قىشتان جاسالعان ىدىستاردى تەك مۇراجاي ەكسپوناتى دەۋگە بولماس، قارپايىم كەسەنىڭ يننوۆاسيالىق تەحنولوگياعا قانداي قاتىسى بولۋى مۇمكىن؟ يننوۆاسيالىق تەحنولوگيا دەگەنىمىز جاڭا دۇنيە ەمەس پە؟ ال، جاپوندار يننوۆاسيالىق جوبالارعا ەجەلگى داۋىردە-اق كىرىسسە كەرەك.
وتىز مىڭ جىلدىق تاريحى بار سوناۋ دزيومون داۋىرىنەن بەرى كەلە جاتقان قىش قۇيۋ دەگەن ونەر ءتۇرىن قازىرگى زاماناۋي وندىرىستە مەيلىنشە كەڭىنەن پايدالانادى. قىشتان كولەمى شاعىن امبەباپ داۋىس كۇشەيتكىش، كەڭىستىكتى جامان يىستەن زالالسىزداندىراتىن جۇمىرتقا، قارىنداش، قالامداردىڭ جاڭا ءتۇرى جاسالادى. ۇساق-تۇيەك زات دەپ ءمان بەرمەي قويۋعا بولار ەدى، ءبىراق كيوتولىق شەبەرلەر جاساعان اۆتوكولىكتىڭ تۋربورەاكتيۆتى دۆيگاتەلى بار ەمەس پە؟ جاپون اۆتوكولىكتەرىنىڭ موتورى مەن باسقا دا بولشەكتەرىنىڭ قۇرىلىمىنان قىش قۇيۋشىنىڭ قولتاڭباسى تابىلار ەدى. «نيسسان» زاۋىتى ەنەرگيا تيىمدىلىگىن 20 پايىزدان 40 پايىزعا ارتتىرۋ ماقساتىندا اۆتوبولشەك وندىرىسىنە كيوتو قىش قۇيۋشىلارىن جۇمىسقا تارتىپ وتىر.
قىش قۇمىرا جاساۋشىلاردىڭ مەديسينانى دامىتۋعا دا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ وتىرعانى بايقالادى. مىسالى، ەحوگرافيكالىق دياگنوستيكا اپپاراتىن جاساۋعا ۇلت شەبەرلەرى قاتىسقان. بۇل كومپيۋتەرلىك اپپاراتتىڭ ەرەكشەلىگى سوندا، ادامنىڭ ەش جەرىن اۋىرتپاي، ىشكى قۇرىلىسىن تولىعىمەن ايناداعىداي ەتىپ تۇسىرەدى ەكەن. قۇرساقتاعى ءسابيدىڭ ءوسۋىن دە اتالمىش قۇرال ءدال كورسەتەدى دەسەدى. دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ جىڭىشكە مەديسينالىق ينەكسيالىق ينە دە جاپونيادا جاسالعان. ۇشىنىڭ ديامەترى 0،2 مم، جوعارى جاعى 0،35 مم. «نانوپاسس-33» ينەسىن ءداستۇرلى شەبەرلەردىڭ ءبىرى ويلاپ تاۋىپتى. بۇل ينە الەمنىڭ مەديسينا مەكەمەلەرىندە ۇلكەن سۇرانىسقا يە.
شينشيۋ شەبەرلەرىنىڭ كومەگىمەن جاساعان انتيباكتەريالىق ماتا مەن قىش كافەل اۋرۋحانالارداعى وپەراسيا بولمەلەرىندە پايدالانىلادى. انتيباكتەريالىق لاس ءيىستى دەزينفەكسيالايتىن، قۇرامىندا قىش بار شاتىرلار دا مەديسينا مەكەمەلەرىنە ارنالسا كەرەك. قىشتان توت باسپايتىن ءھام سىنبايتىن پىشاق پەن جارىلمايتىن ىدىس-اياقتى بىلاي قويعاندا جان-جانۋارلاردىڭ سۇيەكتەرىنىڭ كوشىرمەلەرى جاسالادى.
جاپونيادا قىشتى IT تەحنولوگياعا كەڭىنەن پايدالانۋ ءىسى 1980 جىلدارى قولعا الىنعان. اۆتوكولىك زاۋىتتارى، عارىشتى زەرتتەۋ ورتالىقتارى، عىلىمي ينستيتۋتتار اۋىل-اۋىلداعى قۇمىرا جاساۋدى كاسىپ ەتكەن مامانداردى جۇمىسقا تارتا باستادى. قىش قۇيۋ كۇنشىعىس ەلىندە اتادان بالاعا بەرىلەتىن ونەر رەتىندە باعالانادى. تاريحى 1300 جىلدان اساتىن ايگىلى التى قىش قۇياتىن قازان سەتو، توكونامە، يوچيدزەن، شيگاراكي، تانبا، بيدزەن جەرلەرىندە ساقتاۋلى. ءداستۇرلى شەبەرلەردىڭ قولىنان شىققان كوپتەگەن قۇمىرالار ءحىح عاسىردا ەۋروپاعا اكەتىلەدى. ەۋروپا شاھارلارىنداعى مۇراجايلاردان جاپونيانىڭ يماري، ساسۋما، كۋتاني سياقتى ونەر مەكتەپتەرىنىڭ تۋىندىلارىن كورۋگە بولادى. جاپوننىڭ قىش قۇياتىن پەشتەرى دە ەجەلگى داۋىردەن تيىمدىلىگىمەن ەرەكشەلەنسە كەرەك. شيچيرين دەگەن پەش ءتۇرى جاي قوندىرعى ەكى اپتا بويى قۇياتىن قۇمىرانى 1-2 ساعاتتا ءازىر ەتەتىن جىلدامدىعىمەن بەلگىلى.
شارافات جىلقىبايەۆا
جاپونتانۋشى
