Týberkýlez – óte juqpaly aýrý. Ol turǵyndardyń densaýlyǵyna birshama nuqsan keltiretin, álemdegi eń qaterli juqpaly aýrýlar qataryna jatady.
Qaterli aýrýdyń taıaqshalary aýada, sýda, topyraq quramynda da kezdesedi. Qazir medısınanyń damyǵan zamanynda týberkýlez aýrýyn tolyq emdep jazýǵa bolady. Ol úshin atalmysh syrqatqa shaldyqqan jandar der kezinde tekserýden ótip, bastapqy qalypta bolǵan jaǵdaıda qulan taza aıyǵa alady. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarma basshysynyń orynbasary Nurdanat Berkinǵalıdyń málimetinshe, 2017 jyldyń jeti aıynyń qorytyndysy boıynsha jalpy oblys kóleminde týberkýlez aýrýynan negizgi epıdemıologıalyq kórsetkishteriniń jaqsarý úrdisi saqtalǵan. Turǵyndardyń týberkýlezben syrqattanýy byltyrǵy jylmen salystyrǵanda, 100 myń turǵynǵa shaqqanda 4,2%- ǵa tómendep, 29,7% quraǵan. Bıylǵy jyldyń jeti aıynda oblystyq stasıonarda 648 naýqas emdelip shyqqan. Al ókpe dertinen bolatyn ólim-jitim byltyrǵy jylmen salystyrǵanda, 100 myń turǵynǵa shaqqanda 12,5 %-ǵa tómendep 1,4 %-dy, al 2016 jylǵy kórsetkish 1,6%-dy quraǵan. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý mamandary ókpe qabynýyna da ústirt qaraýǵa bolmaıtynyn aıtady.
Ásirese kúz, qys, kóktemniń bastapqy aıynda tumaý, sýyq tıip aýrý jaǵdaılary kóbeıetini málim. Alaıda, jaı tumaý ǵoı dep, elemeı, úıde em qabyldap, keıin asqynyp, onyń saldary aýyr naýqasqa ulasýy múmkin ekenin jáne sýyq tıip aýyrǵanda mindetti túrde dárigerge kóriný qajettigin aıtty. Sondaı-aq ókpe týberkýlezi jas talǵamaıtynyn qaperge alǵan jón. Oblys boıynsha qurt aýrýynan saqtandyrý sharalary ár mektepterde júzege asýda. Óńirde jalpy orta bilim beretin mektepterde 267 medısına qyzmetkerleri bar. Olar bıylǵy jyldyń qańtar aıynan bastap bilim berý júıesinen densaýlyq saqtaý júıesine aýystyrylǵan bolatyn. Mekteptegi densaýlyq saqtaý qyzmetkerleriniń fýnksıonaldyq mindetteri 2014 jyldyń 29 jeltoqsanyndaǵy QR Ulttyq ekonomıka mınıstriniń №179 buıryǵymen bekitilgen edi.
Jalpy týberkýlez dertinen saqtaný úshin tolyqtaı salaýatty ómir saltyn ustaný qajet. Iaǵnı durys tamaqtaný, dene shynyqtyrý belsendiligin arttyrý, ýaqytyly tynyǵyp, alkogóldi ishimdik pen shylymnan bas tartý densaýlyqtyń kepili bolmaq.
Gúlim AQAP,
Batys Qazaqstan oblysy
