«ۇكىمەت باسشىسى اۋىسادى ەكەن» دەگەن اڭگىمە ءبىر بۇگىن شىعىپ وتىرعان جوق. سوڭعى پرەمەردىڭ بۇل لاۋازىمعا بىرنەشە جىل ىشىندە بىرنەشە رەت تاعايىندالۋىن ەسكە الساڭىز-اق بۇل اڭگىمەنىڭ توركىنى تەرەڭدە ەكەنىن تۇسىنەسىز. ال، وسى كۇنگى وتستاۆكا تۋرالى اڭگىمەنىڭ ادەتتەگى اس ۇيدە ايتىلاتىن اۋىس-تۇيىستەن ايىرماشىلىعى كوپ. جەر ماسەلەسىنە وراي تۋىنداعان نارازىلىق ەل ىشىندە ءورشىپ تۇر. زاڭعا ەنگەن وزگەرىستەرگە ەلباسىنىڭ ءوزى ارالاسىپ، موراتوريي جاريالادى. جەر رەفورماسىمەن اينالىساتىن كوميسسيا جۇمىس باستادى. جەردەن باسقا دا ۇكىمەتتىڭ اتىنا جاقسى اتاق اكەلمەيتىن كۇردەلى ماسەلەلەر بار. وسى جايتتەر تۇرتكى بولدى ما، باسقا سەبەپتەرى بار ما، ايتەۋىر الەۋمەتتىك جەلى مەن ازاماتتىق بەلسەندىلەر اراسىندا «ءماسىموۆ ورنىنان كەتەدى ەكەن» دەگەن اڭگىمە بۇگىندە جەلدەي ەسۋدە.
پرەمەردىڭ وتستاۆكاعا كەتەتىنى تۋرالى بولجامدارعا قاتىستى اپتانىڭ العاشقى كۇنىندە جازعانبىز. وندا ءبىرقاتار اقپارات قۇرالدارىندا اتقارۋشى بيلىك تىزگىنىن پرەمەر ءمينيستردىڭ قازىرگى ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتايەۆ نەمەسە قورعانىس ءمينيسترى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ ۇستاۋى مۇمكىن دەگەن بولجامداردىڭ بارلىعى تۋرالى ايتقان ەدىك. كەشەلى بەرى وزدەرىن تاۋەلسىز ب ا ق سانايتىن كەي اقپاراتتىق رەسۋرستار پرەمەرلىككە اقوردادان ۇسىنىلۋى مۇمكىن ۇمىتكەر رەتىندە استانا اكىمى ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ ەسىمىن اتاۋدا. اقپارات الاڭى مەن ساراپشىلاردىڭ ايتىسىنا قاراساق، ەلدە پرەمەر-مينيستردىڭ اۋىسۋ كەرەكتىگىنە ەشكىمنىڭ ءشۇبالانبايتىنىن كورەمىز. ال، مىنا جاقسىبەكوۆ بۇل تاقىرىپتاعى اڭگىمەلەردىڭ اراسىندا قالاي جىلت ەتە قالدى دەگەن سۇراققا از-ماز جاۋاپ ىزدەپ كورسەك. ول ءۇشىن ەلدەگى سوڭعى ساياسي وقيعالاردىڭ ىشىندەگى پرەزيدەنت پەن ءا. جاقسىبەكوۆتىڭ ەسىمدەرى قاتار اتالعان بىرنەشەۋىنە توقتالايىق.
نەگىزىنەن باسپاسوزدە پرەزيدەنت پەن اكىم توڭىرەگىندە تەك ەلوردانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى، شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ماتەريالدار جاريالاندى. 23 ءساۋىر كۇنى پرەزيدەنت پەن استانا اكىمى بىرگە سەنبىلىككە شىققانىن بىلەمىز. ودان كەيىن كوپ ۇزاماي ەلباسى «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىنە دايىندىق جۇمىسىن پىسىقتاعان جيىندا استانا اكىمىنە ءبىراز سىن ايتتى. وعان قالا ىرگەسىندەگى تالدىكول سۋ جيناعىش ورنى مەن ودان تارايتىن جاعىمسىز ءيىس سەبەپ بولدى. پرەزيدەنت ءا. جاقسىبەكوۆكە جاقىن ۋاقىتتا بۇل ماسەلە شەشىلمەسە، سول ساسىق سۋدىڭ باسىنان كيىز ءۇي تىگىپ بەرەتىنىن دە ەسكەرتتى. بۇل وقيعا تۋرالى ەلدەگى ءبىرقاتار اقپارات قۇرالدارى جازدى. ءتىپتى، پرەزيدەنتتىڭ جيەنى ايسۇلتان نازاربايەۆ تا الەۋمەتتىك جەلىدە ەلباسىنىڭ سىن-ەسكەرتپەسىن نەگىزگە الىپ، ءا. جاقسىبەكوۆ جۇمىسىنا كوڭىلى تولمايتىنىن جازدى. ال، وسىنداي ءدۇيىم جۇرت الدىندا پرەزيدەنتتىڭ قاتال سىنىنا ۇشىراعان شەنەۋنىكتى بيلىك يەرارحياسىنداعى دە-يۋرە ءتورتىنشى، دە-فاكتو ەكىنشى ورىنعا ۇسىنۋدىڭ قانداي قيسىنى بارىن ءتۇسىنۋ قيىن، ارينە. ءبىراق، پرەزيدەنتتەن ۇرىس ەستىگەن اكىمنىڭ ءبارى ىسكە العىسىز بولىپ قالادى دەۋگە دە بولمايدى.
ولاي دەيتىنىمىز، 9 مامىر كۇنى پرەزيدەنت ماسكەۋگە ارنايى بارىپ، وندا وتكەن جەڭىس شەرۋىن تاماشالادى. جانىندا ءبىرقاتار لاۋازىمدى تۇلعالارمەن بىرگە استانا اكىمى دە ءجۇردى. جاقسىبەكوۆ پرەزيدەنتپەن شەتەل ساپارىنا ەرىپ جۇرەتىندەي مەملەكەتتىك حاتشى، ياكي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەمەس. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە دە قاتىسى جوق. بولماعاندا رەسەيدەگى ەلشى دە ەمەس. ەلباسىنىڭ ماسكەۋگە ساپارىندا ەلورداعا قاتىستى ەشبىر ماسەلە ءسوز بولماعانىن جانە بىلەمىز. ادىلبەكتىڭ ماسكەۋگە انشەيىن ەرىپ بارماعانى انىق. ونىڭ سەبەپتەرىنە ۇڭىلمەي-اق، وسى ساپار ارقىلى استانا اكىمىنىڭ ازىرگە تالدىكولدىڭ باسىنا كيىز ءۇي تىگۋ ويى جوعىن بىلۋگە بولادى.
ۇزىن-ىرعاعى ءبىر ايداي ۋاقىت ىشىندە بىرنەشە رەت كەزدەسىپ، بىرگە جۇرگەن ەلباسى مەن استانا اكىمى 16 مامىر كۇنى تاعى جۇزدەستى. اقوردا سايتى بۇل كەزدەسۋدە دە باس قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى، ينۆەستيسيا تارتۋ، دەموگرافيا مماسەلەلەرىنىڭ ءسوز بولعاندىعى تۋرالى رەسمي اقپارات قانا تاراتتى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قالانى دامىتۋعا كاپيتال سالۋ ءتيىمدى بولىپ شىققانىنا، بۇگىندە ونىڭ ورنى تولىپ جاتقانىنا دا نازار اۋدارعاندىعىن جازدى.
«بۇل – قۋانتارلىق كورسەتكىشتەر، ول مەملەكەتتىڭ، ءبىرىنشى كەزەكتە قالا اكىمدىگىنىڭ سىندارلى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى بولىپ سانالادى. وسى جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك. ەلوردا بارلىق باعىت بويىنشا ۇلگى كورسەتۋگە ءتيىس. «اقىلدى قالانى»، بالاما ەنەرگەتيكانى دامىتۋ، جىلۋمەن جابدىقتاۋ، كوشەلەردى اباتتاندىرۋ، اۆتوتۇراقتار سالۋ باعىتىندا كوپ نارسە جاسالۋدا. قالا جاقسى دامىپ كەلەدى جانە بۇعان قاجەتتى ءوز قاراجاتى دا بار»، – دەگەن ن. نازاربايەۆ استانا اكىمىنىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەرىپ.
وسى ورايدا، وقىرماندار ءۇشىن ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ ساياسي، مەملەكەتتىك قىزمەت جولى تۋرالى دا اقپارات بەرە كەتكەن ارتىق بولماس. جاقسىبەكوۆتىڭ ۇلكەن ساياساتتاعى جولىن ونىڭ 1995 جىلى سەنات دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋىنان باستاعان ءجون بولار. ءبىر جىل وتە ول اقمولا وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارلىعىنا تاعايىندالدى. 1997-2003 جىلدارى استانانىڭ العاشقى اكىمى بولدى. 2003-2004 جىلدارى يندۋستريا جانە ساۋدا ءمينيسترى قىزمەتىن اتقارسا، 2004 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان 2008 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىن باسقاردى. پرەزيدەنت ن. نازاربايەۆتىڭ پارتياداعى ورىنباسارى، رف-داعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى، قورعانىس ءمينيسترى، مەلمەكەتتىك حاتشى لاۋازىمدارىنان دا ءوتتى. 2014 جىلدىڭ قازانىندا استانا اكىمى بولىپ قايتا تاعايىندادى. قۇرىلىمدىق وگەرىستەرگە ساي 2015 جىلى ماۋسىم مەن تامىز ارالىعىندا «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باسشىلىعىن اكىمدىكپەن قاتار الىپ جۇرگەنى جانە بار. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ۆيسە-پرەمەر، پارلامەنت پالاتالارىنىڭ ءتوراعاسى بولمادى دەمەسەڭىز، اتقارۋشى بيلىكتەگى ءبىرشاما لاۋازىمداردىڭ باسىن شالعان شەنەۋنىك.
دەمەك، تالدىكولدىڭ ساسىق ءيسى ادىلبەككە سور بوپ جابىستى دەۋگە نەگىز جوق سياقتى. پرەزيدەنت تە كەيىنگى كەزدەسۋلەردە ودان «انا ءيىستى قايتەتىن بولدىڭ؟» دەپ سۇراماعان سەكىلدى. قالاي بولعاندا دا، بۇل جازىلعاننىڭ ءبارى سوڭعى ساياسي وقيعالارعا، جەلىدەگى جەلدەي ەسكەن كەي اڭگىمەلەردى ەسكەرە وتىرىپ جاسالعان بولجام عانا. انىعىن ەلباسىنىڭ جارلىعى جەتكىزەدى.
جومارت ابدوللا ۇلى
