgelerge áser etesiz. Dúnıege kelgennen bastap, jumysqa turý kezindegi áńgimelesý kezeńine deıin cyrt kelbetińiz mańyzdy bolyp tabylady.

Avstralıalyq ǵalymdardyń zertteýlerine qaraǵanda, sulýlyq – bul gen tazalyǵynyń emes,  domınanttylyqtyń belgisi.

Tarıhqa úńilsek, sulýlyq uǵymynyń shyǵý tegi sonaý evolúsıa tarıhymen baılanysty.

«Bizdiń súıkimdi adamdardy jaqyn tartatynymyz- evolúsıalyq beıim. Osy beıimniń esebinen adamdar bir-birine deni saý, myqty serik izdeıdi. Alaıda zertteýler kórsetip otyrǵandaı adamnyń rekprodýktıvti jetistikteri densaýlyǵyna baılanysty emes - deıdi  Batys Avstralıa ýnıversıtetinde sulýlyq uǵymyn zertteýde kóp eńbek sińirgen Djıllıan Rodstyń (Gillian Rhodes) jolyn qýǵan bir top ǵalymdar.

Charlz Darvın de bul máselege baılanysty óziniń oı-tolǵamdaryn jasaǵan. «Evolúsıa» teorıasynan soń 12 jyldan keıin «jynystyq irikteý» dep atalatyn teorıasyn usynǵan. Iaǵnı, bul teorıa boıynsha adamdar bir-birine serik izdeý, tańdaý barysynda irikteý júrgizedi. Ol irikteýde adamnyń ásirese, er adamdarǵa qatysty domınanttylyq qasıetine, mán beriledi. Bul tek, adamdarǵa ǵana emes barlyq tiri organızmderge tán sıpat. Qarapaıym tilmen aıtqanda, áıel adam er adamnyń kúshi, energıasy, domınattylyǵyna táýeldi bolǵandyqtan, osyndaı sıpattaǵy serik izdeıdi. Dál osyndaı domınantty tapqan jaǵdaıda, ekeýiniń urpaǵy sulý ári deni saý bolatyny dáleldenip otyr.

Alaıda zamanaýı álemd, serik tańdaýda adamdar basqa da aspektilerge nazar aýdarady. Evolúsıa tarıhy gıpotezasyna, sulýlyq, densaýlyq gıpotezasyna súıensek, qazirgi adamdardyń ómir súrý deńgeıi men jaǵdaıyna qaraı sharttar da ózgergen.

Máselen búgingi kúni atalǵan irikteý sharty shyǵarmashylyq jáne áleýmettik resýrstarmen almastyrylyp otyr. Dál osy resýrstardyń neǵurlym sapaly ári durys, unamdy bolýy potensıaldy serikti janymyzǵa jaqyndata túsedi.
Osy tusta, fızıologıalyq belgilerdiń mańyzy tómendep qalǵandyǵy belgili bolyp  otyr.

Nazerke Musa