Nemis otbasy asyrap alǵan qazaqstandyq balalar óz Otandary jaıynda esterinde túk qalmaǵan. Sony eskergen jańa ata-anasy balalaryn óz týǵan elderin bilsin degen nıetpen Qazaqstanǵa ákeldi. Germanıalyq otbasylarmen informburo.kz tilshisi suhbattasyp qaıtty.
Eýropadan kelgen eki balaǵa alamatylyqtar uzaq qaraǵan. Nemis otbasynyń janynda nemis tilinde sóılep bara jatqan qazaq balasyn kórgende almatylyqtar tańyrqap qaldy. Burynǵy Álibek, qazirgi Elıasty Germanıadaǵy IT jáne farmasevtıka mamandarynan turatyn otbasy asyrap alǵan.
«Ol qazaq qoı, sizdermen ne istep júr?» - dep suraǵandar da boldy.
Elıastyń jasy 9-da, ony nemis otbasy asyrap alǵanda nebári 17 aılyq bolǵan. Elıaspen qatar ósken 11 jastaǵy Mıhaıldi de germanıalyq erli-zaıyptylar asyryp alǵan. Mısha ol kezde eki jarym jasta edi.
Ózge memlekettegi ózge otbasyna tap bolǵan balaqaılar Qazaqstandy tamashalaýǵa keldi. Qazaqstan eki bala úshin múldem bólek álemdeı kórindi.
«Biz olardy bala kezinde ákelýdi jón kórdik. Balanyń oıy taza bolady ǵoı. Dostary Qazaqstanda boldyńdar ma dep suraǵanda, olar senimdi túrde «Iá!» dep jaýap bere alady. Onyń ústine bul olardyń oı-órisin keńeıtetin taptyrmas múmkindik», - deıdi Elıastyń anasy Klaýdıa Zaıler.
Germanıadan Qazaqstanǵa kelgen eki otbasy bala asyrap alý prosesi kezinde tanysqan. Eki otbasy eki balany Óskemen qalasyndaǵy jetimder úıinen asyrap alǵan. Olardyń taǵdyrlary bir-birine uqsas bolǵandyqtan tez til tabysyp ketti. Al osy joly ósip qalǵan balalaryn ertip germanıalyq eki otbasy Qazaqstanǵa keldi.
Men anamdy izdeımin
Klaýdıa men Klaýs Álibektiń, búgingi Elıastyń týǵan anasy jaıynda eshteńeni bilmeıdi.
«Biz onyń ata-anasy jaıyda habarsyzbyz. Ol týa sala balasyn jetimder úıine ótkizgen aýyldyń qarapaıym bir áıeli bolar», dep boljady Klaýdıa Zaıler.
Elıas – azıattyq tuqymdaǵy eýropalyq bala. Onyń Qazaqstan jaıly oıy tym kómeski bolǵan.
«Men Qazaqstandy úıleri kóp emes kishkentaı aýyl dep elestettim. Biraq myna kórinisti kórgende, aýzym ashylyp qaldy, tipti sózim joq» dedi kózi balbul jaınaǵan balaqaı.
Elıas Qazaqstanǵa kele sala ózin jaıly sezingen.
«Bul jerdegilerdiń bári men sıaqty eken», deıdi.
Almatylyq bazarda júrgende balanyń kózi birden dombyraǵa túsken. Bul aspapty Elıas bir fılmde kórgen eken. Ata-anasyna dombyrany satyp alyp berýdi ótingen bala qazir aspaptan aıyrylmaıtyn bolyp alǵan.
Al Kóktóbeni aralaǵanda qazaqtyń ulttyq buıymdarymen tanysyp shyǵady. Bári kózine sondaı jyly kóringen. Elıas Qazaqstanǵa úlken azamat bolyp kelemin dep sheshti. Biraq, týrıs retinde emes. Bala týǵan anasyn tabýdy armandaıdy.
«Men qazaq tilin úırengim keledi. Sebebi anamdy tapqanda, onymen qazaqsha sóılesemin. Anam jaıly eshteńe bilmesem de, ony qatty jaqsy kóremin».
Elıastyń jańa anasy Klaýdıa ulynyń týǵan jeriniń mádenıetimen tanysqysy kelgen, óz ana tilin úırengisi kelgen, sondaı-aq anasyn tapqysy kelgen nıetin qoldaıdy.
«Bul jer onyń túp tamyry, ata-babasy ósken jer. Keıde Elıastyń týǵan anasyn aıap ketemin. Ol – sondaı jaqsy bala, al anasy odan aıyrylyp qaldy. Sol sebpti, Elıastyń anamdy tabamyn degen oıyna qarsy emespin. Qıyn bolady, árıne, anasy jaıly bir deregimiz joq. Alaıda, bári de múmkin», - deıdi anasy.
Bir kórgennen baýyryna basqan
Mıhaıldyń jańa ata-anasy – Andreas Ber (ınjener-elektrotehnık), Kresın Ber (jumyssyz). Andreastyń aıtýynsha, Mıhaıl birden olardyń bir bóligi atana ketti, týǵan balalaryndaı jaqsy kóredi. Alǵashynda úreı bolǵanymen uldyń ákesi Mıhaıldy alǵash kórgen kúni-aq baýyryna basty.
«Bala asyrap alý – biz oılaǵannan da úlken is eken», - deıdi Andreas.
Mıshany asyrap almaı turyp, erli-zaıyptylar oǵan, Mıhaıl erli-zaıyptylarǵa úırenisip ketýdiń birneshe amal-táselderin paıdalandy. Oǵan tamaqtar ákelip turdy, áńgimelesti. Sóıtip jańa ata-anasyna úırenip qalǵan Mısha olardy kórgen saıyn júgirip baryp, qushaqtap alatyn bolǵan.
Bul sátti germanıalyq erli-zaıypty eshqashan umytpaıdy. Olar - uldary úshin bárin isteýge daıyn ata-ana. Onyń ústine Óskemende balanyń ata-ájesi men baýyry turady. Andreas pen Kresın olardyń aralasyp turýyna qarsy emes.
«Biz Mıshanyń óz túp tamyryn bilip óskenin qalaımyz. Onyń qazaqstandyq ekenin áý basta aıtqanbyz. Onyń týǵan ata-anasy jaǵdaılaryna baılanysty jetimder úıine ótkizýge týra kelgen. 2 jarym jyl Mıhaıl bireýdiń qamqorynsyz ómir súrgen. Al qazir ulymyz ata-ana mahabbatyn sezinip ósýi úshin qolymyzdan kelgenin aıamaımyz», - dedi Mıshanyń anasy.
Eki balanyń minezi eki túrli. Mıhaıl Elıasqa qaraǵanda sabyrly, oıǵa kóp batady. Anasy sekildi tabıǵatty jany súıedi. Qazaqstannyń tabıǵaty oǵan birden unady.
Nege Qazaqstan?
Eki ata-anaǵa nege balany Qazaqstannan asyrap alǵandary jóninde suraq qoıyldy. Eki otbasy eki túrli jaýap qatty. Mıhaıldyń ata-anasy álem ádebıetterin kóp oqyǵan. Máselen, Kresınge Azıa halqy unaıtyn kórinedi. Qazaqstan jaıly, mádeneıti, mentalıteti jaıyna oqyp bilgen olar jan-tánimen osy ólkeden bala asyrap alýǵa bel býady.
«Balany mádenı ortaqatstyq bar memleketterden asyraǵan jón. Máselen, Ońtústik Amerıkanyń mádenıeti bizden tym alys, sol sekldi Afrıka da dál solaı. Ol balalarǵa qatysty suraq ta kóp týyndaıdy, balanyń syrt kelbeti de mańyzdy ǵoı. Munyń bárin eskerý qajet», deıdi Elıasyń jańa ákesi Klaýs Zaıler.
Qazaqstandyq balalar men olardyń nemis ata-analary Almatyny túgeldeı derlik aralap shyqty, endigi jospar Óskemegen jol tartý. Ol jerde Mıhaıldyń týǵandaryna kirip-shyqpaq, sondaı-aq balalar úıine de soǵýdy josparlap otyr. Óskemennen soń Astanany aralamaq. Germanıalyq qonaqtar balalaryna olardyń týǵan jerin aralatýalyran izgi is dep biledi.
«Germanıada mynadaı sóz bar: Balanyń qanaty ósýi úshin túp-tamyryn bilýi asa qajet», deıdi Kerstın Ber.
Aýdarǵan: Gúlim Jaqan
