Bul qaǵıdat Qazaqstannyń zań ústemdigin nyǵaıtýǵa degen umtylysyn kórsetedi.
Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasy janyndaǵy quqyq qorǵaý organdary Akademıasynyń profesory, zań ǵylymdarynyń kandıdaty, aǵa ádilet keńesshisi Ásel Qasymova konstıtýsıalyq reforma aıasynda "Zań jáne tártip" qaǵıdaty týraly aıtyp berdi.
Búgin Qazaqstanda jańa Konstıtýsıanyń jobasy talqylanýda. Bul tek zańdy túzetýler týraly ǵana emes, memleket pen qoǵam arasyndaǵy qatynastardyń jańartylǵan modeli is júzinde qalyptasýda. Bolashaqta zańnyń basty ıdeıalarynyń biri "Zań jáne tártip" qaǵıdaty bolýy múmkin.
"Qazaqstan prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev dál osy qaǵıdany konstıtýsıalyq deńgeıde bekitýdi usyndy. Memleket basshysynyń aıtýynsha, elimizdiń turaqty damýy zań men barlyq azamattardyń da, memlekettik ınstıtýttardyń da jaýapkershiligin qatań saqtamaýy múmkin emes", – dedi Ásel Qasymova.
Onyń pikirinshe, bul formýlany Konstıtýsıaǵa engizý tek qana sımvoldyq mánge ıe emes. Shyn máninde, bul zańdylyq Qazaqstandyq memlekettiliktiń negizgi qundylyqtarynyń birine aınalýy tıis.
"Konstıtýsıa jobasy adam quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtetin birqatar naqty ózgeristerdi usynady. Mysaly, quqyq qorǵaý organdarynyń ustalǵan adamǵa bas bostandyǵyn jáne onyń quqyǵyn tikeleı ustaý sátinde shekteý negizderin túsindirý mindeti bekitiledi. Mundaı norma halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keledi jáne memleket tarapynan erikti áreketterdiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan", – dep atap ótti sarapshy.
Onyń aıtýynsha, Konstıtýsıa jobasynda bul qaǵıdany adam quqyqtary men bostandyqtary týraly bólimge engizý usynylady. Bul kinásizdik prezýmpsıasy qylmystyq prosestiń erejesi ǵana emes, sonymen birge jeke tulǵany negizsiz aıyptaýlardan qorǵaýdyń negizgi kepili ekenin kórsetedi.
Qujat sonymen qatar jeke tulǵanyń qol suǵylmaýshylyǵynyń konstıtýsıalyq kepildikterin keńeıtedi. Jańa redaksıada adamnyń qadir-qasıetin ǵana emes, abyroıyn da qorǵaýdy bekitý usynylady. Sıfrlyq dáýirde bul norma erekshe mańyzǵa ıe bolady, óıtkeni aqparat búginde lezde taralady jáne adamnyń bedeline tikeleı áser etýi múmkin.
Taǵy bir novela – jeke derekterdi qorǵaýdy konstıtýsıalyq deńgeıde bekitý. Sıfrlyq tehnologıalardyń qarqyndy damýy jeke aqparatty zańsyz paıdalaný táýekelderin kúsheıtti, sondyqtan memleket osy salada qosymsha quqyqtyq kepildikter berýge umtylady.
"Osylaısha, jańa Konstıtýsıa jobasyndaǵy "Zań jáne tártip" qaǵıdaty júıeli mánge ıe bolady. Ol Qazaqstannyń zań ústemdigin nyǵaıtýǵa, memlekettik organdardyń jaýapkershiligin arttyrýǵa jáne qoǵamda turaqty quqyqtyq mádenıetti qalyptastyrýǵa degen umtylysyn kórsetedi. Dál osy tásil qazirgi zamanǵy quqyqtyq memlekettiń odan ári damýynyń irgetasy bola alady", - dep tolyqtyrdy Ásel Qasymova.
