Qazaqstanda memlekettik tildiń mereıin ústem etip, onyń qoldanys aıasyn keńeıtý úshin «Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» prezıdent Jarlyǵymen qabyldandy. Atalǵan jobanyń nátıje berýi tańǵalarlyq jáıt emes. Sebebi, ony ázirleý úshin ozyq 30 eldiń til saıasatyn sátti júrgizýdegi tájirıbesi zerttelip, qoldanysqa engizildi, baǵdarlama ázirlendi. Oǵan memleket búdjetinen arnaıy qarjy bólindi. Qarjy osyndaı ıgi isterge bólingendigi qýantady. Sebebi, til – ulttyń jany.
«Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama» aıasynda respýblıkanyń túkpir-túkpirinde tegin qazaq tilin úıretetin ortalyqtar qalyń buqaraǵa esigin aıqara ashty. Onyń ishinde Qazaqstannyń astanasy – Astana men ońtústik astanasy – Almaty qalasynda da bar.
Qazaq tilin úırenýge qulyqty, biraq arnaıy kýrsqa barýǵa qarjylyq jaǵdaıy kelmeıtin kez kelgen azamat qazaq tilin oqı alady. Baǵdarlama aıasynda uıymdastyrylǵan tegin til ortalyqtary eresek adamdar úshin tamasha múmkindik. Zeınetkerlerden bastap jumyssyzdarǵa deıin ortalyqqa kelip, memlekettik tildi tyńdaý, oqý, gramatıka, sóıleý bólimderiniń barlyǵyn qamtıtyn tolyq kýrsty óte alady. Mundaı kýrstardyń jarqyn kórsetkishi retinde ortalyqtan til úırengenderdiń qazaq tilinen testte joǵary bal jınaǵany dálel.
Budan bólek «Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» aıasynda túrli konkýrstar uıymdastyrylyp turady. Bul – qazaq tilin meńgerýge, qoldanysqa engizýge stımýl.
Baǵdarlamada kórsetilgen maqsat, murattardy júzege asyrý jolynda tildi tez meńgerý men úırenýdiń ońaı tásilderi men joldaryn túsindiretin túrli semınarlar ótkiziledi. Bul rette Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynda baǵdarlama aıasynda túrli sharalar uıymdastyryp júrgenin atap ótý kerek. Ortalyqtyń jumys josparynda qazanda «Jahandaný jaǵdaıyndaǵy til úıretýdiń ınovasıalyq ádis-tásilderi» respýblıkalyq semınary bar.
Aıta keteıik, «Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» kóptegen mindetter men maqsatqa jetýdi kózdep otyr. Onyń ishinde termınderdi retke keltirý.
Osyǵan oraı, QR Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologıalyq komısıa jańa sózderdi engizedi. Odan keıin olar resmı túrde qoldanysqa engiziledi. Qazirgi tańda, QR Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologıalyq komısıa on segiz myń termındi qarady.
Qazirgi aqparat zamanynda túrli saladaǵy termınder paıda bolyp jatyr. Ony qazaqstandyq aýdıtorıaǵa sáıkestendirip, aýdaryp, qoldanysqa engizý jumystary qarqyndy júrip jatyr. Oǵan qordaǵy on segiz myń termın dálel bolsa kerek.
Budan bólek «Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» qazaq tilin úıretýge baǵyttalǵan túrli onlaın resmı saıttardyń jumysyn bastaýyna muryndyq boldy. Máselen, www.kazakhtest.kz saıtynda kez kelgen azamat óziniń qazaq tilin bilý deńgeıin teksere alady. Sonymen qatar, qoldanýshynyń qazaq tilin bilý deńgeıin arttyrady. Máselen, memlekettik tilde áńgimelesý, adamdarmen durys suhbat júrgizý kerek ekenin túsindiredi.
Baǵdarlama aıasynda toǵyz jyl ishinde Qazaqstanda qazaq tilin jetik meńgerip, ony negizgi til retinde paıdalanyp, qazaq tildilerdiń sanyn arttyrý maqsatynda jan-jaqty jumystar atqarylyp jatyr. Qazirgi jahandaný, aqparat pen ınternet zamanynda qazaq tilin meńgergisi keletinder úshin onlaın dáristerde qarastyrylǵany qýantady.
Qazaq tilin onlaın úıretetin saıttardyń biri orfografıany túsindirse, endi biri termınologıaǵa negizdelgen. Onda atalmysh bazalar jumys isteıdi.
Budan bólek, arnaıy ádistemelik oqýlyqtar shyǵarylady jáne shyǵarylyp ta jatyr.
