Halyq danalyǵy bylaı deıdi: «Zeınetaqyda ómir jumys úshin aıaqtalady jáne jaı ǵana ómir bastalady». Bul ómirdiń qandaı bolatyndyǵy, bizdiń ózimizge baılanystylyǵy sońǵy orynda emes.
Jastyq shaǵymyzda, boıymyz qýatqa toly kezde, zeınetaqy týraly sırek oılanamyz. Biraq ýaqyt ótkinshi: búgin sen stýdentsiń, erteń jas maman, erteńgi kúni jetik maman, mine, zeınet jasy da kelip, seni zeınetkerlikke shyǵaryp salýda. Zeınetkerlik – qurmetke laıyq demalys desedi . Biraq, kóbinese zeınetkerlerge demalys tek arman bolyp qalýda. Shyndyǵyna kelsek, zeınetkerlerdiń kópshiligine, zeınetaqylary negizgi qajettilikterine áreń jetýde. Sondyqtan da olar zeınet jasynda da jumys isteýge májbúr. Osy kezde kóp adamdar, jiberip alǵan múmkindikterine ókinishpen qaraıdy: Bireýler «konvert» arqyly jalaqy alǵanyna, al jumys berýshi zeınetaqy jarnalaryn az mólsherde aýdaryp otyrdy, al keıbirinde zeınetaqy jarnalary múlde bolǵan emes. Dál osy azamattardyń osy sanaty týraly, biz áńgime qozǵaımyz .
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar - olar kim?
«Ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adamdar» uǵymynyń resmı túsindirmesi kelesideı:
- Tabys tabý úshin taýar óndirý men qyzmet korsetý salasynda jumys jasaıtyn jeke tulǵalar, óndiristik kooperatıv músheleri, otbasylyq kásiporyndardyń aqysy tólenbeıtin jumysshylary jáne jaldamaly jumyskerlerdiń eńbegin paıdalanatyn jýmys berýshiler;
- Jeke nemese bir/birneshe seriktestermen ózin-ózi jumyspen qamtý negizinde jumys isteıtin jáne turaqty negizde qyzmetkerlerdi jaldamaıtyn jeke tulǵalar.
Anyqtaýdan kórip otyrǵanymyzdaı, bul uzaq, kúrdeli, túsiniksiz uǵym. Eger munyń bárin qarapaıym tilge aýdarsa, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar - jeke bıznespen aınalysatyndar, jeke kásipkerler nemese eńbek kelisim-shartysyz jumys isteıtinder. Siz bazarda jumys jasasańyz, jeke kólikpen tasymaldaýmen aınalyssańyz, jóndeý jumystaryn júrgizseńiz jáne t.b. – ózin ózi jumyspen qamtyǵan adamsyz.
Zeınetaqy.
Búgingi kúni Qazaqstandaǵy zeınetaqy úsh kózden turady: bazalyq zeınetaqy, eńbek zeınetaqysy jáne zeınetaqy jınaqtary.
Bazalyq zeınetaqy búgingi kúnge bárine birdeı tólenedi-eń tómengi kúnkóris deńgeıiniń jartysynan sál artyq. Ol 2018 jyldyń 1-shildesinen bastap qyzmet merzimi men zeınetaqy júıesine qatysý uzaqtyǵyna baılanysty esepteledi. Tıisti jylǵa belgilengen eń tómen kúnkóris deńgeıiniń 54 paıyzy zeınetaqy júıesine qatysý ótili 10 jyl nemese odan az bolatyn adamdarǵa alynady. 10 jyldan joǵary ár tolyq 1 jyldyq eńbek ótiline eń tómen kúnkóris deńgeıiniń 2 paıyzy qosylady. Iaǵnı, eńbek ótil tolyq 33 jyldy qurasa, onda bazalyq zeınetaqynyń kólemi 100 paıyz eń tómengi kúnkóris deńgeıin quraıdy
Eńbek zeınetaqyny alý úshin 1998 jyldyń 1 qańtaryna deıin kem degende 6 aı jumys ótili bolýy tıis. Jyl saıyn bul komponent qysqartylady, 1998 jylǵa deıingi jýmys ótili qanshalyqty az bolsa, sonshalyqty eńbek zeınetaqysy da az bolady. Eńbek jolyn 1998 jyldan bastaǵan azamattar , zeınetaqynyń bul túrin ala almaıdy.
Zeınetaqy jınaqtary - ol aı saıynǵy tabystan 10 paıyz kólemindegi mindetti zeınetaqy jarnalary.
Osylaısha, eńbek zeınetaqysynyń úlesi jyl saıyn azaıady, zeınetaqy júıeden múlde shyqqansha . 2040 jyly zeınetkerlikke eńbek zeınetaqyny alýǵa mýlde quqyǵy joq adamdar shygady jáne zeınetaqyny zeınataqy jınaqtary esebinen alatyn bolady. Munda jınaq kólemi ár adamnyń ozine baılanysty. Siz zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin qansha jınaq jınasańyz, sonsha alatyn bolasyz.
Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar týraly taǵy ...
Búgingi kúni zeınetaqy jarnalary boıynsha jaǵdaı qarqyndy emes. Zeınetaqy jarnalary turaqty negizde barlygynda tolyq kólemde ýaqytyly aýdarylýda emes: bireýdiń jumys berýshisi tolyq kólemde jarnany adalynan salmasa, al bireýdiń zeınetaqy jarnalary múlde joq. Eń aldymen, bul sanat túrine ózin-ózi jumyspen qamtıtyn adamdar kiredi. Aǵymdaǵy jaǵdaıdy jóndeý úshin óz betinshe jumyspen aınalysatyn adamdardy ónimdi jumysqa tartyp, eńbek qyzmetin zańdastyrý jolymen ózgertý kerek. Bul jaǵdaıda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtqanyndaı, ádil áleýmettik qamsyzdandyrý júıesin qura alamyz.
Shyǵý joly bar.
Osy mindetti iske asyrý sheńberinde Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory zeınetaqy júıesine óz betinshe jumyspen aınalysatyn azamattardy tartý úshin aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýde. Sondyqtan, «BJZQ» AQ Almaty qalasyndaǵy fılıaly Áýezov aýdany ákimdigimen birge bazarlarda, saýda ortalyqtarynda jáne Almaty qalasyndaǵy «Jumyspen qamsyzdandyrý ortalyǵynyń» «Ózine ózi qyzmet kórsetý aımaǵynda» ózin-ózi jumyspen qamtıtyn azamattarǵa zeınetaqy júıesine qatysý boıynsha keńes berý jumystaryn uıymdastyrdy. Mamandardyń qyzmetine júgine otyryp zeınetaqy júıesi týraly suraqtarǵa jaýap alýǵa, zeınetaqymen qamtamasyz etý týraly shart jasasýǵa, jeke derekterdi jańartýǵa jáne zeınetaqy shotynyń jaǵdaıy týraly aqparatty alýǵa bolady.
Fılıal qyzmetkerleri joǵarǵy oqý oryndarynyń stýdentteri úshin dárister men prezentasıalar júrgizedi. Al operasıalyq bólim qyzmetkerleri zeınetaqy shotyna jarnalary qazirgi ýaqytta aýdarylmaǵan salymshylarǵa telefon arqyly keńes beredi . Áńgime barysynda, fılıal qyzmetkerleri zeınetaqy jarnalarynyń ne sebepti aýdarylmaı otyrǵandyǵyn anyqtaıdy, Qazaqstan Respýblıkasynyń zeınetaqy júıesindegi ózgerister týraly málimet beredi, jumyssyz qalǵan azamattarǵa «Jumyspen qamtý ortalyǵyna» barýyn usynady, ol jerde qajet bolǵan jaǵdaıda talap etilgen mamandyqtar boıynsha oqýǵa jiberedi «Damý» KDQ-na jáne «Atamaken» UKP-na. Ol jerlerde Bastaý-Bıznes jobasy boıynsha kásipkerlik negizderine oqytý jýzege asyrylady jáne qalalar men aýyldarda mıkrokredıtterdi kepildendirý men mal men ósimdik sharýashylyǵy sýbsıdıalanady.
