بايىت قابان ۇلى: كەسكەن بۇرىم سەكىلدەندىپ، قىسقا بولىپ قينادىڭ...

/uploads/thumbnail/20170708151436577_small.jpg
ەسىلدىڭ قىزى

جاۋىپ قويىپ اقىلدى، كورگەن جەردەن جاقىنىڭا بالاپ الدىڭ جات ۇلدى. قىلدان نازىك قىلىقتارىڭ قىتىعىمدى كەلتىرىپ، سارى التىنداي سابىرىمدى سارى قىمىزداي ساپىردى.   سەن دەپ ءبىلدىم سۇلۋلىقتىڭ سۇلۋى دا، كوركەمدىكتىڭ كوركەمى، سول كوركەمدىك كوڭىلىمدى جالىن وت بوپ ورتەدى. اينالامنىڭ ءبارى كىلەڭ تۇسىنىكسىز جۇمباق بولعان بۇل كۇندە، سەنىڭ ءۇنسىز جىمىڭ ەتىپ قالعانىڭ دا اقتارىپ سىر شەرتەدى.   ەسكە سالىپ ەركە توتاي ەركىندىككە تولى مەنىڭ كەزىمدى، سىرتقا شاشپاس سىر جاراتتىڭ سىرعالىم – اۋ ەڭ ىزگى. جاس ءسابيدىڭ كورگەن ءتۇسى ءتارىزدى پاك تازالىق، جاۋلاپ الدى، باۋراپ الدى سەرگەلدەنگە كوپ سالىنعان سەزىمدى.   اسىل ارۋ ايامادىڭ از كۇن باقىت سىيلادىڭ. دامدىلىكتى، ءان قىلىقتى قىزىقتادىم: جۇرتقا تاستاپ اتتانۋعا قيمادىم. امال بار ما وسكەن بۇرىم سەكىلدەنىپ جەلكىلدەگەن قىزىعىم، كەسكەن بۇرىم سەكىلدەندىپ قىسقا بولىپ قينادىڭ.   باعا جەتپەس اسىلىڭدى ۇرلاي بەرگىم، ۇرلاي بەرگىم كەلەدى، مولدىرەگەن مۇڭلى كوزدى تىنباي كورگىم،   تىنباي كورگىم   كەلەدى. اعالاعان ەركە سىلقىم داۋىسىڭدى تىڭداي بەرگىم، تىڭداي بەرگىم كەلەدى، سەتەر تالداي سەنى عانا جىرلاي بەرگىم، جىرلاي بەرگىم كەلەدى.   جولىعام دەپ ويلادىم با مۇنداي كۇيگە وڭىمدە نە تۇسىمدە، ويدا جوقتا كەز بوپ قالدىڭ جازىلماستاي جارا قالدى ىشىمدە. ءومىر بويى ءون بويىمنىڭ دۇعاسى ەتىپ وتەرمىن، ءورت تيمەگەن ءجان-تانىڭدى ۇسىنعانىڭ ءۇشىن دە.    

كوزىڭدى، كىرپىگىڭدى ءبىر كورەيىن

  جان تانىمە جايدارى نۇر بەرەيىن، بۇرلەنەيىن، ءسابي پاك كۇيگە ەنەيىن. كەلىپ كەتشى كەرىلگەن كەربەز ەركەم، كىرپىگىڭدى، كوزىڭدى ءبىر كورەيىن.   كەزىگەيىك كەل قالقام كولداراعا، ەركەلەيىك ەركىندەپ ەن دالادا. سىڭعىر – سىڭعىر كۇلكىڭدى ءبىر ەستىسەم، ساعىنىشتان كەۋدەمدە شەر قالا ما.   شومىلايىق جۇزەيىك اققۋكولدە، ورقويانداي وينايىق گاككۋ-بەلدە. ەرىنىڭنەن ەلسىزدە بال سىيلاشى، گۇل-بايشەشەك ماسايراپ تاتسىن جەل دە.   وڭاشادا سىبىرلاپ قاۋىشايىق، الماسايىق ىستىق دەم اۋىسايىق. بەلبەۋىڭدى بوساتشى ماعان ارناپ، ارمانداردى تۇنشىققان تاۋىسايىق.   سەزىنىپ ەركىن جۇرەك ءلۇپىلىڭدى، جۋايىن ءسۇت ساۋلەڭە ءتۇن-تۇرىمدى. بارادى لاستانىپ كوڭىل – كولىم، ءبىر كورسەت كۇناسىز كوز، كىرپىگىڭدى.  

مۇڭايما جانىم

  مۇڭايدى جالعان مۇڭايدىم، مۇڭىن دا ءبىلدىم كۇن ايدىڭ. سەن ءبىراق جانىم كۇرسىنبە، مۇڭ شەكپە مەنشە شىرايلىم.   باقىتتىڭ بارىن ۇمىتىپ، مۇڭ، شەردىڭ ءيتىن ۇلىتىپ، مۇڭدانا بەرەم مۇڭدانا، مۇڭلى كۇندەردەن كۇن ۇتىپ. ادامدار ۇقپاي مۇنى تۇك، سەن عانا ءجۇرسىڭ جىلىتىپ.   ماداقتاپ، ماقتاپ مىڭ دانا، جۇرسە دە ءوسىپ قۇن باعا، الدانىپ قالىپ شىرعاعا، مۇڭدانا بەرەم مۇڭدانا. مۇڭ زارعا تولى الەمدە، باقىتىم سەنسىڭ ءبىر عانا.   بولىسپەي بىرەۋ نالامنان، ءبولىسىپ جۇرسە باعامنان. بىرەۋلەر الىپ جاعامنان، جاراسىم تاپسا ناداننان. وكىنە كورمە جانىم سەن، ءتۇڭىلىپ اللا، ادامنان. ادامدار دەگەن قاشاندا، ارامدىقتاردان جارالعان.   مۇڭدانام داعى جىلايمىن، جىلايمىن داعى شىدايمىن. مىنەزىن ۇقپاي كۇن، ايدىڭ، جارلىعىن كۇتەم قۇدايدىڭ. مۇڭ بەرگەن مىنا جالعاندا سەن امان ءجۇرشى شىرايلام  

ەە ءبۇبى

  ەە ءبۇبى، ەسىل ءبۇبى، ەركە ءبۇبى، كەش بىلدىك ەكەن ءومىر كەلتە ءبۇبى. مولدىرەپ سەن كوزىمە قاراعاندا: دەۋشى ەدىم: «ەت جۇرەكتى ورتە ءبۇبى»   بىرگە وسكەن اسىل قۇربىم بالا كۇننەن، تاعۋشى ەم موينىڭا القا الا گۇلدەن. كەتتىڭ عوي باسقا جاننىڭ باقىتى بوپ، جان ەدىڭ ىشكە مازداق جاعا بىلگەن.   اققۋىم ارمان كولدە تەربەتىلگەن، شەكەر بال تامىزۋشى ەم مەن دە تىلدەن. جول شەگىپ، جوتانى اسىپ بارعانىمدا، تۇراتىن نۇر توگىلىپ كەلبەتىڭنەن.   ەركە ەدىڭ ەلىك، مارال لاعىنداي، تىنبايتىن سەنى كورسەم جىر اعىلماي. ەرنىڭنەن اسەم كۇلكى سىرعۋشى ەدى، مارجان عىپ جىپكە تىزگەن لاعىلداي.   كەزىڭدە قىزىل گۇلدەي قۇلپىراتىن، سەزىمىڭ سەرگي الماي بۇلقىناتىن. كۇيەۋىڭ ەركەلەتىپ وتىرسا دا، كوزىڭنىڭ تەرەڭىندە مۇڭ تۇراتىن.   ارداعىم اسىل ءبۇبى، اعىم ءبۇبى، تاعىلعان تاعدىرىڭا تاعىن ءبۇبى. مەن سەنى ءومىر بويى ساعىنارمىن، السام دا بار الەمنىڭ باعىن ءبۇبى.   ****   قارا ءشاشتى، قارا كوزدى، قارا قاستى اق ارۋ، قىز بىتكەنگە ارمان شىعار سەندەي بولىپ جارالۋ. وركوكىرەك، تەنتەك مىنەز ەركەك ەدىم نە كەرەك، قيىن بوپ تۇر ماڭايىڭا بارا الۋ.   بالالىقتىڭ بال دامىنەن باسىم ەدى جىگىتتىكتىڭ قارقىنى، قىز قىلىقتىڭ قىزۋ ءورتى الاستادى، شارپىدى. اينالسوقتاپ كەتپەي قويدى ءتوزىمىمدى سارقىدى، سەنىڭ ەلپەك قىزىعىڭا مەنىڭ تەنتەك بۇزىقتىعىم بالقىدى.   اينالايىن اي ءمۇسىندى نازىك ەركە شىراعىم، سەزىمىمدى قىتىقتادى سىڭعىر سىڭعىر بۇلاق ءۇن. نەگە اقپاي تۇرا قالدى ۇلى اعىن، يىعىما جەتپەي تۇرىپ تۇيىعىڭا قايتىپ قاماپ شىدادىڭ.     ****   شاتتانۋشى ەم سەنى كورىپ كەرىلسەڭ، ماس بولۋشى ەم جان ۇيىتىپ بەرىلسەڭ. وزگە ەشبىر جان ساياقاتتاپ كورمەگەن، ماعان عانا تانىس الەم ەدىڭ سەن.   الەمنىڭ بار جيناسام دا كوركەمىن، سەن عانا ەدىڭ تاباتۇعىن دەرت ەمىن. وزگە ەشبىر جان جالىنىڭا شىداماس، اق كويلەككە وراپ قويعان ءورت ەدىڭ.   بولىپ ەدى ءتىل جەتپەيتىن تۇس تالاي، نەگە ايرىلدىم ماڭگىلىككە ۇستاماي. مەنى ەندى ەسكى جۇرتقا قالدىرىپ، سول كۇندەردىڭ كوزدەن بۇلبۇل ۇشقانى-اي.   ادام ءسىرا تويعان با بال-شەكەرگە، شەكەرگە قول سەرمەدىم بە بەكەرگە. باقىت ءتاتتى بولادى ەكەن ءاردايىم، باستا شالقىپ تۇرعاندا ەمەس وتەردە. ***   كوڭىلىمە ساۋلە شاشقان شامشىراعىم – سەنى ويلاپ ىستىق جاس بوپ تامشىلادىم. مەن سەنەن اناۋ ەمەس مىناۋ ەمەس، جانىما سەرىك ەتىپ جان سۇرادىم.   سەن ءبىراق مەندىك بولىپ جارالمادىڭ، تەنتەك ەم جانىڭا دا بارا المادىم. ساراڭنان نان دامەتكەن سۇراۋشىداي، بوستان بوس ءوزىڭدى ويلاپ الاڭدادىم.   بىلمەيمىن ۇزىك ءاننىڭ جالعاسى ما، بۇلبۇل بوپ قونعىم كەلدى تال باسىنا. بۇل جۇرەك ىرىق بەرمەي ىنتالاندى، بىرەۋدىڭ ءۇزىپ قويعان الماسىنا.   ءبىرى ەدىم ارمانى اسقار اسقاق ۇلدىڭ، باسىمدى تاۋعا دا ۇردىم، تاسقا دا ۇردىم. مەن كازىر جۇرەك دەگەن حان-پاتشانىڭ، الدىندا ءالى بىتكەن قاسقا قۇلمىن.  

ەسىلدىڭ جاعاسىندا  ءبىر قىز قالدى

جولىعىپ سارىارقانىڭ دالاسىندا، ايلانىپ جان قياتىن جاناشىرعا. كوبەيتىپ كوڭىلدىڭ مۇڭ نالاسىن دا، ەسىلدىڭ ءبىر قىز قالدى جاعاسىندا. ەسكە ساپ ەركەتوتاي ەركىن كۇندى، مۇڭايتتى جۇرەگىمە شەر تۇندىردى. ۇلعايىپ ەس توقتاتقان ەر باسىمدى، ەرىكسىز جەلىكتىرىپ جەلپىندىردى. ايالاپ اپپاق ءجۇزىن تۇلىم ۇشى، پا شىركىن، نەتكەن عاجاپ بۇرىلىسى. «باياعى قىزىل ىشىك كيگەن قىزدىڭ» قىر مۇرىن، قيىلعان قاس ءسىڭىلىسى. كەز قىلساڭ جاننىڭ مۇنداي قىز بالاسىن، ەر تۇرماق ەسكەن جەلدەن قىزعاناسىڭ. ءسال عانا الىستاساڭ شىرقىڭ كەتىپ، جانىنا اينالسوقتاپ ءجۇز باراسىڭ. كەلبەتى كەدەي جاندى باي قىلادى، قۇداي دا تىك قاراۋدان قايمىعادى. ولەردە ءوڭ بەتىنە قاراپ ولسەڭ، ءولىم دە ءوز نارقىنان ايرىلادى. كورگەندە شاتتىق نۇرعا تولعان ءوڭىن، شىعادى تۇمشالانىپ زورعا دەمىڭ. اقانمەن ءتۇننىڭ ءبيىن بيلەيتۇعىن، كوك كويلەك «كول پەرىسى» سول ما دەدىم. وزىنە قىزىقتىرىپ جۇلدىزداردى، قىزدىرىپ قىلىعىمەن تۇنگى ىزعاردى. ماڭگىلىك قايتالانباس ارمان بولىپ، ەسىلدىڭ جاعاسىندا ءبىر قىز قالدى.

 

قاتىستى ماقالالار