بۇگىن الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن كەي اقپارات قۇرالدارى الماتىداعى رەسپۋبليكا جانە «استانا» الاڭدارى جانىنداعى ۇيلەردىڭ اۋلاسىنان بەنزين جانە باسقا دا جانعىش سۇيىقتىقتار قۇيىلعان ىدىستار مەن ارماتۋرا بولىكتەرى، تەمىر تاياقتار تابىلعانى تۋرالى جازۋدا. تاڭەرتەڭ پوليسيا الاڭ ماڭىن قورشاپ، وندا ءقاۋىپتى زاتتاردى ىزدەۋگە كىرىسكەن. ءتۇس كەزىندە قالالىق ءىىد باسپا ءسوز قىزمەتى اقپارات قۇرالدارىنا حابارلاما جولداپ، المالى جانە مەدەۋ اۋدانىنداعى پاتەرلەردەن ماكاروۆ، تت ۇلگىسىندەگى تاپانشالار مەن وق-دارىلەردىڭ، ءتورت بىردەي رگد-5 گراناتاسىنىڭ، جالپى سوماسى 5 ميلليون تەڭگە بولاتىن اقشا تاركىلەنگەنى، كۇدىكتى رەتىندە بەس ادامنىڭ ۇستالعانى تۋرالى مالىمەت تاراتتى. بۇل تۋرالى Qamshy.kz حابارلايدى.
وسى ورايدا كۇدىك تۋعىزاتىن ءبىر جايت، الاڭ اينالاسىنداعى تابىلعان زاتتاردىڭ سۋرەتى مەن وقيعا ورنىنداعى پوليسيا ورگاندارىنىڭ جۇمىسى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءىىد تاراتقان رەسمي حابارلامادان بۇرىن جاريالانىپ جاتىر. ەستەرىڭىزگە سالساق، ناۋرىز ايىندا ءىىم ق. قاسىموۆ تەرگەۋ ورگاندارى مەن ءبىرقاتار پوليسيا قۇرىلىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە سمارتفوندار مەن سۋرەتكە ءتۇسىرۋ، ينتەرنەتكە قوسىلۋ مۇمكىندىگى بار بايلانىس قۇرالدارىن پايدالانۋعا تىيىم سالىنعانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ولاي بولسا، پوليسيا مەن باسقا دا قىزمەتتەر جۇرگىزگەن ارنايى وپەراسيا تۋرالى مالىمەتتەر، تابىلعان زاتتاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى الەۋمەتتىك جەلىگە قالاي تەز تاراپ كەتتى؟ بۇل سۇراققا جاقىن كۇندەرى پروكۋراتۋرا، باسقا دا ورگاندار جاۋاپ بەرە جاتار دەگەن ۇمىتتەمىز.
الماتىلىق پوليسەيلەردىڭ بۇل «تاپقىرلىعىن» جەلى قولدانۋشىلارى مەن قوعام بەلسەندىلەرى تۇرلىشە باعالاۋدا. بىرەۋلەر مۇنى «جەر ماسەلەسى توڭىرەگىندەگى احۋالدى پايدالانىپ، ەل ىشىندەگى تۇراقتىلىقتى شايقالتۋعا، زاڭسىز ارەكەتتەر جاساۋعا ازىرلىكتىڭ كورىنىسى» دەسە، ەندى بىرەۋلەر «انشەيىندە جوعالعان تەلەفوندى تابا المايتىن پوليسەيلەردىڭ مىنا بەلسەندىلىگىنە قايران قالدىق» دەپ، قۇقىققورعاۋشىلار مەن ارنايى قىزمەت وكىلدەرىنىڭ بۇل وپەراسياسىنا كۇدىكپەن قاراۋدا. «مۇنى بەلگىلى ءبىر كۇشتەر ەلدى ميتينگكە شىعۋ رايىنان قايتارۋ، جەر ماسەلەسىندە بەلسەندىلىك تانىتىپ جۇرگەن ازاماتتىرعا سەس كورسەتۋ ماقساتىندا ارنايى ۇيىمداستىرىپ وتىر» دەگەنگە ساياتىن ونداي پىكىرلەردى ازىرگە جوققا شىعارا المايمىز.
«قامشى» پورتالى الماتىلىق پوليسەيلەر تاپقان جانعىش زاتتار مەن سۋىق قارۋلارعا قاتىستى جەر ماسەلەسى توڭىرەگىندە ءوز ويلارىن باتىل ايتىپ جۇرگەن ءبىرقاتار ازاماتتاردىڭ پىكىرىن بىلگەن بولاتىن.
ەكونوميست، ۇكىمەت جانىنداعى جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا مۇشەسى مۇحتار تايجان الماتى الاڭى اينالاسىنان مۇنداي زاتتاردىڭ تابىلۋىن ارانداتۋ ارەكەتى دەپ باعالاپ وتىر.
«مەن بۇگىن جاريالانىپ جاتقان مىنا مالىمەتتەرگە سەنبەيمىن. بۇل ەلدەگى قوعامدىق-ساياسي جاعدايدى ۋشىقتىرۋعا باعىتتالعان الدەبىر توپتار مەن كۇشتەردىڭ ارانداتۋى بولۋى مۇمكىن. حالىقتىڭ جەر ماسەلەسىنە الاڭداپ، ۇكىمەتكە نارازىلىق تانىتۋى حالىق وسىنداي قارۋ-جاراقپەن الاڭعا شىعادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. جانعىش زاتتار، سۋىق قارۋ قولدانۋ ءبىزدىڭ ساياسي سانامىزعا، حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن تانىم-تۇسىنىگىنە جات قىلىق. مەن مۇنى وسىعان دەيىن كورسەتىلىپ كەلە جاتقان «ەۋرازيا» ارناسىنىڭ ارانداتۋ پيعىلىنداعى حابارلارى سەكىلدى ارەكەت دەپ باعالايمىن»، - دەيدى مۇحتار تايجان.
الماتى الاڭدارىنىڭ جانىنان تابىلعان زاتتارعا قاتىستى قۇقىققورعاۋشى، بۇعان دەيىن ءوزى دە بىرنەشە مارتە قىلمىستىق، اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان ەرمەك نارىمبايەۆ تا پىكىر ءبىلدىردى.
«بۇل انا «150 دوللار» حيكاياسىن دالەلدەۋگە تىرىسۋشىلاردىڭ ارەكەتى. فالسيفيكاسيا. ارنايى ورگاندار مەن كەيبىر كۇشتەر مۇنى قاساقانا ۇيىمداستىرۋى مۇمكىن. ەندى كەشكە تەلەارنالار مۇنى جەردەن جەتى قويان تاپقانداي كورسەتىپ، حالىقتى ۇرەيلەندىرۋ ءۇشىن پايدالاناتىن بولادى»، - دەيدى ەرمەك نارىمبايەۆ.
جۋرناليست، باسپاگەر جارىلقاپ قالىباي دا بۇل وقيعاعا كۇمانمەن قارايتىنىن ايتىپ وتىر.
«ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ 25 جىلعى ساياساتى جاساندىلىق پەن كوزبوياۋشىلىقتان تۇرادى. ەرتەڭ ەل تاۋەلسىزدىك الاڭىنا بارماس ءۇشىن جانە ول جەرگە ەرتەڭ اسكەر توگىپ، ەلدى جىبەرمەس ءۇشىن جاسالىپ جاتقان لاس شارالار بولۋى مۇمكىن. سايلاۋلاردا قالاي داۋىستار ۇرلانىپ جاتقانىنا، مەملەكەتتىك بايلىقتار قالاي تالان-تاراجعا ءتۇسىپ، xالىقتان تىققان اقشالار وفشوردان شىعىپ جاتقانىنا، قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى مەن شەنەۋنىكتەردىڭ قانداي پاراقور، جەمقور ەكەنىنە ابدەن كوزىمىز جەتتى»، - دەيدى جارىلقاپ قالىباي مىرزا.
بۇعان دەيىن ەلگە تانىمال ساياساتتانۋشى، ق ر پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى ەرلان قارين ەلدەگى قالىپتاسقان جاعدايدى تۇراقسىزداندىرۋعا تىرىسۋشى كۇشتەردىڭ بولۋى مۇمكىندىگىن ايتىپ، «ەۋرازيا» ارناسىندا تارالىپ جاتقان حابارلارعا قاتىستى پىكىرىن بىلدىرگەن ەدى.
«ول ماتەريال («ەۋرازيا» ارناسىنىڭ حابارى – رەد.) قوعام تاراپىنان قارسىلىق تۋعىزدى. نە ءۇشىن؟ ويتكەنى، تاراپتاردىڭ ءوزارا كۇرەسىنىڭ مۇنداي ءتۇرى قازاقستاندىق ساياساتقا ءتان ەمەس. ءبىزدىڭ ساياساتتا دا ءوزىنىڭ جىكە ءبولىنۋ، توپقا، ءتۇرلى لاگەرلەرگە ءبولىنۋ سيپاتى بار، ارينە. ءبىراق، «ءبىز» جانە «جاۋ» دەپ ءبولىنۋ، بارريكادالىق ويلاۋ جوق. «وكوپتىق» سانا تۋرالى مۇلدەم اڭگىمە جوق. ال، مىنا ماتەريال ءبىزدىڭ قوعامداعى جەر داۋىن «عالامدىق قايشىلىقتار» رەتىندە تۇسىندىرۋگە تىرىستى. سوندىقتان، قوعامنىڭ قارسىلىعىنا تاپ بولدى. (...) ءبىز بۇلاي سويلەمەيمىز، ءتىپتى، بۇلاي ەشكىمدى سىنامايمىز دا. سوندىقتان دا، بۇل ماتەريال – كاسىبي تۇرعىدان ساپاسىز عانا ەمەس، ەتيكالىق جاعىنان دا قاتە، يدەولوگيالىق تۇرعىدان ءقاۋىپتى جانە مادەنيەتىمىزگە جات»، - دەگەن بولاتىن ەرلان قارين.
قالاي بولعاندا دا الماتىلىق پوليسەيلەردىڭ بۇگىنگى ابىگەرى تەك وزدەرىن عانا اۋرەلەيتىن سياقتى. ويتكەنى، سىني باعىتتاعى ساياسي ۇستانىمدارعا يە بەلسەندىلەر نارازىلىق شارالارىنا قارۋ الىپ شىقپاقشى بولعان دەگەنگە قازىرگى تاڭدا ەشكىمنىڭ سەنە قوياتىن ءتۇرى كورىنبەيدى.
دارحان مۇقانتەگى
